Araç muayenesinde 20 yıllık yeni dönem başlıyor: Hazine’ye 1.7 milyar dolarlık kaynak

Araç muayenesinde yeni bir dönemi başlatan dev özelleştirmeyle Hazine’nin kasasına tek seferde 1.72 milyar dolar girdi. 20 yıllık işletme hakkı bedelini peşin ödediklerini söyleyen TURKA Başkanı Ezer, “Bu sürede 3 milyar dolarlık yatırım yapacağız” dedi

Trafikteki 34.5 milyon aracı ilgilendiren araç muayene sisteminde yeni dönem başladı. Türkiye'de son yılların en büyük özelleştirmelerden biri olan, 1.72 milyar dolarlık rekor teklifle kazanılan ihaleyi Danıştay onayladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve TURKA arasında 20 yıllık imtiyaz hakkı sözleşmesi dün imzalandı. İhaleyi kazanan MOI Ortak Girişim Grubu'nun proje şirketi olan TURKA'nın Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer, "1.72 milyar dolar yalnızca bir işletme hakkı bedeli değil. Şirketin önünde 90 günlük yasal ödeme süresi bulunmasına rağmen finansman, sözleşmenin imzalandığı gün kapatıldı ve işletme hakkı bedeli olan 1.72 milyar dolar Hazine'ye peşin ödendi. Türkiye'de bu büyüklükteki projelerde finansmanın aynı gün kapanması çok sık rastlanan bir durum değil. Sözleşme süresince elde edilecek gelirin yaklaşık yüzde 65'i de kamuya aktarılacak" dedi. Ezer ile yeni dönemin ayrıntılarını konuştuk.

Yeni sisteme ne zaman geçiliyor?
81 ilde yeni nesil araç muayene deneyimi 2027'de başlayacak. Devir tarihine kadar yaklaşık bir yıllık yoğun bir yatırım takvimimiz var. Hedef, 15 Ağustos 2027'de sistemi eksiksiz devralmak.

Sözleşme süresi ne kadar?
TURKA bu imzayla Türkiye'de araç muayene hizmetlerini 2027-2047 döneminde üstlenecek. Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırımın başlayacağı yeni dönemde yalnızca işletmeci değişmeyecek, artan araç parkına göre sistem de yeniden tasarlanacak.

Soldan sağa: Özelleştirme İdaresi Başkanı Bekir Emre Haykır, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Osman Boyraz ve TURKA Yönetim Kurulu Başkanı Halis Ezer.

Yatırımla ne yapılacak?
Araç muayene sistemi 2007'de yaklaşık 10 milyon araç için kurulmuştu. Bugün trafikteki araç sayısı 34 milyonu aştı. Her yıl yaklaşık 1 milyon yeni araç trafiğe çıkıyor. Yıllık muayene sayısı 16 milyona yaklaşıyor. Buna karşılık mevcut altyapının büyüme hızı aynı olmadı. Araç sayısı 20 yılda üç kattan fazla artarken istasyon sayısındaki artış yüzde 15'in altında kaldı. Yeni model bu ihtiyaca cevap vermek için kuruluyor. İlk etapta 249 sabit ve 103 mobil araç muayene istasyonu devreye alınacak. Muayene hattı sayısı 900'e ulaşacak. Mobil istasyonlarla özellikle erişimin sınırlı olduğu bölgelerde hizmet kapasitesi artırılacak.

Yeni yatırımların vatandaşane faydası olacak?
Mevcut sistemin en çok eleştirilen kısmı bekleme süreleri... O yüzden yeni dönemin en önemli başlığı istasyon sayısı değil teknoloji olacak. Bu sayede bekleme süreleri kısalacak. Hedef, özellikle ağır vasıtalarda 45 dakikaya kadar çıkan muayene süresini 20 dakikaya çekmek. Genel süreçlerde ise en az yüzde 10'luk bir iyileşme sağlamak. Bunun için yapay zekâ destekli muayene süreçleri, görüntü işleme teknolojileri, sensör sistemleri, merkezi izleme altyapısı ve bulut tabanlı veri yönetimi devreye alınacak. İstasyonlar, yeni dönemde veri, yazılım ve otomasyonun yön verdiği bir yapıya kavuşacak.

Yatırımı kendi kaynaklarınızlamı yapacaksınız?
Yaklaşık 3 milyar dolarlık yatırım kamu bütçesinden kaynak kullanılmadan gerçekleştirilecek.