Art Pass krizi

Geçtiğimiz yıl İstanbul Film Festivali’nde 'Ayşe' adlı filmiyle 'Seyfi Teoman En İyi İlk Film Ödülü'ne lâyık görülen yönetmen Necmi Sancak, İstanbul Modern’in İsrail merkezli sanat kurumlarıyla iş birliği içerisinde olmasına tepki göstererek ödülünü çöpe attı.

Necmi Sancak, 61. Antalya Altın Portakal Film Festivali'nde 'Ayşe' ile 'En İyi İlk Film Ödülü'nü kazandıktan sonra İsrail'in Gazze'ye yönelik zulmünü protesto eden bir konuşma yapmıştı.

Necmi Sancak, Eczacıbaşı Holding bünyesindeki İstanbul Modern’in, aralarında İsrail merkezli Tel Aviv Museum of Art ve The Israel Museum’un da bulunduğu Guggenheim Art Pass üyeliğini sürdürme kararına sert tepki gösterdi. Sosyal medya üzerinden paylaştığı videoda ödülünü çöpe atan Sancak, şu ifadeleri kullandı: Çöpe attığım bu ödül, gözümde artık hak ettiği yerdedir. Çocukları katleden bir rejimle iş birliği yapan kurumları protesto ediyorum. Dünyanın en önemli sanat kurumları İsrail’i boykot ederken, İstanbul’un en önemli sanat kurumunun bu iş birliğini sürdürmesi kabul edilemez. Sanat zulmü aklayamaz; insanlığın onuru bu plastik parçasından daha değerlidir.

Giderek büyüyen ve çehresi değişmeye başlayan İstanbul'un dış çeperinde, down sendromlu kardeşi Rıdvan'la birlikte yaşayan Ayşe adında bir kadının hayatını hikâye edinen 'Ayşe'de başrolleri; Binnur Kaya ile Rıdvan Sancak paylaştı.

Necmi Sancak’ın çağrısı kısa sürede sosyal medyada geniş yankı buldu ve boykot kampanyasına dönüştü. Artan kamuoyu baskısı üzerine İstanbul Modern, bir açıklama yaparak söz konusu üyelikten ayrıldığını duyurdu. Kurum tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: Guggenheim Art Pass programında İsrail’den iki müzenin yer almasına yönelik eleştirileri dikkatle takip ediyoruz. Toplumdaki duyarlılığa saygı göstererek, bu programdaki üyeliğimizi sonlandırma kararı aldık. Gazze’de yaşanan insanlık dramı hepimizde derin bir acı yaratmaktadır. Yaşam hakkına ve insan onuruna yönelik her ihlalin karşısında olduğumuzu açıkça ifade ediyoruz.

NE OLMUŞTU?

Tartışmanın odağındaki Guggenheim Art Pass, dünya çapındaki müzelere karşılıklı ziyaret avantajı sağlayan uluslararası bir ağ. Ancak listede İsrail kurumlarının yer alması, Gazze'deki saldırılar nedeniyle Türkiye’deki sanat çevrelerinde büyük tepkiyle karşılanmıştı. Necmi Sancak'ın bireysel protestosu, kurumsal bir geri adımın fitilini ateşlemiş oldu.