Akkuyu NGS’nin devreye alınma sürecini Türk tedarikçiler değerlendirdi

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) 1. Güç Ünitesinden ilk elektriğin üretilmesine yaklaşılırken, Bayramoğlu Endüstriyel Çelik Yönetim Kurulu Başkanı Burak Çeliktaş ile Çiltuğ Isı Sanayi ve Tic. A.Ş. İş Geliştirme Grubu Genel Müdürü, Nükleer Sanayi Derneği (NIATR) kurucularından ve Başkan Yardımcısı Şevket Alacacı, santralin Türk şirketleri açısından önemini değerlendirdi.

Çeliktaş, Akkuyu NGS’nin 1. Güç Ünitesi’nin devreye alma aşamasına yaklaşmasıyla birlikte Türk şirketlerinin nükleer projelerde kazandığı mühendislik, üretim ve kalite deneyiminin görünür hale geldiğini belirtirken; Alacacı ise aynı süreçle Türk firmalarının saha deneyiminin de öne çıktığını kaydetti.

‘TÜRK TEDARİKÇİLER ULUSLARARASI ÜRETİM DİSİPLİNİ KAZANDI’

Yaklaşık 70 yıllık sanayi geçmişine sahip Bayramoğlu Endüstriyel Çelik A.Ş.’nin Basteel markasıyla nükleer enerji, yenilenebilir enerji, savunma sanayisi ve ağır sanayi gibi alanlarda faaliyet gösterdiğini ifade eden Yönetim Kurulu Başkanı Burak Çeliktaş, Akkuyu NGS için çelik konstrüksiyonlar, gömülü parçalar, ankraj sistemleri ve özel imalatlar gerçekleştirdiklerini belirtti.

Proje kapsamında bugüne kadar yaklaşık 700 ton üretim ve teslimat yaptıklarını kaydeden Çeliktaş, “Ürettiğimiz ekipmanların santraldeki kullanım alanları ve güvenlik sınıfları değişse de her birinde önceliğimiz aynı: teknik şartnamelere tam uyum, malzeme izlenebilirliği, kaynak kalitesi, ölçüsel hassasiyet ve eksiksiz kalite dokümantasyonu. Nükleer santrallerde küçük görünen bir parça bile sistemin bütünlüğü açısından kritik olabiliyor. Bu yüzden yaptığımız üretimi sadece tonaj veya adet üzerinden değerlendirmiyoruz; her teslimatı, santralin güvenli ve sürdürülebilir çalışmasına katkı sağlayan önemli bir sorumluluk olarak görüyoruz” dedi.

Çeliktaş Türkiye’nin Akkuyu NGS ile nükleer enerji alanına girişine ilişkin de şunları söyledi:

“Akkuyu NGS, Türkiye için sadece yeni bir elektrik üretim tesisi demek değil. Aynı zamanda ülkemiz için önemli bir teknoloji, sanayi ve nitelikli insan kaynağı dönüşümü anlamına geliyor. Dünyada artan elektrik talebi, enerji arz güvenliği ihtiyacı, karbon emisyonlarını azaltma hedefleri ve veri merkezleri gibi kesintisiz enerjiye ihtiyaç duyan sektörlerin büyümesi, nükleer enerjiyi yeniden küresel gündemin merkezine taşıdı. Bizim görüşümüz, Türkiye’nin bu süreçte yalnızca nükleer enerjiden yararlanan bir ülke olarak kalmaması gerektiği yönünde. Mühendislik, ekipman üretimi, bakım, modernizasyon ve tedarik zinciri hizmetleri sunabilen güçlü bir sanayi altyapısı kurmalıyız. Akkuyu NGS, Türk şirketlerinin nükleer kalite kültürüyle tanışması ve uluslararası nükleer tedarik zincirine hazırlanması açısından önemli bir başlangıç. Burada kazanılan tecrübenin Sinop, Trakya ve Küçük Modüler Reaktör projelerine taşınması, Türkiye’ye uzun vadede ekonomik ve teknolojik açıdan ciddi katkı sağlayacaktır.”

Akkuyu NGS’nin Türk tedarikçilere uluslararası ölçekte bir nükleer projede çalışma ve farklı bir üretim disiplini kazanma fırsatı sunduğunu ifade eden Çeliktaş, şöyle devam etti:

“Nükleer sanayide sadece kaliteli üretim yapmak yetmiyor; üretimin her aşamasının onaylanmış prosedürlere uygun şekilde yürütülmesi, kayıt altına alınması ve gerektiğinde geriye dönük doğrulanabilmesi gerekiyor. Bu süreçte Türk firmaları malzeme ve kaynak izlenebilirliği, özel kaynak prosedürleri, tahribatsız muayene, uygunsuzluk yönetimi, değişiklik kontrolü ve kapsamlı teknik dokümantasyon konularında önemli tecrübe kazandı. Aynı zamanda şirketlerimiz uluslararası yüklenicilerle çalışma, çok aşamalı denetimlerden geçme ve uzun vadeli kalite sorumluluğu üstlenme becerisini geliştirdi. Bu yetkinliklerin savunma, havacılık, açık deniz rüzgâr enerjisi gibi diğer yüksek teknoloji sektörlerine de olumlu yansıyacağını düşünüyoruz.”

‘TÜRKİYE BÖLGESEL PROJELERE EKİPMAN SAĞLAYAN BİR MERKEZ HALİNE GELEBİLİR’

Akkuyu NGS’de edinilen deneyimin yeni nükleer santral ve Küçük Modüler Reaktör projelerine aktarılabileceğini belirten Çeliktaş, şu ifadeleri kullandı:

“Akkuyu’da edinilen tecrübe, Türkiye’nin gelecekteki nükleer enerji yatırımları için güçlü bir başlangıç noktası oldu. Türk firmaları artık nükleer bir projede teknik şartnamelerin nasıl değerlendirileceğini, doğru malzemenin nasıl seçileceğini, üretim ve kaynak prosedürlerinin nasıl onaylatılacağını, kalite kayıtlarının nasıl hazırlanacağını ve teslimat süreçlerinin nasıl yönetileceğini uygulamalı olarak biliyor. Bu birikim, Sinop ve Trakya’daki büyük ölçekli nükleer santral projelerinde Türk şirketlerinin daha kapsamlı iş paketleri üstlenmesinin önünü açabilir. Küçük Modüler Reaktörler tarafında ise yerli sanayi için daha geniş bir potansiyel görüyoruz. SMR’lerin modüler üretim modeli, çelik konstrüksiyon, basınçlı ekipman, borulama sistemleri ve fabrika ortamında seri üretim konusunda deneyimli Türk şirketlerinin mevcut üretim ve mühendislik kabiliyetleriyle büyük ölçüde örtüşüyor. Doğru teknoloji ortaklıkları, uygun finansman modelleri ve uzun vadeli bir yerlileştirme stratejisiyle Türkiye, sadece kendi SMR projelerine üretim yapan değil, bölgesel projelere de ekipman sağlayan bir merkez hâline gelebilir.”

‘BU AŞAMAYI BİR BİTİŞ NOKTASI OLARAK GÖRMEMEK GEREKİYOR’

Akkuyu NGS’nin 1. Güç Ünitesi’nin devreye alma aşamasına yaklaşmasının Türk tedarikçiler açısından önemine ilişkin Çeliktaş, şunları kaydetti:

“Birinci güç ünitesinin devreye alma aşamasına yaklaşması, yıllardır süren mühendislik, üretim ve saha çalışmalarının somut bir enerji yatırımına dönüşmesi anlamına geliyor. Bu gelişme, Türk şirketleri tarafından üretilen ekipmanların dünyanın en kapsamlı mühendislik projelerinden birinin parçası olduğunu da gösteriyor. Aynı zamanda bu gelişme, Türk tedarikçilerin nükleer sanayi alanında kazandığı tecrübenin önemli bir göstergesidir. Ama bu aşamayı bir bitiş noktası olarak görmemek gerekiyor. Santral işletmeye alındığında bakım, yedek parça, modernizasyon ve teknik destek gibi uzun vadeli ihtiyaçlar gündeme gelecek. Türk şirketlerinin bu süreçlerde de yer alması, Akkuyu kapsamında oluşturulan sanayi altyapısının sürdürülebilirliği açısından çok önemli. Akkuyu’da yetişen insan kaynağının, geliştirilen üretim altyapısının ve kazanılan kalite kültürünün yeni nükleer projelere aktarılması gerekiyor. Bu birikim Sinop, Trakya, SMR projeleri ve yurt dışındaki yatırımlarla desteklenirse Türkiye, bölgesel bir nükleer sanayi ve üretim merkezi haline gelebilir.”

ALACACI: YERLİ İMALAT SANAYİMİZ İÇİN DEVRİM NİTELİĞİNDE BİR DÖNÜM NOKTASI

Çiltuğ Isı Sanayi ve Tic. A.Ş. İş Geliştirme Grubu Genel Müdürü Şevket Alacacı, şirketin Akkuyu NGS’de temel gömülü elemanlar, reaktör soğutma ana pompalarının giriş hattı emme tüpü ekipmanları ile 44 adet izleme ve kimyasal depolama tankının imalat ve montajını üstlendiğini belirtti. Alacacı, Çiltuğ’un Akkuyu NGS’de nükleer emniyet ve yüksek mühendislik hassasiyeti gerektiren önemli ekipmanların imalat ve montaj çalışmalarını sürdürdüğünü söyledi.

Küresel ölçekte iklim kriziyle mücadele ve sıfır emisyon hedeflerinin, nükleer enerjiyi yeniden stratejik bir zorunluluk haline getirdiğini belirten Alacacı, “Türkiye’nin Akkuyu NGS yatırımıyla bu alana adım atması; sadece enerji arz güvenliğimizi garanti altına alan değil, aynı zamanda Türk sanayisini yüksek teknoloji ve nükleer standartlar ligine taşıyan tarihi bir hamledir” dedi.

Alacacı, Türkiye’nin nükleer enerji alanına girişine ilişkin şunları söyledi:

“Türkiye’nin nükleer enerjiye girişi, yerli imalat sanayimiz için devrim niteliğinde bir dönüm noktasıdır. Reaktör binalarının soğutma hatlarından temel gömülü elemanlara, kritik tank sistemlerine kadar nükleer standartlarda üretim yapabilmek, Türk mühendisliğinin ve iş gücünün ulaştığı yüksek seviyeyi tüm dünyaya kanıtlamaktadır. Akkuyu NGS, ülkemizin enerji bağımsızlığına katkı sağlarken, Ciltuğ gibi yerli firmalara da küresel nükleer tedarik zincirinde kalıcı birer aktör olma kapısını açmıştır.”

‘AKKUYU NGS TÜRK FİRMALARI İÇİN TEKNOLOJİ VE KALİTE OKULU OLDU’

Akkuyu NGS projesinin yerli firmalara sağladığı kazanımları değerlendiren Alacacı, şöyle konuştu:

“Akkuyu NGS projesinde aktif tedarikçi ve yüklenici olarak yer almak, Ciltuğ ve projeye katılan diğer Türk firmaları için endüstriyel kabiliyetlerin bir üst seviyeye taşındığı bir ‘teknoloji ve kalite okulu’ olmuştur. Nükleer Standartlarda (Nuclear Grade) İmalat Yetkinliği, izlenebilirlik ve yüksek kalite prosedürleriyle çalışma disiplini kazandırmıştır. Uluslararası Rekabet Gücü ve Prestij saglayarak küresel nükleer tedarik zincirine entegre olmalarının önünü açmıştır. Saha Montaj ve Entegrasyon Deneyimiyle Türk mühendislik ve saha yönetimi kabiliyetlerinin uluslararası ölçekte rüştünü ispatlamasını sağlamıştır. Yerli Sanayide Sanayi Sinerjisi yaratarak Türk firmalarının nükleer standartlarda üretim ve hizmet verebilme kapasitesinin artması, gelecekteki yerli ve uluslararası enerji projelerinde yerlilik oranını artırma potansiyeli yaratmıştır.”

YENİ NÜKLEER SANTRAL VE SMR PROJELERİNE HAZIRLIK

Akkuyu NGS’de kazanılan deneyimin Çiltuğ için imalat ve saha uygulamaları açısından önemli bir tecrübe ve referans oluşturduğunu belirten Alacacı, şirketin yeni nükleer santral ve SMR projelerine ilişkin hazırlıklarını şöyle anlattı:

“Akkuyu NGS projesi, Ciltuğ için hem imalat hem de saha uygulamaları tarafında eşsiz bir nükleer tecrübe ve referans havuzu oluşturmuştur. Reaktör soğutma ana pompaları emme tüplerinin imalat ve anahtar teslimi saha montajı, temel gömülü elemanlar ve 44 adet monitoring/kimyasal depolama tankı gibi kritik işlerde edindiğimiz deneyim, bizi yeni projelere tam anlamıyla hazırlamıştır. Hazır Kalite Güvence ve Sertifikasyon Altyapısı ile Nükleer güvenlik standartlarına (PNAE G, GOST vb.) uyumlu imalat, izlenebilirlik ve denetim kültürümüz oturduğu için Sinop ve Trakya’da kurulması planlanan yeni nükleer santral projelerine doğrudan uyum sağlayabilecek seviyedeyiz. SMR teknolojileri, modüler ve fabrikada yüksek kalitede üretilip sahada hızlı monte edilen sistemlere dayanır. Ciltuğ’un imalat hassasiyeti ve sahadaki anahtar teslim montaj kabiliyeti, modüler nükleer yapılara son derece uygundur. Adaptasyon ve İmalat Süreçleriyle Nükleer mevzuatı, malzeme kalifikasyonunu ve NDT (Tahribatsız Muayene) süreçlerini sıfırdan öğrenmek yerine, bunları hâlihazırda uygulayan tecrübeli bir ekiple hareket edeceğiz. Bu durum, yeni projelerde zaman ve maliyet avantajı sağlayacaktır.”

‘TÜRK SANAYİSİNİN BAŞARI TESCİLİ’

Akkuyu NGS’nin 1. Güç Ünitesi’nin devreye alma aşamasına ulaşmasını değerlendiren Alacacı, şu ifadeleri kullandı:

“Akkuyu NGS 1. Güç Ünitesi’nin devreye alma aşamasına gelmesi, ülkemizin nükleer enerji yolculuğunda tarihi bir milat olmakla birlikte, proje kapsamında görev alan Ciltuğ ve tüm Türk tedarikçileri için büyük bir rüştünü ispat etme ve gurur vesilesidir. Nükleer güvenlik sınıflandırmasına (safety class 4) dâhil olan reaktör soğutma ana pompaları emme tüplerinin imalat ve sahadaki anahtar teslim montajı, temel gömülü elemanlar ve 44 adet monitoring/kimyasal depolama tankı gibi kritik işlerin başarıyla tamamlanıp devreye alma aşamasına gelinmesi; Türk sanayisinin en yüksek güvenlik normlarında iş çıkarabildiğinin somut bir kanıtıdır. Yıllardır insan kaynağımıza, altyapımıza, sertifikasyona ve kalite yönetim sistemlerimize yaptığımız ciddi yatırımların meyvesini verdiğini görmek bizler için tarif edilemez bir gurur kaynağıdır. Sıfır hata prensibiyle yürütülen bu zorlu sürecin başarıyla ticarileşme aşamasına gelmesi, verdiğimiz tüm emeklerin karşılığını bulduğunu göstermektedir.”

Alacacı, “Birinci Güç Ünitesi’nin devreye girmesi, Türk firmalarının sadece yerel değil, uluslararası nükleer projelerde de güvenilir birer çözüm ortağı olabileceğini tüm dünyaya ilan etmektedir. Bu durum, Sinop ve Trakya’da yapılacak yeni santraller ile SMR projelerinde Türk tedarikçilerin çok daha büyük roller üstlenmesinin yolunu açacaktır” dedi.