Atina boşuna seviniyor… Türkiye AB’nin 150 milyar Euro’luk trenini kaçırdı mı

AVRUPA Birliği’nin ortak tedarik yoluyla savunma kapasitesinin artırılmasını amaçlayan 150 milyar Euro’luk savunma fonu olan Avrupa İçin Güvenlik Eylemi’ne (SAFE) ulusal planları sunma süresi bugün sona eriyor. Sürenin dolması, özellikle Rum ve Yunan basınında “Türkiye’nin SAFE trenini kaçırdığı” şeklinde yorumlandı. Oysa bu sürenin dolmasının Türkiye’yi doğrudan etkileyen bir boyutu yok.

TAKVİM ÜYELERE YÖNELİK

AB Komisyonu’nun belirlediği 30 Kasım tarihi, üye ülkelerin SAFE kapsamında savunma ve yatırım planlarını Brüksel’e sunmaları için belirlenmiş bir takvim. AB Komisyonu bu planları hangi ülkeye ne kadar ödeme yapılacağının belirlenmesi için talep etti. 30 Kasım tarihinin aşılması bundan sonra plan ve yatırım projesi sunulamayacağı anlamına gelmiyor. 150 milyar Euro’luk fonun ilk aşamada tüketilmemesi halinde 2030’a kadar bu fon kullanılmaya devam edecek.

İngiltere ile AB arasında SAFE konusunda yürütülen müzakereler şu aşamada başarısızlıkla sonuçlandı. Ancak İngiltere savunma sanayisi, üçüncü ülke şartları altında SAFE aracılığıyla projelere katılmaya devam edebilecek. AB’nin belirlediği kurallar gereği bir aday ülke olarak Türkiye’nin de SAFE’e katılım hakkı var. Üçüncü ülkelerin SAFE’e katılımı yüzde 35’lik bir oranla mümkün. Aday ülkeler ise belli şartları karşılaması halinde tam katılım da sağlayabiliyor. Türkiye tam katılım için başvurusunu geçtiğimiz aylarda yaptı.

RUM YUNAN İTİRAZI

Komisyon, Türkiye’nin başvurusu konusunda yavaş bir yaklaşım benimsedi. Nedeni ise Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan’ın Türkiye’nin katılımını bloke edeceklerini açıklamaları. AB Komisyonu, hızlı hareket etmektense uygun zemin oluşmasını bekliyor. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, 28 Kasım’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile düzenlediği ortak basın toplantısında, “SAFE mekanizmasının Türkiye için ve Birleşik Krallık için önemli birer NATO müttefiki olarak açık olması gerektiğine, onları da kapsaması gerektiğine inanıyorum” dedi. Çok sayıda AB ülkesi de bu görüşü paylaşıyor.

BİLGİ NOTU

 Türk savunma şirketleri son dönemde İHA, SİHA, zırhlı araç, elektronik harp ve mühimmat kabiliyetiyle dikkat çekerken AB ordularının yeniden tasarlanmasında kritik rol oynayabilir.

YUNANLAR ŞART ÖNE SÜRÜYOR

YUNAN Kathimerini gazetesi dün “Türkiye, Almanya gibi önemli üye ülkelerin güçlü desteğine rağmen 30 Kasım tarihine yetişemeyeceği için Avrupa Birliği’nin 150 milyar Euro’luk yeni savunma kredisi mekanizması SAFE’e (Avrupa için Güvenlik Eylemi) katılmayacak” iddiasında bulundu. Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis, ekim ayında Türkiye’nin Avrupa Güvenlik Eylem Planı (SAFE) programlarına dahil edilmesine ülkesinin onay vermesi için TBMM’nin 1995 tarihli “casus belli” kararının geri çekilmesi ve Türkiye’nin  Ege’de uluslararası antlaşmalarda ismen belirtilmeyen ada, adacık veya kayalıkları kapsayan gri bölgelerden vazgeçmesi gerektiğini öne sürmüştü. Casus belli kararı, Yunanistan’ın Ege’deki adalarda karasularının 12 mile çıkarılmasını savaş nedeni olarak sayıyor.