AB’de ‘Askeri Schengen’ dönemi

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle savunma alanında adımlarını hızlandıran Avrupa Birliği (AB), ‘askeri hareketliliği’ gündeminin ilk sıralarına taşıdı. Sivil alanda kontrolsüz seyahate olanak veren Schengen sisteminin bir benzeri askeri alana uyarlanacak. AB Komisyonu; askerlerin, ekipmanların ve askeri varlıkların Avrupa genelinde hızlı ve sorunsuz şekilde hareket etmesini kolaylaştırmak için ‘Askeri Schengen’ uygulamasının hayata geçirilmesini önerdi.

BÜROKRASİ AZALACAK

AB Komisyonu’nun önceliği askeri hareketlilik alanındaki bürokratik işlemlerin en aza indirilmesini sağlamak. Mevcut uygulamada güçlerin AB’nin batısından doğusuna kaydırılması haftalar alıyor. Askeri güçlerin bir ülkeden başka bir ülkeye geçmesi için bazı ülkeler 45 gün öncesinden bildirimde bulunulmasını şart koşuyor. Askeri Schengen uygulamasıyla birlikte sınır geçişlerinin üç iş günü içerisinde düzenlenmesi ve 27 üyenin tamamı için tek bir izin prosedürünün devreye sokulması hedefleniyor.

ALTI SAATLİK SÜRE KURALI

AB Komisyonu askeri hareketliliğin yoğun olmasını gerektiren durumlar için Avrupa Askeri Hareketlilik Geliştirilmiş Müdahale Sistemi (EMERS) adı verilecek bir acil çerçeve oluşturulmasını da önerdi. EMERS’in devreye gireceği durumlarda işlem ve formaliteler daha da azalacak. Acil durumda, üç günlük süre kuralı yerine altı saatlik süre kuralı uygulanacak. Komisyon, askeri hareketlilik için gerekli altyapının oluşturulması amacıyla 17.65 milyar Euro tutarında bir kaynak ayrılması önerisinde bulundu. Bu kaynakla, belirlenen dört koridorda 500 altyapı projesi desteklenecek.

TÜRKİYE ÇELİŞKİSİ

Askeri hareketlilik NATO’nun stratejik planlaması dikkate alınarak tasarlandı. Buna karşın NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olan Türkiye’nin bu konuda oluşturulan Yapılandırılmış Daimi İşbirliği (PESCO) projesine katılımı 2021’den bu yana engelleniyor. Savunma alanında AB’nin çoğu ülkesinden çok daha fazla tecrübe ve kabiliyete sahip olan Türkiye’nin projeye katılımı bazı ülkelerin vetosuna takılmış durumda. AB Komisyonu’nun Ulaştırmadan Sorumlu Üyesi Apostolos Tzitzikostas, ‘Askeri Schengen’ planının sadece AB üyesi ülkeler için geçerli olduğunu söyledi. AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen ise AB’nin genişleme sürecinde bulunan bazı ülkelerin NATO üyesi olduğunu hatırlatarak, “AB alanında bir NATO operasyonunun söz konusu olması halinde bu ülkelerin AB üyesi ülkelerle aynı muameleye tabi olmasını öneriyoruz” dedi.