Av. Bedia Teymur dan telif çıkışı: Herkes bir şeyler yapar ama herkes üretemez

Türkiye İnternet Gazeteciliği Derneği (TİGAD) tarafından düzenlenen 13. Dijital Medya Çalıştayı Iğdır’da başladı. Haberler.com Genel Yayın Yönetmeni Av. Bedia Teymur, çalıştayda gerçekleştirdiği konuşmada "Yeni Nesil Telif Hakları" başlığı altında fikir ve emek ürünlerinin korunmasının hayati önemine dikkat çekti.

Haberler.com Yönetim Kurulu Başkanı Ekrem Teymur'un moderatörlüğünü üstlendiği çalıştayda konuşmacı olarak yer alan Av. Bedia Teymur, dijital yayıncılığın gelişimiyle birlikte hız kazanan haber kopyalama süreçlerini ve haber üzerindeki mülkiyet sınırlarını hukuki boyutuyla değerlendirdi.

"AYNI OLAYI YÜZLERCE GAZETECİ TAKİP EDEBİLİR"

Dijitalleşmeyle birlikte içeriklerin saniyeler içinde yayılmasının sektöre etkilerine değinen Av. Bedia Teymur "Dijital yayıncılığın büyümesiyle birlikte haber içeriklerinin saniyeler içinde kopyalanabilmesi, gazetecilik açısından önemli bir tartışmayı da beraberinde getirdi: Bir haber kime aittir ve telif hakkı gazetecilikte tam olarak neyi korur? Telif hukukunda temel ayrım, olayın kendisi ile olayın gazeteci tarafından özgün biçimde anlatılması arasında ortaya çıkıyor. Deprem, seçim sonucu, mahkeme kararı, resmi bir açıklama ya da kamuoyunun gündemine giren herhangi bir gelişme tek bir gazeteci veya medya kuruluşuna ait değil. Aynı olayı onlarca hatta yüzlerce gazeteci takip edebilir ve haberleştirebilir. Ancak bu durum, bir gazetecinin ortaya koyduğu özgün emeğin sınırsız biçimde kullanılabileceği anlamına gelmiyor" dedi. 

"HABERİN KONUSU HERKESİN, ÖZGÜN ANLATIM GAZETECİNİN"

Gazetecilik mesleğinin sadece haber aktarmaktan ibaret olmadığını, ciddi bir kurgu ve emek barındırdığını vurgulayan Teymur, "Gazetecilik yalnızca elde edilen bilgiyi kamuoyuna aktarmaktan ibaret değil. Gazeteci; hangi bilgiyi öne çıkaracağına, hangi kaynaklara başvuracağına, haberi hangi başlıkla sunacağına, metni nasıl kurgulayacağına ve hangi görselleri kullanacağına karar veriyor. İşte telif hukukunun koruması da esas olarak bu noktada başlıyor. Gazetecinin özgün haber metni, özel röportajı, kendi çektiği fotoğraf, hazırladığı grafik, analiz ve özgün anlatım biçimi, gerekli hukuki şartları taşıdığı ölçüde telif korumasından yararlanabiliyor. Bu nedenle gazetecilik açısından ayrım tek bir cümleyle özetlenebilir: 'Haberin konusu bana ait değildir; ancak o haberi özgün sunuş biçimim bana aittir.'" ifadelerine yer verdi. 

"AYNI OLAY HABERLEŞTİRİLEBİLİR, METİN KOPYALANAMAZ"

Başkasına ait özgün gazetecilik metinlerinin doğrudan alınmasının hukuki yaptırımları doğuracağına dikkat çeken Av. Bedia Teymur, "Bir medya kuruluşunun yayımladığı haberdeki olayı öğrenen başka bir yayıncı da aynı gelişmeyi araştırabilir, kendi kaynaklarına başvurabilir ve kendi haberini hazırlayabilir. Ancak haberin özgün metninin, fotoğraflarının, grafiklerinin veya özgün unsurlarının doğrudan alınması farklı bir hukuki değerlendirmeyi gündeme getiriyor. Dolayısıyla dijital gazetecilikte asıl tartışma, 'Bu olayı ilk kim haber yaptı?' sorusundan çok, 'Başkasının ortaya koyduğu özgün gazetecilik emeği izinsiz biçimde kullanıldı mı?' sorusunda düğümleniyor."

"DİJİTAL ÇAĞDA TELİF TARTIŞMASININ MERKEZİNDE GAZETECİLİK EMEĞİ VAR"

Konuşmasının son bölümünde telif hakkının gazetecilik emeğinin ekonomik değerini koruyan en temel mekanizma olduğunu belirten Teymur, sözlerini şu şekilde tamamladı: "İnternet ve dijital platformlarla birlikte haber içeriklerinin çok daha hızlı dolaşıma girmesi, bu ayrımı geçmişe göre daha önemli hale getirdi. Bir gazetecinin saatlerce araştırarak hazırladığı haber, özel röportaj veya analiz birkaç saniye içerisinde başka platformlarda yeniden yayımlanabiliyor. Bu nedenle dijital telif tartışmasının temelinde yalnızca bir 'içerik sahipliği' meselesi bulunmuyor. Tartışmanın merkezinde aynı zamanda gazetecilik emeğinin ekonomik değerinin ve özgün üretimin korunması bulunuyor. Gazetecilik gerçeği araştırma, doğrulama ve topluma özgün biçimde sunma faaliyetiyse; telif hakkı da bu süreç sonunda ortaya çıkan özgün emeğin hukuk tarafından tanınmasının araçlarından biri olarak karşımıza çıkıyor."