Avustralya’nın 16 yaş altına sosyal medya yasağı büyük teknoloji şirketlerini harekete geçirdi

Facebook’un eski Avustralya yöneticisi Stephen Scheeler, internetin ve sosyal medyanın ilk dönemlerinde kamu yararına büyük katkı sağlayacağına inanıldığını, ancak zamanla bu iyimserliğin yerini şüpheye bıraktığını söyledi.

Scheeler, platformların olumlu yönleri bulunduğunu ancak zararlı içeriklerin giderek daha baskın hâle geldiğini ifade etti.

Gençlerin ruh sağlığı tartışmanın merkezinde

Dünya genelinde artan denetimlerin odağında özellikle gençlerin ruh sağlığı yer alıyor. Utah eyaletinden Avrupa Birliği’ne kadar pek çok yönetim, çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik farklı uygulamalar başlattı.

Ancak Avustralya’nın 16 yaş altını tamamen kapsayan yasağı, şimdiye kadar atılmış en sert adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Teknoloji şirketleri yaklaşık bir yıldır yasaya karşı çıkıyor. Firmalar, bu uygulamanın çocukları daha az güvende bırakabileceğini, ifade özgürlüğünü sınırlayabileceğini ve yaş doğrulama teknolojilerine ilişkin belirsizlikler taşıdığını savunuyor.

Büyük teknoloji şirketlerini temsil eden NetChoice adına konuşan Paul Taske, bu kararın gençleri daha az bilgili ve daha az bağlantılı hâle getireceğini ileri sürdü.

ABD’de davalar ve ifşaatlar artıyor

Son yıllarda Meta, TikTok, Snapchat ve YouTube gibi platformlara yönelik çok sayıda dava açıldı. Ocak ayında ABD’de başlayacak büyük bir davada, bu şirketlerin uygulamalarını bilerek bağımlılık yapıcı şekilde tasarladığı ve platformların zararlarını gizlediği iddia ediliyor. Meta’nın kurucusu Mark Zuckerberg ile Snap’in üst yöneticisi Evan Spiegel’in mahkemede bizzat ifade vermesi bekleniyor.

Bazı eyalet savcıları, Zuckerberg’in genç kullanıcıların güvenliğini artıracak bazı önerileri bizzat engellediğini de öne sürüyor. Eski Meta çalışanları Sarah Wynn-Williams, Frances Haugen ve Arturo Béjar da ABD Kongresi’nde şirketin uygulamalarına ilişkin çeşitli iddialar dile getirdi. Meta ise genç kullanıcıların güvenliği için ciddi yatırımlar yaptığını savunuyor.

Nefret söylemi ve şiddet içerikleri de gündemde

Sosyal medya şirketleri yalnızca çocuk güvenliği değil, aynı zamanda dezenformasyon, nefret söylemi ve şiddet içerikleri nedeniyle de ağır eleştirilere maruz kalıyor. Son dönemde bazı şiddet görüntülerinin kısa sürede milyonlarca kişiye ulaşması ve Meta’nın bazı platformlarında doğrulama sistemlerini kaldırması, tepkilerin artmasına yol açtı.

ABD Kongresi’nde iki partili bir yaklaşım oluşurken, geçen yıl yapılan bir oturumda Zuckerberg, sosyal medya nedeniyle çocuğunu kaybeden ailelerden özür dilemek zorunda kaldı.

Kamuoyu önünde sessizlik, kulislerde yoğun lobi

Avustralya’da yasa tartışılırken teknoloji şirketleri kamuoyu önünde büyük ölçüde sessiz kaldı. Ancak kulislerde yoğun lobi çalışmaları yürütüldüğü belirtildi. Snap’in üst yöneticisi Evan Spiegel’in Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells ile bizzat görüştüğü, YouTube’un da bazı isimler üzerinden lobi faaliyeti yürüttüğü açıklandı.

Meta ve Snap gibi şirketler, yaş doğrulama sorumluluğunun Apple ve Google gibi uygulama mağazaları tarafından üstlenilmesi gerektiğini savundu. Ayrıca çocukların sosyal medya kullanımına devletin değil, ebeveynlerin karar vermesi gerektiği görüşü öne çıkarıldı. Avustralya hükûmeti ise ebeveyn izni istisnası da tanımayarak dünyanın en katı sosyal medya yasalarından birini uygulamaya koydu.

Diğer ülkeler de yakından izliyor

Avustralya İletişim Bakanı Anika Wells, teknoloji şirketlerinin uzun yıllar boyunca gerekli önlemleri kendi iradeleriyle almadığını belirterek bu nedenle sert bir düzenlemenin hayata geçirildiğini söyledi. Wells, Avrupa Birliği, Fiji, Yunanistan, Malta, Danimarka, Norveç, Singapur ve Brezilya gibi birçok ülkenin bu uygulamayı yakından takip ettiğini ifade etti.

Uzmanlara göre Avustralya’nın attığı bu adım, diğer ülkeler için de emsal oluşturabilir.

Platformlardan gecikmiş güvenlik adımları

Yasanın yaklaşmasıyla birlikte firmalar, genç kullanıcılar için daha güvenli sürümlerini tanıtmaya başladı. YouTube, kullanıcının yaşını tahmin eden yapay zekâ tabanlı bir sistemi devreye soktu. Snapchat, 13–17 yaş arası kullanıcılar için varsayılan güvenlik ayarları bulunan özel hesaplar oluşturdu. Meta ise Instagram Teen hesaplarını kullanıma sundu.

Ancak eleştirmenlere göre bu adımlar yeterli değil. Eski Meta mühendisi Arturo Béjar’in çalışmasına göre, Instagram Teen hesaplarında sunulan güvenlik araçlarının büyük bölümü etkili sonuç vermiyor.

Para cezaları tartışma yarattı

Yeni yasaya göre ciddi ihlallerde şirketlere en fazla 49,5 milyon Avustralya doları para cezası kesilebilecek. Uzmanlar, bu miktarın büyük teknoloji şirketleri için yeterince caydırıcı olmayabileceğini belirtiyor.

Stephen Scheeler ise bu düzenlemeyi, otomobillerde emniyet kemerinin zorunlu hâle getirilmesine benzetti. Scheeler, uygulamanın kusursuz olmayabileceğini ancak hiçbir şey yapmamaktan daha iyi olduğunu ifade etti.