ABD Venezuela geriliminde bugüne kadar neler yaşandı? Dış Haberler

Dünya bu sabaha gözünü, Venezuela'nın başkenti Caracas'ta yerel saatle 02.00 sıralarında yaşanan patlama haberlerine açtı. Bundan saatler sonra ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela'ya geniş çaplı, başarılı bir operasyon yapıldığını belirterek Venezuela lideri Nicolas Maduro ve eşinin yakalandığını duyurdu. Trump, Maduro ve eşinin Venezuela'dan çıkarıldığını bildirdi. Bu noktaya nasıl gelindi?

Trump: Maduro ve eşi yakalandı Haberi Görüntüle

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela lideri Devlet Başkanı Nicolas Maduro üzerindeki baskıyı son günlerde giderek artmıştı.

Trump, 29 Aralık'ta yaptığı açıklamada, ABD güçlerinin Venezuela'ya ait olduğu öne sürülen uyuşturucu teknelerinin yanaştığı bir bölgeye saldırı düzenlediğini söyledi; ancak saldırının nerede gerçekleştiğini belirtmedi.

Washington, Maduro yönetimini ABD'yi uyuşturucu ve çete üyeleriyle doldurmakla suçluyor.

Bu gelişme, ABD savaş gemilerinin Güney Amerika ülkesine saldırı menziline girecek şekilde konuşlandırılması ve uyuşturucu taşıdığı iddia edilen teknelere yönelik ABD saldırılarında onlarca kişinin öldürülmesinin ardından geldi.

MADURO KİMDİR?

Nicolas Maduro, solcu Devlet Başkanı Hugo Chavez ve onun liderliğini yaptığı Venezuela Birleşik Sosyalist Partisi (PSUV) döneminde ön plana çıktı.

Eski bir otobüs şoförü ve sendika lideri olan Maduro, Chavez’in ardından görevi devraldı ve 2013'ten bu yana devlet başkanlığı görevini sürdürüyor.

Chavez ve Maduro'nun toplam 26 yıllık iktidarı boyunca partileri; Ulusal Meclis, yargının büyük bölümü ve seçim konseyi dahil olmak üzere kilit kurumların kontrolünü ele geçirdi.

2024’te Maduro, devlet başkanlığı seçimlerinin galibi ilan edildi. Ancak muhalefetin topladığı oy sayım verileri, muhalefet adayı Edmundo Gonzalez’in ezici bir farkla kazandığını gösteriyordu.

Gonzalez, ana muhalefet lideri Maria Corina Machado'nun adaylıktan men edilmesinin ardından pusulada yer aldı.

Machado, "diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçiş için verdiği mücadele" nedeniyle Ekim ayında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldü. Machado, aylardır saklandıktan sonra Aralık ayında seyahat yasağına rağmen Oslo'ya giderek ödülünü aldı.

Venezuela makamlarının kendisini "firari" ilan ettiği Machado, ülkesine dönmeyi planladığını söyledi.

TRUMP NEDEN VENEZUELA'YA ODAKLANIYOR?

Trump, yüz binlerce Venezuelalı göçmenin ABD'ye ulaşmasından Maduro’yu sorumlu tutuyor. Bu kişiler, 2013'ten bu yana ülkenin ekonomik krizi ve baskıcı ortamı nedeniyle ülkeyi terk eden yaklaşık sekiz milyon Venezuelalı arasında yer alıyor.

Trump iddialarına ilişkin bir kanıt göstermezken, Maduro'yu "hapishanelerini ve akıl hastanelerini boşaltmakla" ve bu kişileri ABD'ye göç etmeye "zorlamakla" suçladı.

Trump ayrıca ABD'ye yönelik uyuşturucu akışıyla mücadeleye odaklandı.

Venezuela merkezli iki suç örgütünü, Tren de Aragua ve Cartel de los Soles, Yabancı Terör Örgütü (FTO) ilan etti ve ikincisinin bizzat Maduro tarafından yönetildiğini öne sürdü.

Analistler ise Cartel de los Soles'in hiyerarşik bir yapıdan ziyade, kokainin Venezuela üzerinden geçişine izin veren yolsuz yetkilileri tanımlamak için kullanılan bir terim olduğunu belirtiyor.

Trump ayrıca Maduro'nun yakalanmasına yol açacak bilgiler için verilen ödülü iki katına çıkardı ve Maduro hükümetini de FTO ilan edeceğini duyurdu.

Maduro, kartel lideri olduğu iddialarını sert bir dille reddederek, ABD'yi "uyuşturucuyla savaş" bahanesiyle kendisini devirmeye ve Venezuela’nın dev petrol rezervlerini ele geçirmeye çalışmakla suçladı.

ABD NEDEN KARAYİPLER'E SAVAŞ GEMİLERİ GÖNDERDİ?

ABD, Karayipler’e 15 bin asker ile uçak gemileri, güdümlü füze destroyerlerinden oluşan büyük bir askeri güç konuşlandırdı.

Bu konuşlandırmanın, ABD'nin 1989’daki Panama işgalinden bu yana bölgeye yaptığı en büyük askeri sevkiyatın, resmi amacı, uyuşturucu sevkiyatının ABD'ye girişini durdurmak.

Uyuşturucu kaçakçılığıyla suçlanan gemilerin hedef alınmasının yanı sıra, bu güç Trump’ın Venezuela’ya girip çıkan yaptırımlı petrol tankerlerine karşı uyguladığı deniz ablukasında da kilit rol oynuyor.

ABD filosunda, dünyanın en büyük uçak gemisi olan USS Gerald Ford da bulunuyor. ABD helikopterlerinin, 10 Aralık’ta Venezuela açıklarında bir petrol tankerine el konulmadan önce bu gemiden havalandığı bildirildi.

ABD, tankerin “Venezuela ve İran’dan yaptırıma tabi petrol taşımak için kullanıldığını” açıkladı. Venezuela ise bu eylemi "uluslararası korsanlık" olarak nitelendirdi.

O tarihten bu yana ABD, Venezuela açıklarında iki tankeri daha hedef aldı. Son aylarda ise uluslararası sularda uyuşturucu taşıdığı iddia edilen teknelere 20’den fazla saldırı düzenlendi; 100’den fazla kişi hayatını kaybetti.

Trump yönetimi, ABD’ye karşı “düzensiz savaş” yürüttüklerini öne sürdüğü uyuşturucu kaçakçılarıyla uluslararası olmayan silahlı bir çatışma içinde olduğunu savunuyor.

ABD, teknelerde bulunan kişileri "narko-terörist" olarak tanımlasa da hukuk uzmanları bu saldırıların "meşru askeri hedeflere" yönelik olmadığını belirtiyor. Özellikle 2 Eylül’deki ilk saldırı, hayatta kalanların ikinci saldırıda öldürülmesi nedeniyle yoğun eleştiri aldı.

VENEZUELA'YA BÜYÜK OPERASYON

Trump, 29 Aralık’ta ABD’nin “teknelere uyuşturucu yüklenen bir iskele bölgesini” vurduğunu ve “büyük bir patlama” meydana geldiğini söyledi. Ancak saldırının Venezuela topraklarında gerçekleşip gerçekleşmediğini netleştirmedi.

Trump, uzun süredir bir sonraki hedefin “karadaki” uyuşturucu kaçakçıları olacağı uyarısında bulunuyordu. Ekim ayında CIA’ye Venezuela içinde gizli operasyonlar yürütme yetkisi verdiğini açıklamıştı.

Trump’ın basın sözcüsü de ABD askerlerinin Venezuela’da kara operasyonu ihtimalini dışlamadı ve “başkanın önünde masada olan seçenekler var” demişti.

Ve ABD'nin aylardır beklenen operasyonu 3 Ocak günü gerçekleşti, ABD Başkanı Trump Venezuela'ya geniş çaplı, başarılı bir operasyon yapıldığını belirterek Maduro ve eşinin yakalandığını duyurdu.

VENEZUELA ABD'YE UYUŞTURUCU TAŞIYOR MU?

Uyuşturucuyla mücadele uzmanları, Venezuela’nın küresel uyuşturucu ticaretinde görece küçük bir rol oynadığını ve daha çok başka ülkelerde üretilen uyuşturucular için bir geçiş noktası olduğunu söylüyor.

Komşu ülke Kolombiya, dünyanın en büyük kokain üreticisi konumunda. Ancak bu kokainin büyük bölümünün ABD'ye Venezuela üzerinden değil, farklı rotalardan ulaştığı düşünülüyor.

ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin (DEA) 2020 tarihli raporuna göre, ABD’ye ulaşan kokainin yaklaşık dörtte üçü Pasifik üzerinden kaçırılıyor; Karayipler üzerinden gelen pay ise oldukça düşük.

ABD’nin ilk saldırılarının çoğu Karayipler’de gerçekleşirken, son dönemdeki saldırılar daha çok Pasifik’e odaklandı.

Trump, Eylül ayında ABD’li askeri yetkililere hedef alınan teknelerin “çoğunlukla fentanil ve diğer uyuşturucularla yüklü” olduğunu söyledi.

Trump, 15 Aralık’ta imzaladığı başkanlık kararnamesiyle fentanili “kitle imha silahı” ilan ederek, bunun "bir narkotikten çok kimyasal silaha yakın" olduğunu savundu.

Ancak fentanil esas olarak Meksika’da üretiliyor ve ABD’ye neredeyse tamamen güney sınırı üzerinden karadan giriyor.

DEA’nın 2025 Ulusal Uyuşturucu Tehdit Değerlendirmesi’nde Venezuela, ABD’ye kaçırılan fentanilin kaynak ülkeleri arasında yer almıyor.

VENEZUELA NE KADAR PETROL İHRAÇ EDİYOR KİM SATIN ALIYOR?

Petrol, Maduro hükümetinin en önemli döviz kaynağı ve bu sektörden elde edilen gelirler devlet bütçesinin yarısından fazlasını finanse ediyor.

Venezuela şu anda günde yaklaşık 900 bin varil petrol ihraç ediyor. En büyük alıcısı açık ara Çin.

Her ne kadar ABD değerlendirmelerine göre Venezuela dünyanın en büyük kanıtlanmış ham petrol rezervlerine sahip olsa da, bu rezervlerin büyük bölümünü kullanamadığı belirtiliyor.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi’ne (EIA) göre Venezuela, teknik ve bütçe sorunları nedeniyle 2023’te küresel ham petrol üretiminin yalnızca yüzde 0,8’ini gerçekleştirdi.

Trump, Venezuela açıklarında ilk tanker el koyma operasyonunu duyurduktan sonra gazetecilere, "Petrolü elimizde tutacağımızı varsayıyorum" dedi.

ABD, Maduro hükümetine yönelik adımların Venezuela’nın kullanılmayan petrol rezervlerine erişim sağlama amacı taşıdığı yönündeki suçlamaları ise daha önce reddetmişti.