Alzheimer’a karşı yapabileceğiniz çok şey var Sözcü Gazetesi

İstatistiklere göre, dünyada her 6 saniyede bir kişiye alzheimer teşhisi konuyor. Hastalık, zihinsel gerilemeye neden oluyor ve hatırlama, düşünme ve öğrenme yeteneğini zayıflatarak kişiyi yaşarken hayattan koparıyor. Yaş ve genetik gibi değiştiremeyeceğimiz risk faktörleri, bu bunama türünün ardındaki itici güçler olarak kabul ediliyor. Ancak uzmanlar yaşam alışkanlıklarında yapılabilecek bazı değişikliklerle ve bazı sağlık sorunlarının kontrol altına alınmasıyla bu hastalığı frenlemenin mümkün olabileceğini vurguluyor. ‘’Hastalığı % 100 önlemek mümkün değil. Ancak yine de riski azaltmak için yapabileceğimiz çok şey var. Ne yediğiniz, ne sıklıkla egzersiz yaptığınız ve bazı sağlık sorunları için adımlar atmanız çok önemlidir. Küçük değişiklikler önemli farklar yaratabilir” diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, önerilerini şöyle sıraladı:

Ömür boyu öğrenmeye çalışın

Kasların güçlü kalması için çalıştırılması gerekir. Bu beyniniz için de geçerli. Örneğin, okumak zihninizi keskin tutmaya yardımcı olabilir. Bilimsel araştırmalar, seyahat etmek, bir konuda araştırma yapıp yeni bilgiler öğrenmek gibi faaliyetlerin alzheimer’ı geciktirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.

Kötü kolesterolünüzü kontrol altında tutun

Beyninizde kilometrelerce kan damarı bulunur. Bunların çoğu çok incedir; bu nedenle damarları tıkayan LDL (kötü) kolesterolden hızlı bir şekilde etkilenebilir. Dolayısıyla diyet, egzersiz veya doktor önerisiyle ilaç kullanılarak kolesterol kontrol altında tutulmalıdır.

Uykusuz kalmayın

Uykunun düzenli, süresinin de günde 7-8 saat arasında olması gerekiyor. Yeterince uyumadığımızda beynimiz, zamanla alzheimera yol açan amiloid plaklar üretmeye başlayabilir. 

Kan basıncınızı mutlaka takip edin

Yüksek tansiyon beyninizin bazı bölümlerinin işlev görmesi için gerekli olan kan akışını etkileyebilir. Kolesterolde olduğu gibi, beslenme düzeninizi değiştirmek ve kan basıncınızı düşürmeye yönelik önlemler almak alzheimera karşı da koruyucu olabilir.

İşitme probleminizi yok saymayın 

Yaşlandıkça işitme duyusunu korumak da önemlidir, çünkü işitsel ipuçlarını işleme yeteneğinin kaybı zihinsel uyarımı azaltabilir. Kişi bu yüzden sosyal ortamlardan uzaklaşır ve bu da alzheimer riskini artırabilir. Yetişkinlerin düzenli  işitme testi yaptırmaları önemlidir.

Göz kontrollerinizi aksatmayın

Duyusal girdiler, beyninizin çevrenizde olup bitenleri analiz edip değerlendirirken aktif kalmasını sağlar. Görme sorunlarınız varsa, bilgi akışı bozulur. Görme güçlüğü, okuma gibi uzun faaliyetler için de bir engel haline gelebilir. Bu nedenle 40 yaşından itibaren düzenli ve kapsamlı göz muayeneleri ihmal edilmemelidir.

Her gün yürüyün

Düzenli egzersizin beyin sağlığına katkısı büyük. Sadece yürümek bile beyin sağlığını ve hücrelerin büyüme ve korunma yeteneğini destekleyen sinir kimyasını artırır. İleri yaştaysanız bir yakınınızın yardımıyla kısa süreli de olsa açık hava yürüyün.

Diyabetinizi yönetin

Diyabette vücudunuz kan şekerini kontrol etmeye yardımcı olan bir hormon olan insüline karşı direnç geliştirir.
İnsülin direnci, beyinde protein birikimine yol açarak çeşitli fonksiyonlarını bozabilen iltihaplan-mayla yakından ilişkilidir. Diyabet, yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon gibi daha önce bahsedilen risk faktör-leriyle de bağlan-tılıdır. Bu nedenle kontrol altında tutulmalıdır.

Sağlıklı beslenin

Yiyip, içtikleriniz sadece bedeniniz için değil beyniniz için de önemli. Onu da sağlıklı beslemelisiniz. Günlük öğünlerinizi yağsız proteinler, tam tahıllar, meyveler ve sebzeler etrafında oluşturmak, bilişsel gerilemeye yol açan oksidatif stresi ve iltihabı sınırlayabilir. Koruyucu antioksidanları ve vitaminleri de en üst düzeye çıkarır. Şekeri azaltın. Beyaz un, beyaz pirinç ve makarna gibi şekerli yiyecekler ve rafine karbonhidratlar, beyninizi iltihaplandırıp, kan şekerinde ani artışlara yol açabilir. Omega-3 alın. Bu yağlarda bulunan DHA’nın beta-amiloid plaklarını azaltarak alzheimerı önlemeye yardımcı olabilir. 

Kilolardan kurtulun 

Şişmanlık başta alzheimer olmak üzere diğer demans (bunama) türleri için de bir risk faktörüdür. Bu sebeple kilonuzu kontrol altında tutun.

Sigara ve alkol kullanmayın

Araştırmalar, sigara içen kişilerin alzheimer hastalığına yakalanma olasılığının % 40 daha yüksek olduğunu göstermektedir. Çünkü beynin en iyi şekilde çalışması için ihtiyaç duyduğu oksijen ve besin maddelerinin iletimini kısıtlar. Alkol de beyin için zararlıdır. Hafızanızı ve düşünme yeteneğinizi azaltabilen bir nörotoksindir.

Başınızı darbelere karşı koruyun

Her yaşta yaşanan kafa travması (beyin sarsıntısı) ilerleyen yaşlarda alzheimer riskini artırır. Bu nedenle genç yaşlardan itibaren özellikle başınıza darbe alma ihtimali olan aktivitelerde her zaman koruyucu kask takın. Emniyet kemeri kullanın. Evde ve dışarıda düşmenizi engelleyecek önlemler alın. Evde ayağınıza takılacak halıları     kaldırın, banyoda kaygan zeminlerde kaydırmaz malzemeler kullanın, merdivenlerden inerken dikkatli olun. 

Yalnız kalmayın

Evde yalnız olduğunuzda, bir grup arkadaşınızla sohbet ettiğiniz gibi düşünmeye veya tepki vermeye zorlanmazsınız. Ancak sık sık sosyal ortamlarda bulunmak, beyin işlemcilerinizin aktif kalmasına yardımcı olur. Aktif bir zihin sağlıklı bir zihindir. Üstelik sosyalleşmek depresyon ve stresi de frenleyerek alzheimer riskini azaltmaya katkıda bulunabilir.