Adli Tıp uzmanları uyuşturucu testlerine dair merak edilenleri yanıtladı

Ünlü isimlere yönelik uyuşturucu operasyonları, uyuşturucu testlerinin nerede ve nasıl yapıldığını gündeme taşıdı. Kimya İhtisas Dairesi’nde gerçekleşen testlerde hata ihtimali olmadığını söyleyen uzmanlar, "Test sonuçları iç ve dış kalite kontrol testleri ile de kontrol ediliyor. Şimdiye kadar söz konusu testlerle ilgili hatalı sonuç tespit edilmedi." diyor. 

Hürriyet'ten Musa Kesler'in göre, laboratuvarlara özel şifreli kapılardan giriliyor. Test tüplerini cihaza yerleştirenler numunelerin hangi isme ait olduğunu kesinlikle bilmiyor Test tüplerinde sadece kodlar bulunuyor. Dairedeki uzmanların tabiriyle de alınan kan ve saç örneklerinde kullanılan ‘uyuşturucu maddenin parmak izi’ bulunuyor. Cihazlardaki analizler en az üç gün devam ediyor. Saçın veya kanın içindeki uyuşturucu özel kolonlardan geçerek ayrıştırılıyor. Sonra da iyon oranlarına göre maddenin varlığı ve türü tespit ediliyor. Haberlere yansıyan ‘negatif’ veya ‘pozitif’ ibareli sonuçlar özetle böyle tespit ediliyor ve raporlanıyor.

Adli Tıp Kurumu’nda uyuşturucu testlerinin yapıldığı laboratuvarlarda çalışan uzmanlar, 10 soruda merak edilenleri yanıtladı. 

Testler nasıl yapılıyor?

İki ayrı (LC-MS/MS ve HRMS) yöntem var. Her ikisi de adli toksikoloji alanında kullanılan son teknoloji metotlar. Sonuçları yüksek hassasiyet, seçicilik ve kesinlikte. HRMS metodunun en önemli özelliği molekülün gerçek kütlesini ve kütle spektrumunu, yani maddenin adeta parmak izini tespit edebilmesidir ve bu nedenle sonuçları yüksek kesinliktedir.

Testler tamamen cihaza mı bağlı? Şahsi inisiyatif, yorum, kanaat sonuca tesir ediyor mu?

Her şey uluslararası rehber dokümanlardaki objektif kriterlere göre yapılır. Bu sebeple cihaz sonuçları değerlendirilirken şahsi inisiyatif, yorum veya kanaat ihtimali yoktur. Her bir işlemde görevli tüm personel için yetkinlik kriterleri ve eğitim süreçleri ilgili mevzuatımızda tanımlıdır ve denetlenir.

Bu dairede çalışanlar ne kadar tecrübeli?

Testin yapıldığı Kimya İhtisas Dairesi Başkanı, 35 yıldan fazla bu dairede çalışan bir adli bilimler uzmanı. Vakayı çalışan, testleri yürüten uzmanlar da bu alanda eğitimli ve yetkinlikleri her yıl uluslararası yeterlilik testleri ile denetlenen uzmanlardır. Analizin yapıldığı şubenin müdürü analitik kimya doçenti ve alanında yaklaşık 30 yıllık tecrübesi var.

Testlerin uluslararası bir standardı var mı?

Adli Tıp Kurumu, 2009’dan beri Avrupa Adli Bilim Kuruluşları Ağı’nın (ENFSI) üyesi. Yani uluslararası kalite ve standartlara tabi. Ayrıca laboratuvarlarımız uluslararası bağımsız kuruluşların (LGC, UNODC) yeterlilik testleriyle de düzenli denetleniyor. Adli kimyada herhangi bir metodun geçerli olması için uluslararası kuruluşların rehber dokümanlarına göre validasyonunun yapılması gerekir.

Test için ne kadar saç veya tırnak gerekir?

Analiz için en az 25 mg saç, 25 mg tırnak kullanılır.

Testin yanılma payı yok mu?

Test sonuçları iç ve dış kalite kontrol testleri ile de kontrol ediliyor. Şimdiye kadar söz konusu testlerle ilgili hatalı sonuç tespit edilmedi.

Yılda ne kadar test yapıyorsunuz?

Kimya İhtisas Dairesi yılda en az 100 bin test yapıyor.

Yapılan bir itiraz neticesinde değişen bir sonuç oldu mu?

Şimdiye kadar tekrarı yapılan hiçbir analizin sonucu değişmedi.

Her uyuşturucunun saç, tırnak veya kanda kalma süresi aynı mı?

Uyuşturucunun türüne, içilme miktarı ve sıklığına, saça yapılan işlemlere ve kesilmeye göre değişir.

Hangisinde ne kadar kalır?

Saçtan alınan örnek geriye dönük 12 aya kadar, kan yaklaşık bir gün, idrar 1-7 gün arası, tırnak ise 3 aya kadar tespit imkânı verebiliyor.