Akran mentorluğu: Akran zorbalığının panzehri

“Yapay zekâ çağında öğretmenin rolü yeniden tanımlanıyor. Bugün eğitimde konuşmamız gereken en önemli şeylerden biri; “bilgiye sahip olmak” değil, “yön bulma becerisi”. Bilgi her yerde. Ama yön bulmak için hâlâ insana, hâlâ bağa, hâlâ rehberliğe ihtiyaç var.”

MentiUP Kurucusu, Mentor ve Kariyer Danışmanı Kamil Kasacı ile mentorluk kavramı etrafında şekillenen yeni eğitim vizyonunu ve MentiUP platformunu konuştuk.

Bize kendinizden söz eder misiniz?

Ben, Kamil Kasacı, yaşam ve kariyer tasarımı ve hibrit mentorluk modelleri üzerine çalışan bir girişimciyim. Kurucusu olduğum MentiUP platformunda, bireylerin kişisel yolculuklarına rehberlik edecek hem insan temelli hem de yapay zekâ destekli hibrit bir mentorluk modeli geliştirdik ve ilk projeleri başlattık. Bugün burada konuşmak istediğim şey, teknolojiden çok daha eski bir kavram: "İnsanın insana rehberliği"… Yani mentorluk.

Mentorluk, sadece bilgi aktarmak değil, bir bireyin kendisini keşfetmesine, sesini bulmasına, yönünü tayin etmesine eşlik etmektir. Özellikle eğitim dünyasında mentorluk, yalnızca öğrencilere değil, öğretmenlere, mezunlara ve tüm okul topluluğuna dokunabilen çok katmanlı bir gelişim aracıdır.

Çünkü artık şunu biliyoruz:

Eğitimin merkezinde bilgi değil; bağ kurma, anlam yaratma ve yön bulma var.
Ve bu da öğretmenin rolünü değiştiriyor: Öğretmen artık sadece anlatan değil, eşlik eden; sadece öğreten değil, destekleyen bir mentor.

Mentorluk ve gençlerin gelecek tasarımı üzerine çalışan biri olarak, eğitimde mentorluk sizin için ne ifade ediyor?

Mentorluk, bir öğrencinin kendine “Ben kimim, neye inanıyorum, nasıl bir yaşam istiyorum?” sorularını sorabilmesini sağlayan güvenli bir alan yaratmaktır. Eğitimde mentorluk, müfredatla şekillenen öğrenme sürecini öğrencinin iç dünyasıyla buluşturan, öğrencinin kimliğini de bulduğu bir rehberlik süreci.

Bu anlamda mentorluk; sadece akademik başarıyı değil, öz farkındalığı, duygusal dayanıklılığı ve karakter gelişimini de destekler. “Anlatmak ya da öğretmek” değil “anlamak”, “yönlendirmek” değil “eşlik etmek”
Güçlü sorular sormak, dinlemek ve öğrencinin kendi yanıtlarını keşfetmesini sağlamak.
Mentorluk, bir pusula gibi: yön göstermez ama yön bulmayı öğretir.
Bu dönemde gençler için bu destek çok kıymetli çünkü artık kariyer yolları düz değil, inişli çıkışlı ve kıvrımlı. Ve bu kıvrımlarda kaybolmamak için bir yol arkadaşı şart. İşte mentorluk bu yolculukta gençlerin yanında yürümektir.

Yapay zekânın hayatımıza bu kadar girdiği bir çağda, sizce öğretmenin rolü ne olmalı? "Mentor öğretmen" derken tam olarak neyi kastediyorsunuz?

Yapay zekâ, bilgiye erişimi radikal biçimde kolaylaştırdı, ama bilginin ne anlama geldiğini belirlemek, bilgiyi bir yaşam bilgeliğine dönüştürmek, hâlâ öğretmenin rehberliğinde gerçekleşiyor.

Bugünün öğretmeni artık sadece bilen, anlatan değil; yön bulduran, sorgulatan, düşünmeye alan açan, duygusal güvenlik sağlayan bir mentor. Öğretmenin rolü, artık bilgi aktarıcısı olmaktan çıktı, öğrenci için bir anlam inşa ediciye dönüşmeli. Öğretmen, sınıfı sadece bilgi aktarılan bir alan olmaktan çıkarıp, öğrenme ortaklığı kurulan bir topluluk hâline getirmeli..
Mentor öğretmen, öğrencisinin güçlü yönlerini fark eden, onun potansiyeline inanan ve bunu gelişim yolculuğuna dönüştüren kişi. Öğrenciyi sadece sınavlara değil, hayata hazırlayan; onun değerlerini, ilgi alanlarını ve potansiyelini fark etmesini sağlayan bir rehber.

Mentorluk, eğitim alanında nerelerde ve nasıl uygulanabilir? Bu konuda kurucusu olduğunuz bir platform var, onu nasıl kullanabiliriz?

Mentorluk, okulda ve eğitimin her alanında sadece rehber öğretmenlerin ya da danışmanların işi değil.
Her öğretmen, her okul yöneticisi ve her mezun bu sistemin doğal bir parçası olabilir. Mentorluk, okulun her alanına dokunabilir; sınıf içinde, teneffüs sohbetlerinde, kulüp çalışmalarında, projelerde, kariyer günlerinde, stajlarda ve mezun dernekleri ve platformlarında, yaşatılabilir.

Biz bu vizyonla MentiUP adlı bir mentorluk platformu kurduk. MentiUP, bireylerin kişisel gelişim yolculuklarına destek olmayı hedefleyen, hibrit bir mentorluk sistemi. Kariyer Check-Up gibi araçlarla öğrencinin güçlü yönlerini ortaya çıkarıyor, ona özel yol haritaları oluşturuyoruz.
Öğretmenler, okullar ve eğitim kurumları kendi mentorluk programlarını MentiUP üzerinden başlatabilir; öğrencilere kişiselleştirilmiş destek verebilirler. Mentor öğretmenler, öğrencilere, akran öğrenciler birbirlerine, mezunlar henüz okuyanlara mentorluk yapabilir.

Sizce öğrencilerin birbirlerine mentorluk yapması mümkün mü? Akran mentorluğu neden önemli ve ne gibi katkılar sağlar?

Kesinlikle mümkün, hatta çoğu zaman çok daha etkili. Çünkü bazen en güçlü öğrenme, bir adım önde olan bir akrandan gelir.

Akran mentorluğu, güven temelli bir bağ kurar. Öğrenciler birbirlerinin deneyimlerine daha kolay ulaşır, daha az yargılanmış hisseder ve daha açık olabilir. Bu model, sadece akademik değil, sosyal ve duygusal gelişim açısından da çok kıymetlidir. Akran mentorluğu, akran zorbalığının da panzehiridir.
Çünkü bu süreç mentor olan öğrenci için de öğretici ve geliştiricidir. Akran mentorluğu, özgüven, empati ve sorumluluk duygusunu da geliştirir.

Okullardan mezun olan öğrencilerin, hâlen o okulda okuyan öğrencilere mentorluk yapmasına nasıl bakıyorsunuz? Sizce bu yaklaşım öğrencilere ve okula ne kazandırır?

Bu bence eğitimde en çok ihmal ettiğimiz ama en değerli alanlardan biri. Bu yaklaşım, okul kültürünü güçlendiren en etkili uygulamalardan biridir. Çünkü mezun–öğrenci ilişkisi, yalnızca bilgi değil, aidiyet aktarımı da sağlar vebir aidiyet kültürü oluşturur.

Bir okulun mezunları, kendi deneyimleriyle henüz o sıralarda oturan öğrencilere ışık tutabilir.
Bu aynı zamanda bir dayanışma kültürü yaratır. Öğrenciler, yalnız olmadıklarını hissederler.

Okul artık bir kurum değil, bir topluluk olur. Ve bu topluluk içinde her birey, gelişen–destekleyen döngüsünün bir parçası olur. Aynı zamanda mezunların okula katkı vermesi, sürdürülebilir bir mentorluk döngüsünü başlatır. Biz bunu MentiUP’ta “topluluk temelli mentorluk” olarak tanımlıyoruz.

Son olarak neler söylemek istersiniz?

Bugün eğitimde konuşmamız gereken en önemli şeylerden biri; “bilgiye sahip olmak” değil, “yön bulma becerisi”. Bilgi her yerde. Ama yön bulmak için hâlâ insana, hâlâ bağa, hâlâ rehberliğe ihtiyaç var. İster öğretmen, ister öğrenci, ister mezun olsun; herkesin bir diğerine aktarabileceği bir deneyimi var.

MentiUP, bu bağları sürdürülebilir kılmak ve bir değere dönüştürmek için yapay zekâ destekli, insan merkezli bir mentorluk altyapısı sunuyor.

Mentorluk, eğitim alanında ne kadar çok yaygınlaşırsa, bilginin ve deneyim eşsiz birleşimiyle geleceğine güven duyan çocuklar, ülkenin geleceğini sağlıklı bir şekilde şekillendirebilir.

Sevgili hocam değerli bilgileriniz için size teşekkür ediyorum. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin...