Adıyaman Belediye Başkanı Tutdere den depremin vurduğu kentin son durumuna ilişkin önemli açıklamalar

Adıyaman Belediye Başkanı Abdurrahman Tutdere, depremin yıl dönümünde Halk TV yayınına konuk oldu.

Son Dakika | Zeydan Karalar'a tahliye kararı sonrası Özgür Özel'den ilk tepki

Tutdere, Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar'ın tahliyesine ilişkin değerlendirmede bulunurken, depremden sonra kentin güncel durumu hakkında da önemli bilgiler aktardı.

Zeydan Karalar'ın tahliyesine ilişkin değerlendirmede bulunan Tutdere, şunları söyledi:

"Akşam saatlerinde gelen bu haber hepimizin gerçekten umutlarını artırdı adalete dair. Türkiye'deki diğer tutuklu kalan belediye başkanlarımızın da kısa sürede özgürlüklerine kavuşmaları konusunda hepimizin umudunu artırdı. Bugün hep söylüyoruz; ben de öyle hukuk dışı bir süreç yaşadım ve hatta Zeydan Başkanla beraber dört gün Vatan Emniyet'te aynı nezarette kaldık. Bugün Zeydan Başkanın, Adana'nın seçilmiş iradesinin özgürlüğüne kavuşuyor olması bütün Türkiye'de öğreniyorum ki bütün kesimleri mutlu etmiştir. Zaten Türkiye'de de bütün halkımızın beklentisi bu hukuk dışı uygulamaların son bulması, halkın seçtiği temsilcilerin burada şu anda yaptığımız gibi sokakta, caddede halkının hizmetinde olmasıdır. Çünkü hep söylüyorum; belediye başkanlarının yeri halkın yanıdır, halkına hizmet için halk tarafından seçilmiş insanlardır. Ve belediye başkanlarının gözaltına alınmaları, akabinde tutuklanmaları, hukuk dışı soruşturma ve kovuşturmalara maruz kalmaları kabul edilemez bir şeydir. Sayın Zeydan Karalar'a, diğer çalışanlara geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz ve bir yandan da içeride tutuklu bulunan tüm belediye başkanlarımızın da kısa süre hem özgürlüklerine hem de görevlerine kavuşmalarını diliyoruz."

Başkanı olduğu kentte, depremin neden olduğu yıkıma ilişkin konuşan Abdurrahman Tutdere, "Şu hastane caddesi, saat kulesi çevresi depremde büyük yıkımın olduğu alan. Burada bütün binalar yola yıkılmıştı ve artık hangi apartmandan hangi vatandaşlar enkaz altında o bile belirsiz hale gelmişti" diyerek, şunları söyledi:

"6 Şubat'ta tabii ki hepimizin acısı gerçekten taze. Bugün şu gördüğünüz bütün insanların gözleri yaş dolu. Hala mezarları başında kaybettiklerini ayrılamıyorlar, onlardan kopamıyorlar, inanamıyorlar öldüklerine. Burada tabii o dönem milletvekiliydim ben. Ben hep söylüyorum; bir insanın en zor anı çaresiz kaldığı andır. Gözümüzün önünde buralarda insanlar enkaz altındaydı, seslerini duyuyorduk ve anneler, babalar evlatlarını kurtarmak için yardım istiyorlardı ve boynumuza sarılıp 'Ne olursunuz bir makas, bir hilti, bir demir kesme makası verin çocuğumun sesi gelir' diye söyleyenler oluyordu, bağıranlar oluyordu. Üstü başı olmayıp o depremden sonraki haliyle sokağa çıkıp ayağında ayakkabısı olmayan, terliği olmayan binlerce insan... Burası bir mahşer alanıydı aslında sokakta savrulan cesetler... O öyle bir tablodaydık ve o tablo gerçekten artık hiçbirimizin unutma şansı zaten yok o süreci yaşayanlar olarak.

Ama biz zaten Adıyaman Belediyesi olarak da bugün dikkat ederseniz tüm bilbordlarda o 6 Şubat'ta yitirdiğimiz hemşehrilerimizi, canlarımızı unutturmayacağız. Bugün İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığımızın da desteğiyle, Adıyaman Belediyesi ile olan işbirliğiyle Deprem Şehitliği'nin inşaatının temelini attık. Ve o Deprem Şehitliği'nde yitirdiğimiz bütün canlarımızın hatıralarını yaşatacağız. Onların bize bıraktığı bu mirası gelecek nesillere taşıyacağız ve aynı zamanda bu yaşanan depremden de gelecek nesillerin ve yaşayanların da ders çıkarmalarını bu şekilde sağlamış olacağız ve unutturmayacağız.

Bunun dışında tabii ki sadece depremler binaları yıkmadı, çok hayatları yıktı. Biz Adıyaman olarak çok acılar çektik. Hala acıları çekmeye devam ediyoruz. Tabii ki kentte yeni bir inşa süreci var. Kalanların çok güzel bir dayanışması var. Umutlar diri burada. Adıyaman'ın en güçlü yanı bu; umutların ve dayanışmanın çok güçlü olması. Şu anda insanlarımızı, kalanları yeniden hayata tutundurmak adına hummalı bir çalışma var. Biz de belediye olarak bu konuda kentimizin yeniden inşa süreci için yoğun bir faaliyet içerisindeyiz. İşte şu anda rezerv alandaki konutların yapımı var, Emlak Konut'un yaptığı binalar var, TOKİ'nin var. Yani şehir topyekün bir inşa sürecinden geçiyor. Ama yapılan bu çalışmalar tabii ki gidenleri geri getirmeyecek. Ama Adıyaman'ı depreme dirençli bir kent yapmak adına da güzel işleri de yapıyoruz ve bundan sonra da yapmaya devam edeceğiz.

Adıyaman o tarihlere ve o güne gittiğimizde aklımızda gelen gerçekten bir gecikmenin, arama kurtarma faaliyetlerinde bir gecikmenin olduğu bütün kamuoyu tarafından da zaten biliniyor. Biz hepimiz yaşadık o süreci çünkü. Burada inanılmaz bir can pazarı vardı ve gerçekten arama kurtarma geciktiği için de kurtarılacak pozisyonda olan ancak yetersiz arama kurtarma faaliyetleri nedeniyle donarak ölen veya enkazlardan aldığı veya inşaatların yıkımdan aldığı yaralar nedeniyle vefat eden çokça canımız oldu, çokça hemşehrimiz oldu. Onlara bir kez daha rahmet diliyoruz. Onların anılarını yaşatacağız ve bu topraklarda yine kalanlar olarak dayanışmayla yaşamımızı sürdüreceğiz ve Adıyaman'ı yine birliğin, kardeşliğin şehri yapacağız.

Depremin olduğu 6 Şubat 2023'te Adıyaman'da hava sıcaklığının ciddi anlamda düştüğünü belirten Tutdere, "Bu topraklar kolay kolay eksiyi bulmaz ama o deprem günü ve sonrasındaki bir haftada eksi 20-24'lerdeydi. İnanılmaz bir soğuk hava vardı ve buralarda insanlar varillere veya buldukları ağaçları, odunları yakarak enkazların başında yakınlarının kurtarılmasını bekliyorlardı" dedi.

Konteyner kentlerden çıkarak yapılan konutlara yerleştirilen depremzedeler ile ilgili açıklamada bulunan Tutdere, "Adıyaman'da şunu açıkça söyleyelim; yerinde dönüşümde çok iyi durumdayız. Biz özellikle belediye olarak, 30 Haziran 2025 tarihi itibarıyla müracaatlar bitiyordu; biz o süre içerisindeki tüm müracaatları ruhsata bağlayarak yerinde dönüşümde Türkiye'nin en iyi belediyesi olduk. Ve yerinde dönüşümde de Adıyaman şu anda yaklaşık 33 bin bağımsız bölümle en iyi durumda. Ve şu anda yıkılan binaların yerlerine yenileri yapılmaya çalışılıyor, bayağı da yol alındı. İndere bölgesinde bir 16 bin konut inşası tamamlandı. Vatandaşlarımızın bir kısmı, yanlış hatırlamıyorsam 7 binden fazla yurttaşımız yerleşti. Geriye kalanlar da etap etap, özellikle AFAD tarafından yerleştirilecek. Örenli bölgesinde konutlar teslim edildi, orada da 6 bin konut var; vatandaşlarımız oraya yerleştiler. Biz belediye olarak oraların belediye hizmetlerini de aksatmadan yürütüyoruz. İndere'ye ulaşım başta olmak üzere, temizlik ve diğer işlerini de belediye olarak üstlendik, yapıyoruz" dedi.

Hala konteyner kentlerde yaşamak zorunda olan depremzedeler hakkında konuşan Abdurrahman Tutdere, "Adıyaman'da tabii ki şu an konteyner kentlerde yaşayan vatandaşlarımız da var. Konteyner kentlerde yaşayan kiracı olan vatandaşlarımız var. Onların pozisyonları, gelecekte ev sahibi olup olmama konularında da bir tabii tartışmalar da var. Ama sosyal konut anlamında, yerel... yerinde dönüşümde Adıyaman iyi olduğu için, yukarıda yapılan, hak sahiplikleri için yapılan konutlarda fazlalık var. Onlar da önümüzdeki süreçte kiracılara verilecek şeklinde, sosyal konut olarak verileceği söyleniyor. Hatta bir kura çekimiyle 6.500 tanesi de dağıtıldı. Dolayısıyla bu anda biraz, bu anlamda biraz Adıyaman avantajlı gibi görünüyor. Ama tabii vatandaşlara bu konutlar kaç liraya verilecek, ödemeler ne olacak, ödeyebilecekler mi? Bunun tartışması önümüzdeki günlerde... Şu anda vatandaşın kafası bu konuda karışık. İlgili kurumlar, artık hükümet bu konuda herhalde gerekli açıklamayı yapacaklardır ve vatandaşı bilgilendireceklerdir" ifadelerini kullandı.

Kentin iş durumu hakkında bilgi veren Tutdere, konuya ilişkin şunları söyledi:

"Deprem kentin aynı zamanda sanayisini de, ticaretini de, tüm alanlarını, tüm iş kollarında çok büyük bir yıkımı orada da yaşattı. Şu anda tabii insanlarımızın ciddi anlamda Adıyaman'da bu depremin yaratmış olduğu yıkımlar nedeniyle işsizlik de çok yoğun yaşanıyor. Adıyaman'da şu anda belediyeye yaklaşık 8.000 kişi iş başvurusunda bulunmuş. Aynı şekilde bizim sanayimiz de, OSB'miz de, iş dünyası da depremden etkilendiği için onlar da işlerini şu anda %50 kapasitesiyle çalışıyor OSB. Bunlar tabii dediğimiz gibi deprem insan yaşamının her alanına tesir ettiği için, her alanını etkilediği için ve o bütün yaşamın bütün alanlarının yeniden inşası, yeniden ayağa kalkması epey bir zaman alacak.

3 yıl geçti ama o kadar yoğun bir koşturmanın içindeyiz ki bizim için daha dün gibi bu yaşadığımız felaket, yaşadığımız acı çok taze. Kentte şu anda ciddi anlamda dediğimiz gibi yeni bir inşa süreci var. Biz şu anda özellikle altyapılarımız da depremde çok büyük hasarlar almışlardı. İçme suyu hatlarımız tamamen kötü durumdaydı. Kanalizasyon ve yağmur suyu hatlarımız da aynı şekilde. Biz işe oradan başladık ve şu anda içme suyunda yaklaşık 530 kilometresini yeniledik. Aynı şekilde şehrin diğer fiziki koşullarında, parklarından, sokaklarından depremin izlerini silmeye çalışıyoruz. Çünkü yavaş yavaş depremin izlerini silerek vatandaşların psikolojik olarak da rahatlamalarını sağlayacak bir ortam oluşturmaya çalışıyoruz. Yapmış olduğumuz sosyal etkinliklerle, kültür sanat etkinlikleriyle de vatandaşların ruhlarını da bir şekilde iyileştirmeye çalışıyoruz.

Saat 03.40'ta Adıyaman Valiliği önünde sessiz yürüyüş ile anmalara başlayacaklarını kaydeden Abdurrahman Tutdere, "Biz zaten anma programlarımızın bir kısmını bugün Genel Başkanımızın da teşrifiyle gerçekleştirdik. Sabahın saat 10'unda kabirde, kabristan ziyaretiyle başladı programlarımız. İki tane merkeze bağlı beldemizi ziyaret ettik. Oradaki vatandaşlarımızın acılarını paylaştı Sayın Genel Başkanımız ve beraberindeki heyet.

Bugün de saat 03.40'ta Valilik önünde bir sessiz yürüyüşle başlayacağız. Orada gelen tüm misafirler, Sayın Genel Başkanımız, milletvekillerimiz, Sayın Valimiz ve gelen tüm konuklarla birlikte Saat Kulesi'ne doğru bir yürüyüş gerçekleşecek. Burası belli bir zaman sonra trafiğe kapanacak bu bulvar ve burada zaten kendiliğinden çok büyük bir kalabalık oluşacak, şu anda da görüyorsunuz yavaş yavaş insanlar buraya akmaya başladı. Bu program burada bir saygı duruşu, akabinde bir dua okunmasıyla tamamlanacak ve sabahtan mesaiyle birlikte, daha doğrusu şafak söktükten sonra da kalan yerlerde programlar, kabir ziyaretleri ve devam edecek. Bu şekilde bu akşamı bu şekilde geçireceğiz" dedi.

Kamu personelinin büyük bir kısmının, valiliğin aldığı karar doğrultusunda yarın idari izinli sayılacağını belirten Tutdere, "Çünkü zaten yarına kadar, yarın akşama kadar da insanlar ayakta olacak, sokakta olacak, mezar başlarında olacak, birbirlerinin taziyelerini kabul edecekler. Şu anda Adıyaman'da bir yas havası ve bu yas birkaç gün de devam edecek" diye konuştu.