Apartmanları bu yüzden köprüyle bağlamışlar: Dünyada eşi benzeri yok Sözcü Gazetesi

Döneminde oldukça büyük bir alanda etkisi hissedilen Sovyetler Birliği'nin büyük şehirlerdeki konut bölgelerinde alışılmadık yapılara rastlamak 2026'da bile mümkün. Beton ve metalden yapılan, apartmanların orta ve üst katlarını birbirine bağlayan bu geçitler, halk arasında 'hava köprüleri' olarak anılıyor. Bu sıra dışı mimari çözümün arkasında ise oldukça pratik nedenler yatıyor.

Bu yaklaşımın en çarpıcı örneklerinden biri, Türk vatandaşlarının yalnızca kimlikle dahi seyahat edebildiği Gürcistan'ın başkenti Tiflis'teki Nucubidze Platosu adlı mikro bölgede görülüyor. 1970'li yıllarda mimarlar Otar Kalandarişvili ve Gizo Potskhishvili, engebeli ve dik yamaçlara sahip arazi için cesur bir çözüm geliştirdi.

Zorlu coğrafyada her binaya ayrı ayrı yol ve giriş yapmak yerine üç apartman bloğu orta ve üst katlardan köprüyle birbirine bağlandı. Böylece sakinler yalnızca bir binada asansöre binerek diğer bloklara yükseklik farkı yaşamadan geçebiliyordu. Bu yöntem hem altyapı ve işletme maliyetlerini düşürdü hem de günlük yaşamı kolaylaştırdı.

Bu köprülerin bir diğer ilham kaynağı ise erken Sovyet döneminin "konut-komün" fikriydi. Avangart mimarlar, bireysel yaşamdan çok ortak alanlara dayalı bir düzen hayal ediyordu. Köprüler; yemekhane, çamaşırhane, kütüphane gibi ortak kullanım alanlarını konutlara bağlayarak insanların dışarı çıkmadan bu alanlara ulaşması amaçlanıyordu.

Öte yandan 1970'ler ve 80'lerde bu tür geçitler aynı zamanda mimaride deneysel fütürizmin birer parçası haline geldi. Tek tip panel apartmanlardan oluşan mahallelere farklı bir silüet kazandırmak isteyen mimarlar, pratik faydası sınırlı olsa bile daha karmaşık ve "gelecekçi" tasarımlar denedi.

Aradan geçen yıllarla birlikte bu köprülerin büyük bölümü ya kapatıldı ya da tamamen atıl hale geldi. Bazıları çökme riski nedeniyle kullanıma kapatılırken, bazıları ise izinsiz girişleri önlemek için mühürlendi.