Antik Mısır mezarından 2 bin 800 yıllık Yunan destanı çıktı

Orta Mısır'daki Oxyrhynchus antik kentinde yürütülen kazılar, Roma dönemine ait olağandışı bir mezarlık alanını gün yüzüne çıkardı. Barselona Üniversitesi ile Yakın Doğu Araştırmaları Enstitüsü'nün ortaklaşa yürüttüğü İspanyol ve Mısırlı ekip, bugün El-Bahnasa adıyla bilinen Minya vilayetindeki alanda, daha önce tespit edilmiş Ptolemaios dönemine ait 67 No'lu Mezar'ın yakınında bir Roma nekropolü keşfetti.

Kazılarda zamanın ve geçmişteki yağmalamaların hasar verdiği üç kireçtaşı mezar odası ortaya çıktı. Odalarda yakılmış insan kalıntıları barındıran büyük seramik vazolar bulundu. Mumyalamanın yaygın olduğu antik Mısır'da kremasyon son derece nadir görülen bir cenaze yöntemi.

Bebek kemiklerinin yanı sıra özenle kumaşa sarılmış kedi kafatasları da buluntular arasında yer alıyor. Harpokrates ve Aşk Tanrısı Eros'u betimleyen terrakota ve bronz figürinler ise dönemin kültürel melezleşmesini yansıtıyor. Ptolemaios mirası ile Roma egemenliği arasındaki geçiş dönemine özgü bir inanç dünyasının izi bu nesnelerde sürülebiliyor.

65 No'lu Mezar'da ise boyalı ahşap tabutlara yerleştirilmiş, geometrik desenli kefenlerle sarılı birçok Roma dönemi mumyası gün yüzüne çıktı. En dikkat çekici bulgular arasında ölülerin ağzına yerleştirilen üç altın ve bir bakır dil amuleti yer alıyor.

Bu nesnelerin işlevi, öte dünya tanrısı Osiris'in huzurundaki yargılamada ruhun konuşabilmesini sağlamaktı. Altın yaprak kalıntıları ve mezar armağanlarının zenginliği, burada yatıranların yerel toplumun varlıklı kesimlerine ait olduğuna işaret ediyor.

Kazının en şaşırtıcı bulgusu ise bir mumyanın içine yerleştirilmiş papirüs parçası oldu. Parça, Homeros'un İlyada'sının ikinci kitabından, Troya'yı kuşatmaya giden Yunan kuvvetlerini listeleyen "Gemilerin Kataloğu" bölümüne ait.

Bir Yunan klasiğinin Mısır mezarında bulunması tamamen istisnai bir durum. Araştırmacılar bunun eğitimle mi, prestijle mi, kimlikle mi yoksa ölüme özgü ritüel bir kullanımla mı ilgili olduğunu tartışıyor.

Milat'tan önce 332 yılında Batlamyus hanedanın yönetimine geçen Oxyrhynchus, sonrasında Roma'nın yönetimine giriyor. Yunan klasiği İlyada'nın ise milattan önce 7. ya da 8. yüzyıllarda oluşturulduğu tahmin ediliyor.

Oxyrhynchus, 19. yüzyılın sonlarından bu yana keşfedilen binlerce papirüsle zaten arkeoloji dünyasında tanınan bir alan. Ancak daha önceki bulguların büyük bölümü çöp çukurlarından çıkmıştı; bu parça ise bilinçli olarak bir cenazenin yanına yerleştirilmiş.