Avrupa için kritik soru: Refah ve savunma birlikte yürüyebilir mi?

Rusya-Ukrayna savaşı başlayana kadar belki de Avrupa ülkeleri durumun ne denli ciddi olabileceğini fark etmemişti. Savaşın kapıya dayanması soruları ve sorunları beraberinde getirdi. İran-ABD-İsrail arasında yaşananlar da tüm bunların tuzu biberi oldu.
Şu sıralar en çok tartışılan konulardan biri AB ülkelerinin nasıl bir yol izleyeceği… Bir yandan uzun yıllardır ilmik ilmikişledikleri sosyal refahı yüksek düzenin devam etmesini sağlarken bir yandan da kendilerini koruyabilecek bir savunma sanayii ekosistemini inşa edebilirler mi?

Sosyal refah ile savunma arasında keskin bir tercih beklenmiyor

SETA Savunma Araştırmacısı Sibel Düz, Avrupa’da sosyal harcamaların azalıp bu bütçenin doğrudan savunma sanayiine aktarılacağı bir süreç beklemiyor. Ancak bahsi geçen refah seviyesinin korunabilmesi adına Avrupa’nın güvenliği yeniden merkeze almak zorunda olduğunun altını çiziyor.
Bu noktada ilginç bir parantez açıyor Düz ve “Bir dönem sona erdi diyeceksek, bu refahın tek başına stratejik güvenliği temin edeceğine dair genel yargının artık sona ermesi olurdu.” diyor.
Bugün itibariyle Avrupa ülkelerinin refah ve savunma arasında bir seçim yapmayacağı görüşünü paylaşıyor. Avrupa Komisyonu’nun iç sosyal harcamalar istatistiklerinin bunu doğruladığını belirtiyor. Fakat sosyal kalkınma, insani yardım ve sivil toplum desteklerinde kesintiler olduğunu dakaydediyor.

“Avrupa’da bütçeler daha da sıkılaşabilir”

OECD verilerine göre Almanya, İngiltere, Fransa, Hollandagibi ülkeler uluslararası yardımlarını azaltıyor. Bu kesintilerden elde kalan paraların savunma harcamalarında kullanılması planlanıyor.

Sibel Düz, bu pencereden bakıldığında Avrupa’da refah devletinin korunmasının yanında giderek sertleşen bir bütçe sıkılaşması bekliyor.
Ancak burada dikkate değer bir durum daha ortaya çıkıyor… Avrupa’daki hükümetlerin iç sosyal destekleri doğrudan kestikleri takdirde oluşabilecek siyasi fotoğraf… Tepki oylarının popülist sağ ve sol partiler tarafından kullanılabilmesi hayli olası. Bu nedenle rasyonel olanınkalkınma ve dış yardım kalemlerinde kesintiye gitmek olacağını sözlerine ekliyor Düz.

“Avrupa’da stratejik özerklik ve istihdam meselesi öne çıkacak”

SETA Araştırmacısı Sibel Düz, Avrupa’da artan savunma yatırımlarının ‘stratejik özerklik, istihdam ve üretici sanayii politikası’ üzerinden bir anlatı olabileceğine işaret ediyor. Buformülün seçmen üzerinde ‘daha satılabilir’ olduğunuvurguluyor.

Elbette tüm bunların Türkiye’ye de bir yansıması olacak… Düz, ‘Ankara süreçten nasıl etkilenir?’ sorumuzu şöyle yanıtlıyor:
“Türkiye ciddi bir güvenlik üreticisi… Savunma sanayiindeki üretim kapasitesi ve ihracatları bunu ispatlıyor. Avrupa için Ankara önemli bir aktör. Ancak AB’nin yeni yol haritasında savunma sanayii harcamalarını kendi içinden yapmak zorunda olmak gibi bazı bağlayıcı hususlar var. Bu da Türkiye için siyasi ve hukuki engeller olduğu anlamına gelir. Fakat ortak projeler, alt yüklenicilik veya ortak üretim mekanizmalarında hala açık kapı söz konusu.
Türkiye’nin NATO, ikili anlaşmalar ve sanayii ortakları ile savunma alanında Avrupa güvenlik mimarisine eklemlenmesi, pragmatik bir entegrasyon kurması mümkün.
Burada atılması gereken üç mühim adım var. Öncelikli adım Türkiye’nin Doğu Avrupa ve Avrupa’nın güneyi ile bağlarını derinleştirmesi. İkinci adım; Avrupa pazarında doğrudan bir üretici olarak konumlanma ve İtalya modelinin yaygınlaştırılması. Üçüncü adımda ise NATO üzerinden AB üyeleriyle birtakım özel düzenlemeler geliştirilerek kurumsal savunma sanayii birliklerinin kurulması. Bunlar hayata geçirilebilirse hem Avrupa hem de Türkiye için karşılıklı kazan-kazan süreci yaşanabilir.”