Avrupa Birliği’nde ‘Rus parası’ kavgası... Brüksel’de zor zirve

AVRUPA Birliği (AB) liderlerinin arasına Ukrayna’daki savaş nedeniyle dondurulan Rus varlıkları girdi. Dün Brüksel’de bir araya gelen AB ülkeleri zirveye, Ukrayna’nın finansal ihtiyaçlarını karşılamak için 210 milyar Euro tutarındaki bu varlıkların kullanılması konusunda bölünmüş şekilde başladı. Rusya’nın baskıyı arttırdığı, ABD’nin AB ve Ukrayna’ya karşı tutumunun tam güven vermediği, savaşın kazanılamama endişesinin giderek yoğunlaştığı bir dönemde yapılan zirve Birlik açısından kritik bir test niteliğindeydi. AB liderleri toplantıya, oybirliğiyle karar alma, bazı ülkelerin itirazlarını görmezden gelerek nitelikli çoğunlukla ilerleme ya da karar alamama oprsiyonlarının eşit şekilde masada olduğu bir ortamda girdiler. Rus varlıklarının büyük bölümünün bulunduğu Belçika’nın itirazları toplantı başlayana dek aşılamazken durumun AB açısından vehametini Polonya Başbakanı Donald Tusk’un sözleri özetledi: “Basit tercihle karşı karşıyayız, ya bugün para ya da yarın kan.”

FARKLI GÖRÜŞLER VAR

Dondurulan Rus varlıklarının Ukrayna’nın finansal ihtiyaçlarının karşılanması için kullanılmasına yönelik tartışma aylardır sürüyor. Rusya’nın olası misillemesinden çekinen ve elini taşın altına koyan tek ülke olmak istemeyen Belçika, Moskova misilleme yaparsa diğer Avrupa ülkelerinin olası yasal riski paylaşmasını talep etti. Belçika’nın tutumuna baştan beri destek veren ülkeler olduğu gibi sorunun aşılması gerektiği görüşünde olanlar da vardı.

Macaristan, Rus varlıklarının kullanılmasına karşı çıkan ülkelerden. Geçen hafta İtalya, Bulgaristan ve Malta da alternatif bir yöntem bulunması çağrısında bulundular. AB ülkelerinin önemli bölümü ise dondurulmuş varlıkların kullanılmasından yana. Almanya’nın başını çektiği grup bunun tek opsiyon olduğu görüşünde. İspanya ve Yunanistan, Ukrayna’ya mali istikrar ve güvenlik sağlayacak her türlü çözüme destek vereceklerini beyan ettiler. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise bir ya da iki ülkenin diğerlerini yapılması gerekeni yapmaktan alıkoymaması gerektiğinin altını çizdi. AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, varlıkların kullanılmasının Ukrayna’ya sürdürülebilir finansman sağlamak için en net seçenek olduğunu söyledi. Bu yönteme alternatif olarak Ukrayna’ya destek için AB’nin ortak borçlanma yapması tartışıldıysa da oybirliği gerektiren bu opsiyon son dakikaya kadar ön planda olmadı.

ZELENSKİ DE KATILDI

Zirvenin bir bölümüne katılan Ukrayna Lideri Volodimir Zelenski de dondurulan Rus varlıklarının Rusya’nın elinde kalmaması gerektiğini belirterek, kararın aciliyet içerdiğini söyledi. Zelenski, “Yıl sonuna kadar bir karar alınmalı. Ukrayna canı için savaşıyor” dedi. Bir an önce mali destek sağlanmaması halinde Ukrayna’nın Nisan 2026’dan itibaren parasız kalması öngörülüyor. AB Komisyonu’na göre Ukrayna’nın 2026-2027 dönemi için 135 milyar Euro’ya ihtiyacı var. Rus varlıklarının kullanılması konusu için oybirliği gerekmiyor. Nitelikli oy çokluğu yeterli oluyor. AB’nin Ukrayna’ya 2024 ve 2025 yılları içerisinde sağladığı kredilerin 3.6 milyar Euro’luk kısmı Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının faizi ile Ukrayna’ya ödenmişti.

GÜNDEM SIRALAMASI DEĞİŞTİ

AB liderlerinin Rus varlıklarının kullanmasını ilk sırada tartışmaları öngörülüyordu. Üye ülkelerden gelen telkinler üzerine AB Konseyi Başkanı Antonio Costa son dakika müzakerelerine imkân vermek için zirvede ele alınacak konuların sıralamasını değiştirdi. Rus varlıkları konusu zirvenin son oturumuna ertelendi.

PUTİN’DEN AVRUPA’YA SERT SÖZLER: ‘KÜÇÜK DOMUZCUKLAR RÖVANŞ PEŞİNDE’

RUSYA lideri Vladimir Putin, Avrupa ülkelerinin eski ABD Başkanı Joe Biden’ın politikalarını sürdürerek Ukrayna ihtilafında Rusya’ya “domuzluk yaptığını” iddia etti. Önceki gün Moskova’da Savunma Bakanlığı binasında subaylara hitap eden Putin, Rusya’nın Ukrayna’daki stratejik hedeflerine diyalogla ulaşamazsa “savaş alanında” ulaşacağını söyledi.

Rusya lideri, “Biden döneminde ABD’ye ayak uyduran Avrupa, Rusya’dan tarihi rövanş alma düşüncesiyle küçük domuzlar gibi davrandı. Daha doğrusu bize elinden gelen domuzlukları yaptı. Ukrayna üzerinden Rusya’yı kısa sürede stratejik yenilgiye uğratarak parçalayıp menfaat elde etme hesapları yaptılar. Ama sinsi planları görüldüğü gibi sonuç vermedi” ifadeleriyle Avrupa’ya sert sözlerle yüklendi. Avrupa’nın dondurulmuş Rus varlıklarıyla ilgili planlarını ise “korsanlık” ve “mülk hırsızlığı” olarak nitelendiren Putin, Brüksel’in bu yöndeki girişimlerine karşı adım atacakları uyarısını yaptı.

Öte yandan ABD’nin barış planına ilişkin müzakerelerin önümüzdeki günlerde Miami’de devam etmesi bekleniyor. Yarın Ukrayna heyeti, pazar günü ise Kiril Dmitriyev başkanlığındaki Rus heyeti ABD Başkanı Donald Trump’ın Temsilcisi Steve Witkoff ile görüşecek.