Arkeologların bu antik yeraltı toplumunda buldukları şeyler hayal gücünü zorluyor Sözcü Gazetesi

Bir fantastik roman kapağını andıran manzarasıyla Las Gobas, ilk bakışta "Yüzüklerin Efendisi" evreninden bir sahneyi çağrıştırıyor. İspanya'nın kuzeyindeki bu kayalık yamaçlarda elfler değil, hayatta kalmak için insanüstü bir mücadele veren ve tarihin tozlu sayfalarında kaybolmuş bir insan topluluğu yaşıyordu.

Burgos ve Bilbao arasındaki sarp arazide, yoldan geçenlerin kolayca gözden kaçırabileceği bu oyuklar, aslında Orta Çağ'da taştan oyulmuş bütün bir köye ev sahipliği yapıyordu. Science Advances dergisinde 28 Ağustos'ta yayınlanan çarpıcı araştırma, 7. ve 11. yüzyıllar arasında burada yaşayan insanların "karanlık ve hastalıklı" sırlarını gün yüzüne çıkardı.

Arkeologlar, birbirine komşu mahalleler gibi dizilmiş 13 mağarayı didik didik ederek 33 bireye ait 48 iskelet parçasını analiz etti. Genom profilleri incelendiğinde, topluluğun sonunu getiren nedenler birer birer ortaya çıktı.

En çarpıcı bulgu, hastalıkların kökeniydi. Mağara sakinlerinin beslenmesi büyük ölçüde domuz yetiştiriciliğine dayanıyordu. Hayvanlarla kurulan bu yakın temas, bedelini ağır ödetti. Araştırmacılar, kemiklerde o dönem domuz sürülerinde yaygın olan bir çiçek hastalığı türüne (variola virüsü) rastladı. Enfekte hayvanları tüketmek ve onlarla iç içe yaşamak, virüsün insanlara sıçramasına ve ölümcül salgınlara yol açtı.

Las Gobas halkını savunmasız bırakan tek şey hastalıklar değildi. Topluluk, dış dünyaya o kadar kapalıydı ki, genetik bir darboğaza girmişti.

İncelenen vakaların yüzde 63'ünde akraba evliliği (inbreeding) izlerine rastlandı. Özellikle erkeklerdeki Y kromozomu varyasyonunun son derece sınırlı olması, dışarıdan neredeyse hiç kimsenin bu topluluğa katılmadığını, evliliklerin sürekli kendi içlerinde yapıldığını kanıtladı. Bu durum, onları hastalıklara karşı genetik olarak daha da zayıf hale getirdi.