Araştırmacılar 400 yıldır bu soruyu çözmeye çalışıyor: Roanoke Kolonisine ne oldu?

1587 YILINDA İNGİLİZ ROANOKE KOLONİSİ KURULDU

1587 yılında İngilizler, Yeni Dünya’da kalıcı bir yaşam kurma hayaliyle Roanoke Adası’nda bir koloni kurdu. Yaklaşık 120 kişiden oluşan bu topluluğun başında vali John White vardı. Kolonide doğan Virginia Dare ise Yeni Dünya’da doğan ilk İngiliz çocuk olarak kayıtlara geçti; aynı zamanda koloni lideri John White’ın torunuydu.

KOLONİ 3 YIL BOYUNCA KENDİ BAŞINA KALDI

Roanoke ilk deneme değildi. 1585’te kurulan ilk koloni başarısız olmuştu. 1587’deki ikinci girişim daha kalıcı olmayı hedefliyordu. Ancak şartlar ağırdı.

Koloninin lideri John White, destek almak için İngiltere’ye döndü. Ancak 1588’de patlak veren İspanyol Armada Savaşı nedeniyle geri dönüşü üç yıl gecikti.

Bu süre boyunca koloni tamamen kendi başına kaldı.

KOLONİ NEREYE GİTTİ?

Nihayet 1590 yılında geri dönen koloni lideri John White, Roanoke Adası’nda terk edilmiş bir yerleşimle karşılaştı. Yapılan incelemelerde evlerin yakılmadığı, aksine sökülmüş olduğu; çevrenin ise düzenli şekilde toparlandığı görüldü. Çatışma, yağma ya da ani bir kaçışı işaret eden herhangi bir bulguya rastlanmadı.

Bu tablo, yerleşimin panik halinde değil, kontrollü biçimde terk edildiğine işaret ediyordu.

Ancak bu durum, beraberinde yeni bir soru da getirdi:

Eğer koloni kendi isteğiyle ayrıldıysa, neden bu ayrılışa dair somut bir iz bulunamadı?

Ne taşınma sürecine işaret eden kalıntılar, ne izlenebilir bir güzergâh, ne de kesin bir varış noktasına dair kanıt ortaya konabildi.

Bu nedenle Roanoke Kolonisi’nin terk edilmesi, “planlı bir ayrılış” ihtimalini güçlendirse de bu ayrılışın nasıl gerçekleştiği ve sonrasında ne yaşandığı hâlâ açıklığa kavuşmuş değil.

TEK İPUCU: “CROATOAN”

Koloninin ilginç gidişinden geri tek kalan ipucu, bir ağaca kazınmış olan "Croatoan" kelimesi oldu. Bir başka yüzeyde ise sadece “CRO” yazıyordu.

Koloni lideri John White, bu işaretin ne anlama geldiğini biliyordu. Koloni halkı, yer değiştirmek zorunda kalmaları halinde gittikleri yeri bu şekilde belirtmek üzere önceden anlaşmıştı. Eğer zorla götürülürlerse de bir haç işareti bırakmaları gerekiyordu ancak herhangi bir haç işareti de bulunmuyordu.

Bu detay kritik bir ipucu olarak değerlendiriliyor. Bulgular, yerleşimin ani bir saldırı ya da zorla tahliye sonucu değil, kontrollü bir şekilde terk edilmiş olabileceğini gösteriyor.

Ancak bu değerlendirme, olayı açıklamak için yeterli değildi.

CROATOAN NE ANLAMA GELİYOR?

“CROATOAN” ifadesinin, bölgedeki Croatoan Adası’nı ve aynı adı taşıyan yerli topluluğu işaret ettiği düşünülüyor. Bu nedenle yerlilerin bu bölgeye gitmiş olabileceği en güçlü ihtimaller arasında yer alıyor.

İPUCUNA RAĞMEN HİÇBİR İZE RASTLANMADI

Buna rağmen, söz konusu yönelimi doğrulayacak kesin bir kanıt bulunmuş değil. Ne Croatoan’da halka ait net bir yerleşim izi tespit edildi ne de bu geçişi açıklayan bir kayıt ortaya konabildi.

Dolayısıyla “CROATOAN” yazısı, bir yön işareti sunmasına rağmen, topluluğun nereye gittiği ve sonrasında ne yaşandığı sorularını kesin olarak yanıtlamıyor.

EN GÜÇLÜ TEORİ: KOLONİ AĞIR ŞARTLAR DOLAYISIYLA AYRILDI

Bugün National Geographic ve Encyclopaedia Britannica gibi kaynaklar, Roanoke Kolonisi’nin en güçlü ihtimalle yer değiştirdiğine işaret ediyor. Dönemin koşulları da bu ihtimali destekler nitelikte.

Koloninin kurulduğu yıllarda bölgede gıda üretimi sınırlıydı ve yerleşim, dışarıdan gelecek desteğe bağımlıydı. Koloni lideri John White’ın İngiltere’ye dönmesinin ardından yardımın gecikmesi, bu kırılgan yapıyı daha da zora soktu. 1588’de yaşanan İspanyol Armada Savaşı nedeniyle İngiliz gemilerinin seferber edilmesi, koloniye planlanan desteğin ulaşmasını engelledi. Bu süreçte kuraklık ve kaynak sıkıntısının da etkili olduğu değerlendiriliyor.

Bu şartlar altında halkın yer değiştirmiş olması mantıklı bir seçenek olarak öne çıkıyor. Ancak bu değerlendirme, olayın tamamını açıklamaya yetmiyor.

ASIL BELİRSİZLİK AYRILIŞIN KENDİSİNDE

Koloninin planlı şekilde terk edilmiş olabileceğine dair bulgular bulunsa da, bu ayrılışın nasıl gerçekleştiğine dair doğrudan bir kanıt bulunmuyor:

Ayrılışın tam zamanı bilinmiyor,

Halkın birlikte mi yoksa gruplar halinde mi hareket ettiği net değil,

Hangi güzergâhın kullanıldığı tespit edilemedi.

ÖNE ÇIKAN TEORİLER

Roanoke Kolonisi’nin akıbetine ilişkin farklı ihtimalleri sıralanıyor:

Kolonistlerin Croatoan bölgesine taşınmış olması,

Küçük gruplar halinde farklı bölgelere dağılmaları,

Yerli topluluklarla birlikte yaşamaya başlamaları,

Açlık, hastalık ya da yerel çatışmalar nedeniyle çözülmeleri,

Dış müdahale ihtimali.

Ancak bu senaryoların hiçbiri, mevcut bulgularla kesin olarak doğrulanabilmiş değil.

KAÇIRILAN BİR İHTİMAL

Koloni lideri John White, “CROATOAN” yazısını gördükten sonra bu bölgeye ulaşmayı planladı. Ancak olumsuz hava koşulları nedeniyle bu girişim gerçekleştirilemedi. Bu durum, olayın aydınlatılmasına yönelik en önemli fırsatlardan birinin kaçırıldığı şeklinde değerlendiriliyor.

NEDEN HÂLÂ ARAŞTIRILIYOR?

Roanoke Kolonisi’nin bu denli uzun süre araştırılmasının nedeni, olayın tamamen açıklanamamış olması. Mevcut veriler, halkın neden yer değiştirmiş olabileceğine dair güçlü ipuçları sunuyor. Ancak bu hareketin nasıl gerçekleştiği ve sonrasında ne yaşandığına dair somut kanıtlar bulunmuyor.

400 YILI AŞKIN SÜREDİR ÇÖZÜLEMEYEN OLAY

Bugün Roanoke Kolonisi için çeşitli açıklamalar bulunsa da olayın tamamını ortaya koyan kesin bir anlatı mevcut değil. Koloninin terk edilmiş olması kuvvetli bir ihtimal olarak değerlendirilirken, bu sürecin nasıl geliştiği ve halkın akıbetinin ne olduğu soruları hâlâ yanıtlanabilmiş değil.

Haber kaynak: National Geographic, Encyclopaedia Britannica, ABD National Park Service

Haberin tüm fotoğrafları yapay zekâ ile oluşturulmuştur.