Araştırma: Döllenmede cinsiyeti anne yumurtalığı belirliyor

Bilim dünyasında yapılan yeni araştırmalar, döllenme sürecine ilişkin yerleşik bilgilerin yeniden değerlendirilmesine yol açtı. İnsan üremesinde uzun süredir kabul gören “en hızlı spermin yumurtayı döllediği” görüşünün, güncel bulgularla örtüşmediği ortaya konuldu.

Stockholm Üniversitesi ve Manchester Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmalarda, yumurtanın pasif bir yapı olmadığı, aksine hangi spermin kendisini dölleyeceğini belirleyen aktif bir rol üstlendiği tespit edildi. Bulgular, döllenme sürecinin yalnızca fiziksel bir yarış değil, biyokimyasal bir seçilim mekanizması olduğunu gösterdi.

Tüp Bebek Uzmanı Op. Dr. Betül Kalay, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, döllenmenin temelinde biyokimyasal uyumun yer aldığını belirtti. Kalay, yumurtanın belirli spermleri çekmek için “kemoatraktan” adı verilen kimyasal sinyaller salgıladığını ifade etti.

Yumurtanın, genetik olarak daha uyumlu spermleri tercih ettiği ve bu süreçte en hızlı ya da en güçlü olan spermin değil, en uyumlu olanın seçildiği aktarıldı.

Araştırmalara göre, yumurta hücresi çevresine salgıladığı kimyasal sinyallerle belirli spermleri kendine yönlendiriyor. Bu mekanizma sayesinde döllenme sürecinin rastlantısal değil, kontrollü bir seçim süreci olduğu ortaya konuldu.

Farklı bireylerden gelen spermler arasında da seçilim yapılabildiği, bu durumun döllenme sürecinde yüksek düzeyde bir biyolojik kontrol mekanizması bulunduğunu gösterdiği belirtildi.

Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayımlanan çalışmada, yumurtanın seçilen spermle birleşmenin ardından yapısal değişime uğradığı tespit edildi.

Bu değişim sayesinde diğer spermlerin yumurtaya girişinin engellendiği ve döllenmenin tek bir spermle sınırlı tutulduğu ifade edildi.

Elde edilen bulgular, insan üremesine ilişkin klasik anlatıların ötesinde daha karmaşık bir mekanizmaya işaret ediyor. Döllenmenin yalnızca hız ve rekabetle değil, biyokimyasal uyum ve seçilim süreçleriyle şekillendiği vurgulanıyor.

Araştırmaların, üreme biyolojisi ve tüp bebek tedavileri başta olmak üzere birçok alanda yeni değerlendirmelere zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.