Atmosfere sahip bir süper gezegen bulunmuş olabilir

"Süper Dünya" olarak adlandırılan LHS 1140b, Dünya'nın yaklaşık beş katı kütleye sahip. Gezegen, yıldızının sıvı suyun var olabileceği sıcaklık aralığını ifade eden "yaşanabilir bölgesinde" yer alıyor.

Science dergisinde 16 Temmuz'da yayımlanan çalışmanın başyazarı gezegen bilimci Collin Cherubim, gezegenin kütlesi ve yarıçap ölçümlerine dayanarak kayalık bir yapıya sahip olduğunu söyledi. Cherubim, gezegenin Dünya ile benzer şekilde demir çekirdeğe, silikat mantoya ve muhtemelen su ile atmosferden oluşan düşük yoğunluklu bir bileşene sahip olabileceğini bildirdi.

Gök bilimciler, 1990'lardan bu yana 6 bin 200'den fazla ötegezegen keşfetti. Hubble Uzay Teleskobu, 2001 yılında gaz devi bir ötegezegende atmosfer izleri bulmuştu. Gözlemlerin doğrulanması halinde LHS 1140b, başka bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer alan kayalık bir gezegende tespit edilen ilk atmosfer kaydı olacak.

Uzak kayalık gezegenlerin atmosferlerini incelemenin zorluğuna dikkati çeken Cherubim, LHS 1140b'nin Güneş sistemi dışında yaşam aramak için şu ana kadarki en güçlü adaylardan biri olduğunu belirtti. Gezegenin kayalık yapısı, sıvı suyu destekleyecek sıcaklığı ve atmosferi ile yaşam için gerekli temel unsurları taşıdığı kaydedildi.

Atmosferi tespit etmek amacıyla geliştirilen model kapsamında Cherubim, Şili'deki Las Campanas Gözlemevi'nde bulunan Magellan Clay teleskobunu kullanarak Eylül 2024'te LHS 1140b'den sızan helyum gazını gözlemledi. Hidrojenini kaybeden gezegenin helyumunu koruduğunu aktaran Cherubim, helyumun yanında oksijen gibi diğer gazların da atmosferde bulunabileceği ihtimali üzerinde durduklarını ifade etti.

LHS 1140b'nin yörüngesinde döndüğü ev sahibi yıldız, evrendeki en yaygın yıldız türü olan bir kırmızı cüce. Kırmızı cüceler diğer yıldızlara göre daha küçük ve soğuk olduğu için etraflarındaki gezegenlerin atmosferlerini incelemek daha kolay kabul ediliyor. Ancak bu yıldızların yaydığı yüksek X-ışını ve ultraviyole radyasyon, gezegen atmosferlerinin yok olmasına da neden olabiliyor.

Kırmızı cüce yıldızların etraflarındaki kayalık gezegenlerin atmosferlerini koruyup koruyamayacağının astronomide açık bir soru olduğuna değinen Cherubim, bu keşfin olumlu bir ilk yanıt niteliği taşıdığını dile getirdi.

Araştırma ekibi, 2025 yılında gerçekleştirilen bir yıllık takip gözlemlerinde helyum gazına tekrar rastlamadı. Çalışmada bu durumun, helyum kaçış oranındaki değişkenlikten kaynaklanmış olabileceği değerlendirildi.

Sonbaharda LHS 1140b üzerinde yeni bir gözlem turu başlatılacak. Gezegeni incelemek için James Webb Uzay Teleskobu ve Hubble da dahil olmak üzere birçok gözlemevinin devreye girmesi planlanıyor.

Çalışmaya katılan Florida Üniversitesinden astrofizikçi Jason Dittmann, kayalık bir gezegende atmosfer bulunmasının yıllardır beklenen önemli bir sonuç olduğunu vurguladı.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden (MIT) Ana Glidden ve Liège Üniversitesinden Michaël Gillon da keşfin heyecan verici olduğunu ancak atmosferin kesin olarak doğrulanması için daha fazla tekrarlanabilir gözleme ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.