Afrika sıcağı alarmı: Kavrulacağız! Ne zaman başlayacak? ‘40 dereceyi göreceğiz’

El Nino tartışmaları yeniden dünya gündeminin üst sıralarına yerleşirken, iklim uzmanlarının dikkat çektiği bir başka gerçek de giderek daha görünür hale geliyor: Küresel sıcaklıklar artıyor ve mevsimler alışılmış düzeninden uzaklaşıyor. Türkiye de bu değişimin etkilerini hisseden ülkeler arasında yer alıyor.
Nisan ve mayıs aylarında etkili olan yağışlar tarım ve su kaynakları açısından olumlu bir tablo ortaya koysa da ilkbahar mevsimi bu yıl da kısa sürdü. Mayısın son günleriyle birlikte sıcaklıklarda dikkat çekici bir yükseliş başladı. İstanbul Aydın Üniversitesi Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir ise Afrika sıcaklarının yurdun çok büyük bölümünde etkili olacağını söyledi ve önemli bilgiler paylaştı.
TÜRKİYE AÇISINDAN EL NİNO DENKLEMİ FARKLI
Bu haftadan itibaren haziran ayı boyunca havanın nasıl olacağına geçmeden önce Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir, son dönemde sıkça gündeme gelen El Nino tartışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. El Nino’nun Türkiye üzerindeki etkilerinin çoğu zaman yanlış yorumlandığını belirten uzman isim, ülkemizdeki sıcaklık ve kuraklık koşullarının farklı meteorolojik etkenlerle şekillendiğini söyledi.
Özdemir, “El Nino meselesi oldukça farklı ve hassas bir konu. El Nino’nun Türkiye üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkisinden söz etmek doğru olmaz. Türkiye’de hava koşullarını etkileyen temel unsurlar; toprak nemi, kuraklık durumu, Akdeniz başta olmak üzere Marmara ve Ege’deki deniz yüzeyi sıcaklıklarıdır. Bunun yanı sıra Afrika kaynaklı sıcak hava taşınımları, yaz aylarında Atlas Okyanusu üzerinden etkili olan Azor Yüksek Basıncı’nın konumu ve Kuzey Atlantik dolaşımı ülkemizdeki sıcaklık üzerinde önemli rol oynayan faktörler” dedi.

Türkiye’de yaz sıcaklıklarının tek başına El Nino ile açıklanamayacağını vurgulayan Özdemir, “Bu nedenle El Nino var diye Türkiye’de çok sıcak bir yaz yaşanacağını söylemek bilimsel açıdan doğru bir yaklaşım değil. Zaten son yıllarda Akdeniz Havzası, küresel ölçekte en hızlı ısınan bölgelerden biri haline geldi. Bu yaz da ülkemizde çok yüksek sıcaklıkların ve hatta bazı bölgelerde sıcaklık rekorlarının görülmesi mümkün. Ancak yaşanabilecek bu sıcaklıkları doğrudan El Nino’ya bağlamak yanlış” ifadelerini kullandı.

İklim uzmanlarının en büyük endişelerinden biri, 1877-1878 yıllarında yaşanan ve kayıtlara geçen en güçlü El Nino olayının sonuçlarının yeniden gündeme gelmesi. Washington Post’ta yer alan habere göre, yaklaşık 150 yıl önce meydana gelen bu olağanüstü iklim olayı, Hindistan, Çin, Brezilya ve dünyanın farklı bölgelerinde büyük kıtlıklara neden olmuştu.

Tarihçiler ve iklim araştırmacıları, söz konusu felaket nedeniyle 50 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiğini belirtiyor. Bu rakam, dönemin dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 3 ila 4’üne karşılık geliyordu. Aynı oranın bugünün nüfusuna uygulanması halinde ise yüz milyonlarca insanın etkilenebileceği anlamına geliyor.

Araştırmacılar, 1877-1878 süper El Nino’sunu ‘insanlık tarihindeki en kötü çevresel felaketlerden biri’ olarak tanımlıyor. Felaketin etkileri aniden ortaya çıkmamıştı. Süreç, 1875 yılında tropikal ve subtropikal bölgelerde yayılan kuraklıklarla başladı. Daha sonra Hint ve Atlantik okyanuslarındaki güçlü iklim sistemlerinin El Nino ile birleşmesi, kuraklığın etkisini artırdı ve yıllarca sürmesine neden oldu.

BUGÜN VE YARIN DİKKAT: AFRİKA SICAKLARI GELİYOR
Dr. Güven Özdemir, bugün ve yarından itibaren ülkemizin yeni bir sıcak hava dalgasının etkisi altına gireceğini belirterek önemli uyarılarda bulundu:
“Yurdumuz, bugün ve yarından itibaren Afrika kaynaklı sıcak hava dalgasının etkisi altına girecek. Söz konusu sistemin güneyden taşınması nedeniyle sıcaklık artışları özellikle batı ve iç kesimlerde daha belirgin hissedilecek. Bu sıcak hava dalgasının ne kadar güçlü olduğunu gösterecek en önemli veri ise sıcaklıkların mevsim normallerinin 5 ila 9 derece üzerine çıkacak olması.” 

40 DERECELERİ GÖRECEĞİZ
Afrika kökenli sıcak hava dalgasının özellikle Ege, Marmara’nın güney ve iç kesimleri ile İç Anadolu Bölgesi’nde etkili olacağını belirten Dr. Güven Özdemir, gündüz sıcaklıklarında belirgin artışlar yaşanacağına dikkat çekerek şu bilgilerin altını çizdi:
“Ege Bölgesi, Marmara’nın güney ve iç kesimleri ile İç Anadolu’da sıcaklıklar hissedilir şekilde yükselecek. Özellikle Ankara, Eskişehir ve Konya çevrelerinde, başta ovalık alanlar olmak üzere, sıcaklıkların mevsim normallerinin oldukça üzerine çıkması bekleniyor.”
Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da ise halihazırda yüksek seyreden sıcaklıkların daha da artacağını kaydeden uzman isim, “Bu bölgelerde yer yer 36 derece ve üzerindeki sıcaklık değerleri görülebilir. Ege’de ise Aydın, Manisa ve Denizli başta olmak üzere bazı günlerde Muğla ve yer yer İzmir çevrelerinde de benzer sıcaklıklar ölçülebilir. Şu aşamada 40 dereceyi aşan sıcaklıklar beklenmese de rüzgârın zayıflaması halinde ‘hissedilen sıcaklıkların’ Marmara Bölgesi’nde dahi 40 derecenin üzerine çıkması mümkün” ifadelerini kullandı.
Yüksek sıcaklıklarla birlikte orman yangını riskinin de artabileceğine dikkat çeken Özdemir, “Önümüzdeki süreçte sıcak ve kurak hava koşullarının etkisiyle orman yangını riskinde artış yaşanabilir. Bu nedenle özellikle bu aydan itibaren vatandaşların ve ilgili kurumların daha dikkatli olması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

HAZİRAN BOYUNCA İSTANBUL’DA NASIL BİR HAVA OLACAK?
Kentte sıcaklıkların dönem dönem mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini belirten Dr. Güven Özdemir, yağışların ise geçen yıllara göre daha sınırlı kalabileceğini söyledi.
İstanbul’da haziran ayında ortalama gündüz sıcaklıklarının 32-33 derece civarında seyretmesinin beklendiğini ifade eden Özdemir, “Sıcak hava ataklarının etkili olduğu dönemlerde sıcaklıkların daha da yükselme ihtimali bulunuyor. Ay boyunca birkaç kez sağanak yağış geçişi görülebilir ancak yağışların uzun süreli ve etkili olmasını beklemiyorum. Bu yıl haziran ayında İstanbul’un normalden daha az yağış alma ihtimali öne çıkıyor. Öte yandan zaman zaman 38 dereceye yaklaşan sıcaklıkların konuşuluyor olması, yaz boyunca yüksek sıcaklık değerlerinin etkili olabileceğine de işaret ediyor” dedi.

Özdemir, “İstanbul’da ayın ortasından itibaren sıcaklıkların genel olarak mevsim normalleri civarında seyretmesini bekliyoruz. Zaman zaman normallerin biraz üzerine çıkabilir, zaman zaman ise hafif altında kalabilir. Bu dönemde gündüz sıcaklıklarının 25 ila 30 derece, gece sıcaklıklarının ise 17 ila 21 derece arasında değişmesi öngörülüyor” ifadelerini kullandı.
Ayın 10’u ile 20’si arasında kısa süreli gök gürültülü sağanak yağışların görülebileceğini belirten Özdemir, “Haziranın son haftasında ise Marmara Bölgesi genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin 2 ila 3 derece üzerine çıkması bekleniyor. Nem oranındaki artışla birlikte hissedilen sıcaklık da yükselecek ve hava daha bunaltıcı bir karakter kazanacak” değerlendirmesinde bulundu.