Anne elinden çıkan dolmalara dahi bulaştı: İfşa edilen gıdalar sınırdan döndü

İfşa edilen gıda ürünleri uzun süredir Türkiye'nin gündemindeki yerini korumayı sürdürüyor. Gıda sağlığına karşı alınan önlemlere rağmen uygunsuz üretime ve satışa devam edenler bakanlık tarafından vatandaşa ilan ediliyor. Gıda terörüyle içerdeki mücadele sürerken ihraç edilen ürünlerden de kötü haberler gelmeye devam ediyor.

Geçtiğimiz yıllarda Türkiye ve dünyada tonlarca gıda ürünü pestisit kalıntısı nedeniyle iade edilmiş imha edilen ürünlerin yarattığı zarar tepki çekmişti. Avrupa da sağlıklı gıda ithal etmek için Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) sistemini devreye soktu. RASFF, Türkiye’nin 2025 pestisit karnesi ortaya koydu.

Avrupa Komisyonu tarafından geliştirilen Gıda ve Yem için Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) 2025 verilerine göre, pestisit bildirimi yapılan ütünlerin yarısına yakını sınırdan çevrildi. Ürünleri geri çevrilen ülkeler arasında Türkiye bu yıl da ikinci sırada yer aldı.

RASFF verilerini değerlendiren Greenpeace'in Türkiye Direktörü Berkan Özyer, Türkiye’nin son iki yıldır en çok bildirim alan ikinci ülke olmasının endişe verici olduğunu söyledi.

Pestisit tespit analizlerinin açıklanmasını istediklerini ifade eden Berkan Özyer, pestisit tespit edilen ürünler arasında iki yıldır zirveyi bırakmayan bibere dikkat çekerek şunları söyledi:

"Greenpeace Türkiye olarak sürdürdüğümüz Zehir Etme kampanyamızdaki talebimiz çok net; pestisit analizleri açıklansın. Kamuoyunun da konuyu yakından takip ettiği, kampanyamıza verilen 50 bini aşkın imza ile kendini gösteriyor."

"Bunun yanında mahkeme de geçen yılın sonunda analiz sonuçlarının açıklanmasına hükmetti. 2024 yılında sınırdan en çok dönen biberin bu yıl da aynı sırada karşımıza çıkması biber üretiminde sistemik bir sorun olduğunu düşündürüyor."

Veriler incelendiğinde Türkiye’den yurtdışına gönderilen taze biberlerde sınırın çok üzerinde pestisit kalıntısı bildirimi yapıldığı görüldü. Greenpeace Türkiye’nin RASFF verilerinden yaptığı derlemeye göre pestisit nedeniyle iade edilen ürünler şöyle oldu:

- 2025 yılında Avrupa'ya gönderilen gıdalarda tespit edilen pestisit bildirimlerinin başında 124 bildirim ile Hindistan geldi. Hindistan’ı 105 bildirimle Türkiye ve 88 bildirimle Mısır, 48 bildirimle Çin ve 34 bildirimle Brezilya izledi.

-Türkiye'nin aldığı 105 bildirimden 51'i sınırdan çevrildi. Sınırdan çevrilen ürünlerin yarısından fazlasını (27) biber oluşturdu. Biberi, domates (9) ve nar (5) takip etti. Sınırdan çevrilen diğer ürünler ise limon (4), Asma yaprağı (2), Armut (1), Greyfurt (1), Mandalina (1) ve Şeftali (1) oldu.

-27 biber bildiriminden 8'i formetanate yani son derece toksik olan bir etken madde kaynaklı oldu. Bu maddenin Türkiye'de biberde kullanılması yasak. Biber önceki yıllarda da üst sıralardaydı.

Biberin sınırdan dönmesine neden olan yasaklı maddelerden 'Formetanat.' Bu madde yüksek akut toksisitesi nedeniyle sinir sistemi üzerinde asetilkolinesteraz enzimini baskılayarak etki ediyor. Baş ağrısı, mide bulantısı, solunum güçlüğü ve ağır vakalarda hayati tehlike yaratabiliyor. Özellikle çocuklar, hamile kadınlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için yüksek risk taşıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre çok en tehlikeli sekiz pestisit arasında 'Formetanat' da bulunuyor. Örgüt bu pestisitlerle ilgili şu uyarıyı yapıyor: "Bu tip pestisitler kullanım sonrasında da yakın çevrede oturanlar için risk oluşturmaya devam eder."

Kullanıma açık olan bu RASFF sistemine baktığımızda yeni yılın bu ilk günlerinde de sınırdan gönderilen ürünler dikkat çekiyor:

7 Ocak tarihli bildirimde Türkiye'den Hırvatistan’a ithal edilen patlıcanlarda formetanat pestisit kalıntıları” bulunduğu belirtiliyor. ‘Ciddi’ uyarısıyla bu ürünler için ‘sınır reddi’ kararı verilmiş.

Ünlü bal markaları tek tek ifşa oldu!

2 Ocak tarihli bildirimde ise "Türkiye'den Malta’ya giden edilen kuru incirlerde izin verilen maksimum seviyenin üzerinde Okratoksin A varlığı tespit edildi" deniliyor.

Ünlü markalar bir bir ifşa oldu! İçlerinden çıkmayan kalmadı: Kanatlı eti, deri dokusu, ilaç etken maddesi...

Yine 2 Ocak’ta yapılan başka bir bildirimde ise Malta’ya giden kuru incirlerde Aflatoksin B1 bulunduğu belirtiliyor.

Tarımda bitkileri zararlılardan korumak için kullanılan kimyasal veya biyolojik maddelere 'pestisit' deniyor. Bu maddeler, özellikle haşereler, yabancı otlar, mantarlar ve mikroorganizmalar gibi tarımsal üretime zarar veren unsurları ortadan kaldırmak amacıyla kullanılıyor.

Pestisitlerin denetimsiz ve yoğun kullanımı hem çevre hem insan sağlığı açısından büyük riskler barındırıyor. Pestisitlerin kalıntıları, su kaynaklarına, toprağa sızıyor ve kirletiyor.

Pestisitin bir gıdadan yoğun olarak alınması halinde anlık zehirlenme olabiliyor. Bunun belirtileri, bulantı, kaşınma, cilt tahrişi, baş dönmesi olarak sıralanıyor. Uzun vadede ise çok daha büyük zararları var. Beyin hasarı, doğum kusurları, böbrek ve akciğer hastalıkları ve kanser zehirli tarım ilaçlarının uzun vadeli zararları olarak sıralanıyor.