ABD ye ait MQ 4C Triton İHA, İran kıyılarında görüntülendi

İran'da yaklaşık 17 gündür süren ülke çapındaki protestolarda can kaybına ilişkin rakamlar hızla yükselirken, Washington'dan gelen sert mesajların ardından bölgede tansiyonu artıran yeni bir hareketlilik izlendi. ABD'ye ait MQ-4C Triton tipi yüksek irtifa keşif İHA'sının İran kıyıları açıklarında, Basra Körfezi üzerinde uçuş yaptığına dair takip verileri ve haberler gündeme geldi. Uçuşun, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik "çok güçlü/sert adımlar" sinyali verdiği açıklamaların ardından gerçekleşmesi dikkat çekti.

Protestolardaki ölü sayısına dair en yüksek ve en güncel değerlendirmelerden biri, ABD merkezli Human Rights Activists News Agency (HRANA) verilerine dayandırılıyor. Buna göre protestolarda en az 2550 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. İran yönetiminin ise ölü sayısına ilişkin farklı rakamlar telaffuz ettiği; can kayıplarını "terör unsurları ve dış güçlerin yönlendirdiği gruplar"a bağlayan bir söylem kurduğu aktarılıyor. İnternet kesintileri ve iletişim kısıtlamaları nedeniyle sahadaki verilerin bağımsız doğrulanmasının güçleştiği de vurgulanıyor.

ABD cephesinde ise söylem giderek sertleşiyor. Trump, protestoculara destek mesajları verirken İran yönetimine karşı "çok güçlü" seçeneklerin masada olduğu yönünde açıklamalar yaptı; özellikle gözaltına alınanlara yönelik hızlı yargılama ve olası infaz iddiaları üzerinden Tahran'a uyarıda bulunduğu belirtildi. Bu açıklamalar, bölgesel aktörlerin "gerilimin askeri çatışmaya dönüşmemesi" çağrılarının yükseldiği bir dönemde geldi.

Tam da bu atmosferde, MQ-4C Triton uçuşuna ilişkin izleme verileri yeni bir başlık açtı. Açık kaynak uçuş takip verilerine dayandırılan haberlerde, ABD Donanması'na ait Triton'un uluslararası hava sahasında yüksek irtifada seyrederek İran kıyı hattına yakın bölgede gözetleme faaliyeti yürüttüğü öne sürüldü. Bazı yayınlar uçağın "provokasyon" olarak yorumlandığını aktarırken, doğrulanabilen ortak nokta uçuşun Basra Körfezi'ndeki deniz trafiği ve kritik hatlar üzerinde istihbarat-gözetleme (ISR) amaçlı bir tarama niteliği taşıdığı yönünde.

Ortaya çıkan tablo, İran'daki iç krizin yalnızca ülke sınırları içinde kalmadığına işaret ediyor: Sokaktaki öfke büyürken, Tahran'a yönelik uluslararası baskı artıyor; Washington ise hem söylem hem sahadaki askeri/istihbari görünürlük üzerinden "yakından izliyoruz" mesajını güçlendiriyor. Önümüzdeki günlerde hem ölü sayısına dair teyitli verilerin netleşmesi hem de ABD-İran hattındaki gerilimin yeni adımlarla tırmanıp tırmanmayacağı, bölgeyi belirleyecek kritik başlıklar olarak öne çıkıyor.