Ateşkes sürerken bombalar yağdı! Trump tan akılalmaz yorum: Bunlar sadece aşk dokunuşuydu

ABD ile İran arasında yaklaşık bir aydır devam eden kırılgan ateşkes, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gerilimle yeniden sarsıldı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Perşembe günü İran’ın ABD Donanması’na ait üç savaş gemisine yönelik “provokasyonsuz saldırılarının” engellendiğini ve buna karşılık İran’daki askeri hedeflerin vurulduğunu açıkladı.

ABD istihbaratından Trump'a yalanlama: "İran ablukaya aylarca dayanabilir"

CENTCOM’un sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin “meşru müdafaa kapsamında” hareket ettiği belirtilirken, saldırılarda hiçbir Amerikan gemisinin zarar görmediği ifade edildi. Açıklamada ayrıca Washington yönetiminin gerilimi büyütmek istemediği ancak Amerikan güçlerini korumak için bölgede hazır beklediği kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump ise son çatışmaların ardından yaptığı açıklamada ateşkesin halen yürürlükte olduğunu savundu. Trump, İran’a yönelik saldırıları küçümseyici bir ifadeyle “küçük bir aşk dokunuşu” olarak nitelendirirken, bunun daha büyük operasyonların habercisi olabileceği mesajını verdi.

Trump sosyal medya paylaşımında, “Bugün onları nasıl vurduysak, anlaşmayı hızlı şekilde imzalamazlarsa gelecekte çok daha sert ve çok daha yıkıcı şekilde vururuz. Bu sadece küçük bir aşk dokunuşuydu” ifadelerini kullandı.

İran devlet medyası ise Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası çevresinde İran silahlı kuvvetleri ile “düşman unsurlar” arasında karşılıklı ateş açıldığını duyurdu. Basra Körfezi’nin en büyük adası olan Keşm’de yaklaşık 150 bin kişinin yaşadığı ve bölgede stratejik öneme sahip bir su arıtma tesisinin bulunduğu belirtildi.

İran basını ayrıca Batı Tahran’da hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini ve yüksek patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Ülkenin güneyindeki Bender Abbas yakınlarında da patlamalar meydana geldiği bildirildi. Ancak İranlı yetkililer, patlamaların kaynağına ilişkin resmi açıklama yapmadı.

Gerilim sürerken denizcilik veri şirketi Lloyd’s List Intelligence’ın yayımladığı rapor uluslararası ticaret açısından yeni bir tartışma başlattı. Rapora göre İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek ticari gemilere izin verme ve ücret toplama yetkisine sahip yeni bir devlet kurumu oluşturdu.

“Persian Gulf Strait Authority” adı verilen kurumun, boğazdan geçmek isteyen gemiler için resmi başvuru süreci başlattığı ve bazı şirketlere geçiş izni formları gönderdiği belirtildi. Söz konusu adım, İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolünü daha resmi hale getirme girişimi olarak yorumlandı.

Küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının önemli bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz nedeniyle yüzlerce ticari geminin Basra Körfezi’nde mahsur kaldığı bildirildi. ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasıyla birlikte enerji taşımacılığında ciddi aksamalar yaşandığı ifade edildi.

Uzmanlar, İran’ın ticari gemilere denetim ve vergi şartı getirmesinin uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu belirtti. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi, ülkelerin kendi karasularından “zararsız geçişe” izin vermesini zorunlu kılıyor.

ABD ve Körfez ülkelerinin, İran’ın Hürmüz üzerindeki baskısını kınayan ve yaptırım tehdidi içeren bir karar tasarısı için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde girişim başlattığı öğrenildi. Ancak daha önce benzer bir tasarı Rusya ve Çin’in vetosuyla engellenmişti.

Washington ile Tahran arasındaki ateşkes büyük ölçüde 8 Nisan’dan bu yana korunurken, geçtiğimiz ay Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen yüz yüze görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Pakistan üzerinden iletilen yeni ABD tekliflerinin incelendiğini ancak henüz Washington’a resmi yanıt verilmediğini açıklamıştı. Pakistan yönetimi de taraflarla yoğun diplomasi trafiğinin sürdüğünü doğruladı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, televizyonda yayımlanan açıklamasında, “Savaşı durdurmak ve ateşkesi sürdürmek için İran ve ABD ile gece gündüz temas halindeyiz” ifadelerini kullandı.

Trump yönetiminin savaşın sona erdirilmesine ilişkin mesajlarında da çelişkiler dikkat çekiyor. Ateşkesin ardından askeri operasyonların sona erdiği yönündeki açıklamalara rağmen, Washington’dan İran’a yönelik yeni bombardıman tehditleri gelmeye devam ediyor.

Trump’ın açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki kırılgan ateşkesin geleceğine ilişkin endişeleri daha da artırdı. Diplomatik temaslar sürerken tarafların karşılıklı sert mesajları, bölgede yeni bir askeri tırmanış ihtimalini gündemde tutuyor.

Öte yandan Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemiler için güvenli geçiş koridoru oluşturmayı amaçlayan “Özgürlük Projesi” operasyonunu bu hafta askıya alınmıştı. ABD korumasındaki rotadan yalnızca iki Amerikan bandıralı ticaret gemisinin geçtiği bildirildi.

Suudi Arabistanlı bir yetkili ise Riyad yönetiminin, ABD’nin Hürmüz’ü askeri güç kullanarak yeniden açma planına destek vermediğini açıkladı. Yetkili, Suudi Arabistan’ın İran’a da “ABD operasyonlarında yer almayacağı” yönünde mesaj ilettiğini söyledi.

Küresel enerji piyasalarının gözü şimdi Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak yeni gelişmelere çevrilmiş durumda. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği kritik su yolunda yaşanacak olası yeni çatışmaların enerji fiyatlarında yeni bir şok dalgası yaratmasından endişe ediliyor.