ABD ve Rusya’dan yardım istediler

İRAN’ın ABD ve İsrail’in hafta sonu başlattığı saldırılara verdiği karşılık, Körfez’de zincirleme bir güvenlik ve enerji krizine dönüştü. ABD ve İsrail’in cumartesi günü İran’ı hedef almasının ardından geçen ilk 72 saatte Tahran, balistik füze ve insansız hava araçlarıyla İsrail’in yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve Umman’ı hedef aldı. Çatışmanın yarattığı ekonomik ve güvenlik etkileri Körfez ülkelerini harekete geçirdi. Bölge liderleri tırmanıştan bir çıkış yolu bulmak için önce ABD Başkanı Donald Trump’a ulaşsa da Trump’ın “operasyon sürecek” mesajı sonrası bu defa İran’ı dizginlemesi talebiyle Rusya lideri Vladimir Putin’e başvurdu.        

Çatışmanın ekonomik etkisi ilk günlerden itibaren sert hissedildi. Bloomberg’e göre Katar, dünyanın en büyük LNG ihracat tesisindeki üretimi durdurdu; Avrupa’da doğalgaz fiyatları bir günde yüzde 50’den fazla yükseldi. Reuters, petrol fiyatlarının İran’ın Körfez enerji altyapısına ve Hürmüz Boğazı’ndaki tankerlere yönelik saldırıları sonrası üçüncü gün üst üste arttığını bildirdi. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda İran’ın gemileri hedef alma tehdidi, deniz taşımacılığını ve sigorta maliyetlerini yukarı çekti.

Askeri cephede ise Körfez başkentlerinde stok tartışması öne çıktı. Bloomberg’e göre Katar’ın üç günlük Patriot füze stoğu kaldı. BAE, Batılı ortaklarından orta menzilli hava savunma desteği talep etti. İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, Körfez ülkelerinin anti-dron ve uçaksavar sistemleri için yardım istediğini doğruladı. Axios’a göre Dubai’de turistik alanlar dahil sivil noktaların vurulması güvenlik algısını sarstı.

ÖNCE TRUMP SONRA PUTİN’E BAŞVURDULAR

SAHADAKİ tırmanış ve enerji hatlarındaki kırılganlık karşısında Körfez ülkeleri çok kanallı bir diplomasi yürütmeye başladı. Bloomberg’e göre BAE ve Katar, Trump’tan askeri operasyonlara “bir çıkış yolu” bulmasını ve çatışmayı kısa tutmasını talep etti; bölgesel tırmanışı önlemek için diplomatik koalisyon arayışına girdi. Washington cephesinden gelen mesaj ise Körfez’i yatıştırmadı. ABD Başkanı Trump, operasyonun “dört ila beş hafta” sürmesinin öngörüldüğünü ancak “Ne kadar gerekirse” ifadesini kullanarak “çok daha uzun” sürebileceğini söyledi. Rusya lideri Putin, dört Körfez lideriyle telefon görüşmesi yaptı ve Arap ülkelerinin petrol altyapısına yönelik saldırılar konusundaki endişelerini Tahran’a ileteceğini açıkladı. Sahadaki yoğun ateş ve Trump’ın “uzayabilir” mesajı, krizin kısa vadede yatışacağına dair beklentiyi zayıflatıyor.