Ankara iki devletli çözümde kararlı: BM Kıbrıs’ta stratejik anlaşma peşinde

BİRLEŞMİŞ Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres bu yıl sonunda görevinden ayrılmadan önce yarım asırdan uzun süredir devam eden Kıbrıs sorununda son bir denemede bulunarak tarafların önüne yol haritası anlamına gelen stratejik bir anlaşma hazırlıyor. BM önümüzdeki ay anlaşmanın gündeme geleceği, garantör ülkelerin de katılacağı gayri resmi Kıbrıs zirvesi düzenleme hedefiyle taraflarla yoğun temaslarda bulunuyor. Türkiye ise Rumların 2017’de İsviçre’de masayı terk etmesinden sonra Kıbrıs sorununun iki devletli çözüm modelinde çözülmesi yönünde aldığı kararda ısrarcı.

BM VE AB’DE YOĞUN MESAİ

Kıbrıs’ta Türk ve Rum liderler, garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere ve ayrıca AB başkentlerinde mekik diplomasisi yürüten Guterres’in kişisel Kıbrıs özel temsilcisi Maria Angela Holguin, Ankara’daki NATO zirvesi sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüşen AB Konseyi Başkanı Antoio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen’le görüşecek ve önümüzdeki hafta yeniden Kıbrıs’a gelecek.  Kıbrıslı Türk ve Rum liderler, stratejik anlaşma ve içerik konusunda BM’nin gizlilik ilkesi çerçevesinde konuşmuyor, ancak Rum yönetiminin medyaya sızdırdığı ve Rum liderden bilgi alan ana muhalefet partisi AKEL Genel Sekreteri Stefanos Stefanu, AB büyükelçileriyle düzenlenen bir toplantıda, kapalı kapılar ardında konuşulan stratejik anlaşmanın detaylarını anlattı.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İŞTE KONUŞULAN PLAN

Rum medyasında sızan ve AKEL Genel Sekreteri’nin verdiği bilgilere göre, BM’nin henüz taslak aşamasındaki ‘stratejik anlaşma’ içeriği genel olarak şöyle:

- Türk ve Rumların ortaklığındaki yeni Kıbrıs, ademi merkeziyetçi gevşek federasyon temelinde olacak. Kurucu devletlere geniş yetkiler verirken, konfederasyon ve federasyon özelliklerini birlikte taşıyacak. Başkanlık yerine, tarafların eşit olarak yer alacağı “başkanlık konseyi” bulunacak, konseyin başkanı Türk ve Rumlar arasında dönüşümlü olacak.

- Federal hükümette az sayıda bakan bulunacak, diğer yetkiler Türk ve Rum kurucu devletlere ait olacak. Federal hükümette kararlar en az bir Türk bakanın onayı ile alınacak.

UYGULAMALI GEÇİŞ SÜRECİ

- Türk tarafının istediği, eşit egemenliğin tanınması ve izolasyonların kaldırılması şartların cevap olması amacıyla önce planın önemli bölümleri uygulanmaya başlanacak. KKTC’nin Ercan havalimanı dahil deniz limanları uluslararası trafiğe açılacak. Türk tarafının uluslararası temasları önündeki engeller kaldırılacak. Uygulama devam ederken Rum tarafının istediği toprak tavizleri (Maraş ve Güzelyurt gibi) de eş zamanlı görüşülecek, iadeler başlayacak. İki yıl öngörülen geçiş sürecinden sonra tüm konularda anlaşma olursa plan Türk ve Rumların referandumuna sunulacak.

GARANTÖRLÜK YERİNE NATO

- Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin garantörlüğü yerine, içinde garantör ülkelerin de bulunduğu Fransa ve ABD’nin de yer alabileceği yeni bir NATO sistemi kurulacak. Bu sistemin başkanlığı garantör ve katılan ülkeler arasında dönüşümlü olacak, Türk askeri aşamalı olarak çekilmeye başlayacak.

TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ

- Kıbrıs’ta sürecin olumlu ilerlemesiyle, AB-Türkiye ilişkilerinde hareketlenme olacak, Rum ve Yunan vetoları kalkacak, gümrük birliğinin güncellenmesi, Türkiye’nin AB savunma programı SAFE’e katkılımı ve Türk vatandaşlarına vize serbestisi gibi konularda ilerleme sağlanacak.

HENÜZ FİKİR AŞAMASINDA

Stratejik Anlaşma, henüz müzakere aşamasında. Garantör ülkeler ve taraflar onay verirse, BM Genel Sekreteri yazılı bir metin haline getirecek, tüm süreç olumlu ilerlerse, önümüzdeki ay ya da daha sonra Antonio Guterres, Kıbrıs’ta taraflar, garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’in de katılacağı gayri resmi Kıbrıs zirvesi düzenleyecek.

ERHÜRMAN: FİKİRLER TARTIŞILIYOR

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ortada henüz bir plan olmadığını, ancak fikirlerin tartışıldığını söyledi. Erhürman, yazılı açıklamasında temmuz ayı itibariyle Kıbrıs sorununda hareketlilik yaşanacağını çok önceden dile getirdiklerini hatırlatarak, “BM Genel Sekreteri’nin çözüm çabalarını destekliyoruz. KKTC ve garantör Türkiye’nin ‘evet’ demeyeceği herhangi bir fikir hayata geçmeyecek” diye konuştu.

AB ATAMASINA DIŞİŞLERİ’NDEN TEPKİ

AB Komisyonu dün Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in yardımcısı Raffaele Fitto’yu Birlik’in Kıbrıs temsilcisi olarak atadığını duyurdu. Atamaya Dışişleri Bakanlığı’ndan tepki geldi. Bakanlık Sözcüsü Öncü Keçeli, yazılı açıklamasında, “AB’nin, konuyla ilgili tarafsız olmadığını” hatırlattı. Keçeli, “yeni atanan yetkilinin, AB’nin bu tarafgir tutumunun değişmesi ve Kıbrıs meselesinin çözümünün egemen eşit iki devlet arasında yürütülecek müzakerelerle sağlanabileceğinin artık idrak edilmesi yönünde çaba sarf etmesini bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

‘AB TARAFSIZ DEĞİL’

Atama KKTC’de de tepkiyle karşılandı. Müzakereleri yürüten Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müsteşarı Mehmet Dana, Rumların tam üye olması nedeniyle AB’nin Kıbrıs sorununda tarafsız olamayacağını vurguladı ve süreç içerisinde Brüksel’in tek taraflı kararları ve tarafgir açıklamalarının buna işaret ettiğini kaydetti.