Akran zorbalığı nedir? Akran zorbalığına karşı neler yapılmalı, nasıl önlem alınmalı? Son Dakika Haberleri

Akran zorbalığı kavramı son günlerde sıklıkla duyduğumuz bir kavram. Akran zorbalığı çocuklar arasında oldukça yaygın olarak rastlanan bir olgu. Zorbalığın genel tanımı, güçlü olan çocuk ya da gurubun güçsüz olan taraf üzerinde kurduğu baskı olarak özetleniyor. Okullarda giderek artan akran zorbalığı nedir, nasıl önlenir? İşte detaylı bilgiler...

Milli Eğitim Bakanlığı, akran zorbalığı ile siber zorbalığı disiplin suçları arasına aldı. Peki akran zorbalığı nedir, nasıl önlenir? İşte akran zorbalığı türleri ve baş etme yöntemleri.

AKRAN ZORBALIĞI NEDİR?

UNICEF tarafından yayınlanan bir rapora göre (2018), dünya çapında 13 ila 15 yaş arasındaki öğrencilerin yarısı (yaklaşık 150 milyon) okulda ve çevresinde akranlar arası şiddete maruz kalıyor. Zorbalık, kendini kolayca savunamayan birine fiziksel veya psikolojik olarak zarar vermek için gücün kötüye kullanılmasıdır. Çocuklar arasında zorbalık, genellikle, bir veya daha fazla çocuğun diğerine karşı kasıtlı, tekrarlanan incitici eylemler ve sözler veya lakap takma, tehdit etme ve veya izole etme gibi olumsuz, eziyet verici davranışları olarak tanımlanır.

AKRAN ZORBALIĞI TÜRLERİ

Akran zorbalığının türleri, uygulayan veya maruz kalan çocukların fiziki ve ruhsal durumları hakkında bilgi veren Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Masum Öztürk, özellikle okul çağındaki çocuklar üzerinde oluşan psikolojik ve fiziksel belirtilere dikkat çekti.

Akran zorbalığı ile ilgili çeşitli tanımların olduğunu ama en sık kullanılanın bilerek ya da isteyerek birinin başka bir kimseye zarar verme davranışı sergilemesi olduğunu belirten Öztürk, bu davranışların sürekli olmasında taraflar arasında güç dengesizliğinin mevcut olduğunu söyledi.

HANGİ ÇOCUKLAR RİSK ALTINDA?

Yapılan çalışmalarda 18 yaş öncesi çocuk ve ergenlerin yüzde 50'sinin en az bir kez ve yaklaşık yüzde 5 veya 10'ununda tekrarlayıcı şekilde akran zorbalığına uğradığını gösterdiğini ifade eden Öztürk, akran zorbalığına daha çok maruz kalan çocukların özelliklerini belirterek, "Özellikle daha pasif, çekingen, utangaç, sosyal alanda arkadaş ilişkisi kurmakta zorlanan, kendisini yetersiz ve çaresiz hisseden; çok uzun veya çok kısa boylu, çok zayıf veya gözlük takmak gibi fiziksel bir sorunu olan ile engelli çocuklar maalesef akran zorbalığına uğrama riski daha fazla olan çocuklardır." dedi.

İHMALKAR AİLE ORTAMINDA BÜYÜYEN ÇOCUKLARIN AKRAN ZORBALIĞI YAPMA İHTİMALİ DAHA YÜKSEK

Akran zorbalığı uygulayan çocukların özelliklerine de değinen Öztürk, "Genel olarak bulundukları ortamı yönetmeyi, karşıdakine egemenlik kurmayı seven; vicdan, utanç ve suçluluk duygusu biraz daha az olan, öfke kontrolü güç olan, çok düşünmeden hareket eden, şiddetin bir çözüm yolu olarak uygulandığı bir aileden ya da şiddetin görmezden gelindiği bir toplumda büyüyen çocuklardır. Bunların yanında bazen çok otoriter ya da izin verici veya ihmalkâr aile ortamında büyüyen çocukların akran zorbalığı yapma ihtimalleri daha yüksektir." ifadelerini kullandı.

Günümüzde çok sık artan bir durum olan siber zorbalık başlığına da açıklık getiren Öztürk, "Siber zorbalık genelde internet ortamında ya da sosyal medya aracılığıyla başkasına zorbalık yapma veya zarar verici davranışlar sergileyerek izinsiz fotoğraf ve video paylaşma, paylaşımların altına hakaret içerikli yorumlar yazma ve sosyal medya gruplarından dışlama şeklindeki zorbalık çeşididir." dedi.

Akran zorbalığı çok ciddi ruhsal ve fiziksel sorunlara yol açabildiğine vurgu yapan Öztürk, "Özellikle çocuk ve ergen psikiyatrisine başvuran gençler ya da çocuklarda akran zorbalığının çok sık olduğu yapılan çalışmalarla saptanmış. Mesela depresyonu olan çocuklarla ilgili yapılan çalışmada, bu çocukların yüzde 75'inin akran zorbalığına uğradığı saptanmış. Onun dışında akran zorbalığına uğrayan çocukta çaresizlik, yetersizlik ve kendisine olan saygısının düşmesi, çeşitli kaygı ve korkular gibi duygulara yol açabilir." ifadelerini kullandı.

Zorbalığa uğrayan çocuklarda özellikle okula gitmeyi reddetme, akademik başarısızlık, okula gitmede isteksizlik gibi okul ortamına yönelik tavırların baş gösterebildiğine dikkat çeken Öztürk, uyku sorunları, nedeni açıklanamayan baş veya karın ağrısı, mide bulantısı gibi fiziksel semptomlar ortaya çıkabildiğini; depresif bozukluklar, kendine zarar verme ve intihar girişimlerine yol açabildiğinin altını çizdi.

AKRAN ZORBALIĞI KARŞISINDA NELER YAPILMALI, NASIL ÖNLEM ALINMALI?

Zorbalığa uğrayan bazı çocukların bununla nasıl baş edeceklerini ve bildireceklerini bilemedikleri gibi zorbalığın her zaman devam edeceğini ve çözümün olmayacağını düşündüklerinden kendilerini çaresiz hissedebildiğini sözlerine ekleyen Öztürk, "Hiçbir çocuk akran zorbalığını hak etmediği gibi zorbalığına uğramak hiçbir çocuğun suçu değildir. Öncelikle bunu bilmek, çocuklarda bu farkındalığı oluşturmak gerekiyor. Özellikle okul ortamında akran zorbalığının ne olduğu ne gibi sonuçlara yol açtığı, çözüm yollarının ne olabileceği, zorbaya karşı nasıl davranabileceğini ve kimden yardım isteyebileceği ile ilgili mutlaka eğitimler ve farkındalıkların verilmesi gerekiyor." şeklinde konuştu.

Akran zorbalığının tespit edilmesi durumunda müdahale edilmesi gerektiğinin altını çizen Öztürk, şunları söyledi:

"Genellikle akran zorbalığı okul ortamında olduğundan özellikle öğretmenlerin, idarecilerin ve çalışan personellerin bu konuda farkında olması, akran zorbalığını görür görmez mutlaka müdahale etmesi ve engellemelidir. Özellikle çocuk ve gençlerin akran zorbalığı hakkında mutlaka farkındalığının arttırılması gerekiyor. Çünkü bazı çocuk ve ergenler zorbalığa uğradıklarının farkında bile olmayabilir. Bu tip durumlarda zorbalığa uğradıklarında kimden ne şekilde nasıl yardım alacakları konusunda mutlaka yönlendirilmeli, seminerler ve konferanslar düzenlenerek farkındalık arttırılabilir, okullarda akran zorbalığı belirleme komisyonu oluşturulabilir. Nitekim Millî Eğitim Bakanlığının akran zorbalığıyla ilgili broşürleri de var."

Öztürk, "Aklına zorbalığı okulun her ortamında oluşsa da özellikle güvenliğin daha az olduğu koridorlar, lavabolar ve spor salonları gibi alanlarda bu zorbalık oluştuğundan bu yerlerde güvenliğin daha çok arttırılması gerekmektedir." diye belirtti.