Antalya Diplomasi Forumu dünya basınının gündeminde: Türkiye, küresel sistemde ağırlığını artırıyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın himayesinde ve Dışişleri Bakanlığı'nın ev sahipliğinde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu, çok sayıda ülkenin üst düzey temsilcisini bir araya getirdi. Toplantıya devlet başkanları, bakanlar ve diplomatlar katıldı. Katılımcılar, küresel sistemde yaşanan kırılmaları ve bölgesel krizleri farklı oturumlarda ele aldı.

ADF'nin diplomasi arenasındaki önemine dair bir inceleme yayınlayan New York Times (NYT), Türkiye'nin diplomasiyi etkin şekilde kullanarak uluslararası kriz ve çatışmalarda etkin söz sahibi olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın konuşmalarına da yer verilen haberde, ADF'nin Türkiye'nin küresel sistemdeki rolünü güçlü bir diplomasi ağıyla genişlettiği kaydedildi. NYT, Türkiye'nin bölgesel işbirlikleri modeliyle küresel diplomasiye yeni bir rota önerdiğini ifade etti. 

Haberde, forum boyunca yapılan görüşmelerde ABD’nin uluslararası sistemdeki rolünün doğrudan ana gündem başlıkları arasında yer almadığı belirtildi. Buna karşın, kulislerde ve panel tartışmalarında ABD’nin müttefikleriyle ilişkileri ve küresel düzene etkisi sık sık gündeme taşındı. Katılımcılar, mevcut dengelerin nasıl şekilleneceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

FİDAN'IN BÖLGESEL SORUNLARI SAHİPLENME VURGUSU

Forumun kapanışında konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bölgesel iş birliğinin önemine dikkat çekti. Fidan, devletlerin kendi bölgelerinde daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti. Katılımcılar, bu yaklaşımın mevcut krizlere çözüm üretme potansiyelini tartıştı.

NYT, Fidan'ın, kapanış basın toplantısında, "Eğer bu bölge bir kurtarıcı beklemeye devam ederse, sonunda sonsuza dek bu sorunlarla karşı karşıya kalmaya devam edecektir" dediğini aktardı. Fidan ayrıca, devletlerin bir araya gelerek "bölgesel sorunları sahiplenmesi" gerektiğini söyledi.

ABD'NİN DIŞ POLİTİKASINDAKİ DEĞİŞİM

Gazetenin analizinde, forumda yapılan değerlendirmelerde ABD’nin dış politikadaki değişimlerin geniş şekilde ele alındığı ifade edildi. Katılımcılar, ABD’nin son dönemde uluslararası kurumlara yönelik eleştirilerini ve dış politika yaklaşımındaki farklılaşmayı tartıştı. Bu durumun küresel dengeler üzerindeki etkileri çeşitli panellerde gündeme geldi.

Konferansa katılan ekonomist Timothy Ash, ABD’nin politikalarının müttefikler üzerindeki etkisine değindi. Ash, "ABD, İran'da müttefiklerinin çıkarlarına aykırı hareket etti. Bu, Amerikalılara bir alternatifin olması gerektiği fikrini güçlendiriyor." ifadelerini kullandı.

ADF'NİN KÜRESEL DİPLOMASİDEKİ ROLÜ

NYT, ADF'nin yalnızca bir tartışma zemini olarak kalmayarak, Türkiye’nin uluslararası konumunu da ortaya koyduğunu vurguladı. Haberde forumun Batı dışındaki ülkelerden gelen katılımcıların yoğunluğu ile dikkat çektiği bildirildi. Türkiye’nin farklı bölgelerle kurduğu ilişkilerin toplantı boyunca görünür hale geldiği ifade edildi.

Forum kapsamında Ukrayna ve Rusya temsilcileri ayrı ayrı oturumlarda görüşlerini paylaştı. Ukrayna’nın üst düzey diplomatı, ülkesinin savaş sürecine dair değerlendirmelerde bulundu. Ertesi gün Rus temsilci, Batı’nın politikalarına yönelik eleştirilerini kalabalık bir dinleyici kitlesiyle paylaştı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'IN KONUŞMASI

Cumhurbaşkanı Erdoğan, forumun açılışında yaptığı konuşmada küresel sisteme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Mevcut uluslararası düzenin ciddi bir kriz içinde olduğunu belirten Erdoğan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) yönelik eleştirilerini yineledi.

Haberde, Erdoğan'ın küresel sistemin "ahlaki ve varoluşsal bir kriz" içinde olduğunu söylediği ve "dünya beşten büyüktür" söylemini yinelediği aktarıldı. İsrail’in bölgedeki askeri faaliyetlerini eleştiren Erdoğan, Türkiye’nin Ukrayna’daki savaşın sona ermesi için müzakerelere katkı sunmaya hazır olduğunu dile getirdi.

TÜRKİYE'NİN BÖLGESEL İŞBİRLİKLERİ

ABD'li gazete, forum sırasında bölgesel işbirliğine yönelik somut temaslar da gerçekleştirildiğini duyurdu. Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanları, oturum aralarında bir araya geldi. Görüşmede tarafların, işbirliğini geliştirme konusunu ele aldığı bildirildi.

Ankara'nın ADF'yi diplomatik gücünü pekiştirmek için uygun bir zemin haline getirdiği ifade edilen analizde, "Antalya konferansı sadece dış politika üzerine bir tartışma platformu olmakla kalmadı, aynı zamanda Türkiye'nin dünyaya bakış açısını ve dünyadaki yerini ortaya koyduğu bir platform görevi de gördü" ifadelerine yer verildi.

Katılımcılar, ADF benzeri girişimlerin bölgesel sorunların çözümüne katkı sağlayabileceğini değerlendirdi. Öte yandan NYT, Türkiye'nin önerdiği bölgesel işbirlikleri modelinin küresel güç dengelerinde oluşan boşlukları tamamen doldurmayacağını savunurken, bu modelin krizlerin çözümünde ve diplomasinin öne çıkmasında etkili olabileceğini belirtti.

ABD'NİN DÜNYA SİSTEMİNDEKİ KONUMU

Haberde, forumda yer alan uzmanların ABD’nin küresel rolüne ilişkin değerlendirmelerini paylaştığı kaydedildi. Katılımcılar, ABD’nin hem vazgeçilmez hem de tartışmalı bir aktör olarak konumunu koruduğunu ifade etti. Bu durumun bölgesel politikaları doğrudan etkilediği vurgulandı.

Chatham House’da kıdemli araştırma görevlisi Galip Dalay, NYT'ye verdiği demeçte konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bölgenin ABD karşısında hissettiği sorun, ABD'nin birçok bölgesel aktör için hala vazgeçilmez olması ancak aynı zamanda güvenilmez ve baskıcı olmasıdır. Hem vazgeçilmez, hem baskıcı hem de öngörülemez bir aktörle nasıl başa çıkarsınız?"