ASO’dan teknoloji haritası: Ankara üretimde İstanbul ticarileşmede lider Teknoloji Haberleri

ASO-İLTEK 2025 raporu, Türkiye’de teknolojik gelişmişliğin iller arasında keskin biçimde ayrıştığını ortaya koydu. Ankara teknoloji üretiminde öne çıkarken, İstanbul bilginin ticarileştirilmesinde liderliğini sürdürüyor.

Ankara Sanayi Odası’nın (ASO) hazırladığı ASO İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (ASO-İLTEK) 2025 raporunun ikincisi yayımlandı. Rapor, Türkiye’nin teknoloji üretiminde tek parça bir yapıdan ziyade, şehirler arası farklılaşmanın belirginleştiği çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu. ASO Yönetim Kurulu Başkanı Seyit Ardıç, sonuçları değerlendirirken,

“Bu eşiği ülkeler değil, şehirler aşacaktır”

ifadesini kullandı.

Küreselde 43.sırada

Küresel İnovasyon Endeksi verilerine dikkat çeken Ardıç, Türkiye’nin 139 ülke arasında 43’üncü sırada yer aldığını belirterek,

“Türkiye potansiyeli yüksek bir ülkedir. Girişimcilikte, pazar büyüklüğünde ve üretim kapasitesinde güçlüyüz. Ancak bilginin ticarileştirilmesi ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatı konusunda katetmemiz gereken uzun bir yol var”

dedi. Türkiye’nin küresel teknoloji yarışında kritik bir eşikte bulunduğunu vurgulayan Ardıç,

“Türkiye küresel teknoloji liginde geride değildir, ama eşiktedir”

değerlendirmesinde bulundu.

Üç katmanlı teknoloji yapısı

ASO-İLTEK 2025’e göre Türkiye’nin teknoloji haritası üç ana katmandan oluşuyor. Birinci katmanda Ankara ve İstanbul yer alıyor. Ardıç,

“Bu iki ilimiz 2025’te diğer tüm illerden daha net biçimde ayrışarak kendi ligini oluşturmuştur. Ankara teknoloji üretiminde, İstanbul ise ticarileşmede liderliğini pekiştirmiştir”

dedi. İkinci katmanda Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri gibi güçlü sanayi altyapısına sahip iller bulunuyor. Rapora göre, geçen yıl üst ligde yer alan Eskişehir ve Kocaeli’nin bir alt kategoriye gerilemesi dikkat çekiyor. Ardıç, bu durumu

“Güçlü üretim yapısının tek başına yeterli olmadığının göstergesi”

olarak değerlendirdi. Üçüncü katmanda ise potansiyeli bulunmasına rağmen teknoloji dönüşümünü hayata geçirmekte zorlanan geniş bir il grubu yer alıyor. En alt teknoloji kategorisindeki il sayısının 16’dan 18’e yükselmesi, dönüşümün tabana yayılmasında sorunlar olduğuna işaret ediyor.

Dijital altyapı belirleyici unsur

Raporda iller arasındaki farkın temel nedenlerinden biri olarak fiber altyapı, geniş bant ve dijital erişim kalitesi öne çıkıyor. Üretim gücü yüksek ancak dijital altyapısı zayıf olan illerin teknolojik gelişmişlik sıralamasında gerilediği görülüyor.

Ankara teknoloji üretiminin merkezi

ASO-İLTEK 2025 sonuçları, Ankara’nın Türkiye’nin teknoloji üretiminde merkez konumunu güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Ankara, araştırma ve yenilikçilik kapasitesinde ilk sırada yer alırken, savunma ve havacılık başta olmak üzere derin teknoloji alanlarında öne çıkıyor. Ankara’nın toplam ihracatı içinde yüksek teknoloji payının yüzde 13,3 seviyesinde olması, bu dönüşümün en somut göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Türkiye'nin kaldıraçı savunma

Bu yıl endeksin teması “Savunma Teknolojileri” olarak belirlendi. Savunma sanayiinin, yalnızca güvenlik değil, aynı zamanda teknoloji ve yenilik üretimi açısından da güçlü bir kaldıraç oluşturduğu vurgulanıyor. Türkiye genelinde kilogram başına ihracat değeri 1,57 dolar seviyesindeyken, savunma ve havacılık sektöründe bu rakamın 65 dolara kadar çıktığına dikkat çekiliyor.

Anadolu için uyarı ve fırsat

Raporda, Kocaeli, Eskişehir, Bursa ve İzmir gibi büyük sanayi merkezlerinin dijitalleşme ve Ar-Ge yatırımlarını hızlandırmadıkları takdirde güç kaybı yaşayabileceği belirtiliyor. Buna karşılık Kayseri, patent, tasarım ve teknoloji tescilleriyle öne çıkan iller arasında yer alıyor. Niğde ve Iğdır ise girişimcilik destekleri ve hızlı yükselişleriyle dikkat çeken iller arasında gösteriliyor. Yüksek teknoloji imalatı ve bilgi yoğun hizmetlerin ağırlıklı olarak Ankara–İstanbul ekseninde, Kocaeli, Eskişehir, İzmir ve Tekirdağ’a uzanan sınırlı bir hatta yoğunlaştığı görülüyor. İstanbul’da üniversite ve araştırma kuruluşlarının sayısı yüksek olmasına rağmen Ar-Ge faaliyetlerinin sektörel olarak dağınık olduğu tespiti raporda yer alıyor.