Akıntı artık suları devredebilecek gücünü kaybetti, deniz gözde 2 şehri yutmaya başlayacak Sözcü Gazetesi

Gezegenimiz, siber çağın en büyük çevre kriziyle, okyanusların derinliklerinden gelen görünmez bir sismik kırılmayla karşı karşıya. 

Saygın bilim dergisi New Scientist’te yayınlanan son araştırma raporları, Atlantik Okyanusu’nun kalbinde büyüyen devasa bir dondurucu su kütlesine dikkat çekiyor. Bu gizemli soğuma, Dünya’nın iklimini, mevsimlerini ve tarımını dengede tutan, gezegenin adeta "dolaşım sistemi" olarak kabul edilen Atlantik Meridyenel Karşı Akıntısı’nın (AMOC) can çekiştiğinin en somut fiziki kanıtı.

Ekvatorun sıcaklığını kutuplara taşıyan görünmez motor

AMOC akıntı sisteminin yeryüzündeki hayati görevi, tıpkı insan vücudundaki damarlar gibi işler. Bu devasa okyanus nehri, ekvatorun sıcak sularını alıp Kuzey Kutbu’na, Avrupa ve Kuzey Amerika kıyılarına taşır; oradaki dondurucu havayla soğuyan ağır su ise okyanus tabanına çökerek dipten güneye, ekvatora geri akar.

Kuzey Yarımküre’deki sıcaklık dengesini, fırtınaları ve yağışları milimetrik olarak ayarlayan bu muazzam mekanizma, insan eliyle yaratılan iklim değişikliği yüzünden durma noktasına geldi. Kutup altı Atlantik'te ortaya çıkan o devasa soğuk kütle, akıntının artık suları devredebilecek gücünün kalmadığını sinsi bir alarm olarak dünyaya gösteriyor.

Dünya yanarken okyanusun kalbi neden donuyor?

Burada akılalmaz bir fiziksel tezat yatıyor: Sanayi tesisleri ve sera gazları yüzünden Dünya yüzeyinin neredeyse tamamı rekor seviyelerde ısınırken, Atlantik’in tam ortasındaki bu bölge neden inatla soğuyor? Bilim insanları bu sinsi paradoksun haritasını şöyle çıkarıyor:

Küresel ısınma nedeniyle kutuplardaki devasa buzullar hızla eriyor ve okyanusa milyonlarca ton hafif tatlı su karışıyor.

Yoğunluğu ve tuz oranı azalan deniz suyu, soğusa bile ağırlığı yetmediği için okyanus tabanına çöküp güneye doğru geri akamıyor.

Su dibe çökemeyince, ekvatordan kuzeye doğru gelmesi gereken o devasa sıcak su akıntısının yolu kesiliyor. Isı dağıtım motoruna fren basıldığı için, okyanus yüzeyinin altındaki bu derin değişiklik yukarıya dev bir "soğuk kütle" olarak yansıyor.

"Kıyamet" senaryosu: Avrupa donacak, Amerika’yı deniz yutacak

Bilim insanları, AMOC akıntı sisteminin zaten bin yıldır en zayıf ve en kırılgan noktasında olduğunu tahmin ediyorlardı. Ancak okyanusun ortasında beliren bu fiziksel soğuk kütle, tehlikenin boyutunu teoriden çıkarıp gözle görülür somut bir kanıta dönüştürdü. Eğer bu sinsi yavaşlama trendi devam eder ve akıntı tamamen çökerse, insanlığı Hollywood filmlerini aratmayacak şu felaketler bekliyor:

Gezegen genel olarak ısınmaya devam etse de, sıcak su lojistiği kesilen Avrupa Kıtası dondurucu, aşırı ve öngörülemez bir kış ikliminin esiri olacak.

Küresel yağış düzenleri tamamen altüst olacağı için Asya ve Afrika'da tarım alanları kuruyacak, milyarlarca insanı doyuran gıda üretimi çökecek.

Akıntının yavaşlamasıyla biriken devasa su kütleleri nedeniyle, Amerika’nın Doğu Kıyısı’nda (New York, Miami gibi metropollerde) deniz seviyesi akılalmaz bir hızla yükselerek şehirleri yutmaya başlayacak.

Derinliklerden gelen son erken uyarı

Şu anda dünyanın dört bir yanından gelen okyanusbilimciler ve iklim uzmanları, bu dondurucu kütlenin okyanus akıntı sisteminde geri dönüşü olmayan kalıcı bir hasarın kesin bir kanıtı mı, yoksa yüzyıllık uzun vadeli doğal bir dalgalanma mı olduğunu belirlemek için siber sensörlerle denizi saniye saniye tarıyor.

Ancak laboratuvarlardan çıkan ortak mesaj oldukça net ve ürkütücü: Dünya'nın tüm iklim dengesi, gözümüzle göremediğimiz okyanusların derinliklerinde olup bitenlere göbekten bağlı. Atlantik’teki bu gizemli soğuk kütle, bir bilimsel bilmece olmanın çok ötesinde; Dünya’nın sıcaklık sigortasının atmak üzere olduğuna dair insanlığa verilen son sinsi erken uyarı niteliğinde. İklim "kıyametinin" ayak sesleri, artık saklanamayacak kadar gürültülü çıkarak yaklaşıyor.