Aleyna Tilki, Meghan Markle ve Yaz Yıldırım üzerinden psikolojik yansıtma

Lise son sınıftaki psikoloji dersinde, 'Yansıtma' başlıklı bir konu vardı. Günlük yaşamımızda en çok işimize yarayan konulardan biri oldu. Kendi hayatlarındaki boşlukları veya kaygıları örtmek amacıyla başkalarına odaklanmayı bir savunma mekanizması veya kıyaslama eğilimi olarak tanımlayan yansıtmayı, öğretmenimiz "Kişinin kendi tabağına değil, hep başkalarının tabağına bakması" olarak örneklemişti.

Bu kişiler sevilmez, istenmez. Çünkü her daim haset tohumları ekme potansiyeline sahip oldukları için tehlikelidirler.

Temsili fotoğraf

Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte yansıtma kitlesel bir hal aldı. Son birkaç gün içinde Türkiye'de ve yurt dışında art arda yaşanan üç olay, bu durumun en çarpıcı örneklerini gözler önüne serdi. Aleyna Tilki'nin hayranlarıyla yaşadığı gerilim, Meghan Markle'ın doğum günü paylaşımı üzerinden maruz kaldığı kitlesel linç ve Fenerbahçe başkanı Aziz Yıldırım'ın 12 yaşındaki kızı Yaz Yıldırım'ın sosyal medyada hedef alınması...

Temsili fotoğraf

Aleyna Tilki’nin kendisinden sürekli yeni şarkı talep eden hayran kitlesine verdiği sert tepki, modern müzik endüstrisindeki beklenti uyuşmazlığını ve tüketim kültürünü gözler önüne serdi. Dijital çağın getirdiği hızlı tüketim alışkanlıkları, dinleyicilerin şarkıcıları birer içerik makinesi olarak görmesine yol açıyor. Hayran kitlesi her yıl yeni bir hit beklerken; Tilki, yaratıcı sürecin zaman ve içsel motivasyon gerektirdiğini savunarak bu baskıya tepki gösterdi.

Aleyna Tilki'nin "Ben size sevmeyi böyle mi öğrettim?" serzenişi, ilişkinin saf bir sevgi bağından çıkıp saf bir tüketim mekanizmasına indirgenmesinden duyduğu rahatsızlığı gösterdi. Eleştiriler arttıkça iğneleyici bir üslupla "Kudurun egomdan" demesi, linç kitlesinin baskısına karşı örülen kalın bir koruma duvarı oldu. Tilki'nin hayranlarına "Gidin bu yıla kadar yaptıklarımı bir sindirin ilk önce" diyerek ödev vermesi, yaratıcı süreçteki mutlak otoritesini koruma çabasının bir dışavurumu olarak gözler önüne serildi.

KÜRESEL PSİKOLOJİK YANSITMA

Eşi Sussex Dükü Prens Harry ile birlikte İngiliz kraliyet ailesinden ayrılıp ABD'ye yerleşen Meghan Markle, ne yaparsa yapsın eleştiri oklarının hedefi olmaktan kurtulamıyor. Geçtiğimiz günlerde 45'inci yaşını kutlarken mutfakta dans ettiği ve başına oyuncak bir taç taktığı neşeli bir video paylaşması, "Sen başına ancak oyuncak taç takarsın" içerikli küresel çapta bir dijital linç dalgası başlattı.

Meghan Markle örneği, kamusal figürlerin özel alanlarının tamamen ortadan kalktığı dijital psikolojik yansıtmanın en net tablosu olarak göze çarptı. Evinin mutfağında, çocukları ve eşiyle geçirdiği masum ve neşeli bir an bile kitleler tarafından didik didik incelenirken klavye silahşörlerinin videoyu "Asla kraliçe olamayacağı için taç takarak tatmin olmaya çalışıyor" şeklinde yorumlaması, bireylerin kendi içsel eksikliklerini ve kıskançlıklarını başkaları üzerinden dışavurmasının klasik bir örneğiydi.

DİJİTAL ZORBALIĞA UĞRADI

Fenerbahçe başkanı Aziz Yıldırım'ın 12 yaşındaki kızı Yaz Yıldırım hakkında sosyal medyada yapılan paylaşımlar ve bunun sonucunda yaşanan hukuki süreç, sınır ihlalinin çocuk boyutuna uzanan karanlık yüzünü gösterdi. Yaz Yıldırım'ın neden sürekli babasının yanında olduğunun sorgulanması, hatta akıl almaz eleştirilere maruz kalması, empati yoksunluğunun ve dijital zorbalığın vardığı boyutu özetledi.

Aziz Yıldırım'ın şikâyeti üzerine kızı Yaz Yıldırım'a yönelik sosyal medya paylaşımlarında bulunan Ç.Y, ev hapsine çarptırıldı.

PSİKOLOJİK OLARAK SAĞLIKSIZ BİR RUH HALİNİN İŞARETİ

Eleştiride bulunan kitlenin, 12 yaşında bir çocuğun tatilde olabileceğini, babasıyla vakit geçirmekten keyif alabileceğini ya da bir ebeveynin evladıyla bağ kurma hakkını hiçe sayması tam anlamıyla bir zihinsel sınır ihlali oldu. Toplumdaki bazı kesimlerin kendi içsel huzursuzluklarını ve otorite figürlerine duydukları öfkeyi, doğrudan bir çocuğun günlük yaşamına kanalize etmesi, psikolojik olarak sağlıksız kolektif ruh halinin işareti.

Aleyna Tilki, Meghan Markle ve 12 yaşındaki Yaz Yıldırım'ın yaşadığı bu olaylar; coğrafya fark etmeksizin psikolojik yansıtmanın örneklerini sergiliyor. Başkalarının hayatlarını sürekli gözetim altında tutma, her hareketi bir anlam arayışına veya komploya dönüştürme eğilimi, modern insanın kendi iç boşluklarını kapatma çabasından başka bir şey değil. Şarkıcıların yaratıcı özgürlüklerine saygı duyulmadığı, kamusal figürlerin en masum özel anlarının bile linç malzemesi yapıldığı ve en önemlisi çocukların mahremiyetinin hiçe sayıldığı bu durum, empati ve sınır bilincinin ne denli önemli olduğunu gösteriyor.