Ankara da tarihi NATO Zirvesi! 32 üye ülkenin liderleri katılacak, masada kritik başlıklar var

NATO'nun 32 üye ülkesinin liderleri, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek zirvede bir araya gelecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'nın savunma harcamalarını artırması yönündeki baskısı ve son dönemde yaşanan transatlantik gerilimler, zirvenin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.

NATO liderleri, salı ve çarşamba günleri Ankara'da gerçekleştirilecek zirvede buluşacak. Zirve, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırmaları yönündeki baskısının yanı sıra İran savaşı ve Grönland konusunda yaşanan transatlantik gerilimlerin gölgesinde yapılacak.

Trump'ın NATO'ya yönelik sık sık dile getirdiği eleştiriler, Avrupa'dan asker çekileceğine ilişkin açıklamalar ve ABD'nin kıtadaki askeri varlığını altı ay boyunca gözden geçirme kararı, ittifak içinde belirsizlikleri artırmış durumda.

ZİRVENİN GÜNDEMİNDE NELER VAR?

Trump yönetimi, Avrupa ülkelerinin savunma yatırımlarını artırmasını ve kıtanın güvenliğinde daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.

Bu kapsamda liderlerin zirvede savunma harcamalarında belirlenen hedeflere ulaşılması, savunma sanayi üretiminin artırılması ve güvenlik yükünün ABD'den Avrupa'ya devredilmesi konularını ele alması bekleniyor.

HANGİ LİDERLER KATILACAK?

Zirveye NATO'nun 32 üye ülkesinin liderleri katılacak. ABD Başkanı Donald Trump'ın yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in de salı akşamı düzenlenecek liderler yemeğine katılması bekleniyor.

SAVUNMA HARCAMALARINDA YENİ HEDEF

Avrupalı liderler, geçen yıl Lahey'de düzenlenen zirvede alınan karar doğrultusunda 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini savunma ve savunmayla ilgili alanlara ayırma taahhüdünü yerine getirdiklerini göstermeyi amaçlıyor.

Reuters'ın ulaştığı zirve bildirisi taslağına göre liderlerin şu ifadeleri kullanması bekleniyor: "2025 yılında Avrupa'daki müttefikler ve Kanada, temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar doların üzerinde artırdı."

Bildiri taslağında ayrıca şu ifadelerin yer alması öngörülüyor: "Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa. Modernize edilmiş bir ittifak oluşturuyoruz. Avrupa müttefikleri ve Kanada, ABD ile birlikte ittifakın savunmasında daha fazla sorumluluk üstleniyor."

UKRAYNA'YA 70 MİLYAR AVROLUK DESTEK

NATO üyelerinin zirvede Ukrayna'ya desteklerini yinelemesi ve yeni yardım paketlerini açıklaması bekleniyor. Taslak bildiride, 2026 yılı için Ukrayna'ya askeri ekipman, yardım ve eğitim amacıyla 70 milyar avro sağlanacağı belirtilirken, 2027 yılında da en az aynı seviyede desteğin sürdürüleceği taahhüt ediliyor.

Bu finansmanın bir bölümü mevcut ikili taahhütlerden, önemli bir kısmı ise Avrupa Birliği'nin 2026-2027 döneminde Ukrayna'nın savunma yatırımları ve silah alımları için oluşturduğu 60 milyar avroluk kredi programından karşılanacak. ABD'nin bu finansmana katkı sağlaması beklenmiyor.

SAVUNMA SANAYİİ ÖN PLANDA

Geçen yılki zirvede savunma harcamalarına ilişkin yeni hedefler belirlenirken, bu yıl Ankara'daki zirvenin odağında silah üretiminin artırılması ve savunma sanayiinde inovasyon yer alacak.

NATO, salı günü Ankara'da bir savunma sanayii forumu da düzenleyecek. Forum kapsamında on milyarlarca dolar değerinde savunma anlaşmalarının açıklanması bekleniyor.

İRAN GÜNDEMİ DE MASADA

Avrupalı yetkililer, İran savaşı ve Trump'ın Avrupa ülkelerinin bu konudaki tutumundan duyduğu rahatsızlığın zirvenin önüne geçmesinden endişe ediyor.

Reuters'ın ulaştığı taslak bildiride liderlerin şu ifadeleri kullanması bekleniyor: "Müttefikler, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisine tam olarak saygı göstermeye çağırır."

TÜRKİYE'NİN ÖNCELİKLERİ

Ev sahibi Türkiye, zirvede gelişen savunma sanayii kapasitesini öne çıkarmayı ve NATO üyeleri arasındaki savunma ticaretine yönelik tüm kısıtlamaların kaldırılması yönündeki uzun süredir devam eden çağrısını yinelemeyi hedefliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ayrıca Fransa ve İtalya ile SAMP/T hava savunma sistemi alımı ve diğer savunma sanayii iş birliklerinde ilerleme sağlamayı amaçladığı belirtiliyor.

Erdoğan'ın Trump ile gerçekleştireceği ikili görüşmede ise Ankara-Washington ilişkilerindeki olumlu gelişmeleri vurgulaması, ABD yaptırımlarının kaldırılmasını istemesi ve Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesini gündeme getirmesi bekleniyor.

DİĞER TEMASLAR DA ANKARA'DA YAPILACAK

Zirve kapsamında NATO dışişleri bakanlarının Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarıyla bir araya gelmesi planlanıyor.

Ayrıca Ukrayna Dışişleri Bakanı ile Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın katılımıyla akşam yemeği düzenlenecek.

NATO savunma bakanlarının ise Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore savunma bakanlarıyla görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor.