ABD ve İsrail in bombaları yetmedi: İran yeraltında ayağa kalktı... Uydu görüntüleri ortaya çıkardı

ABD ve İsrail'in aylar süren yoğun saldırılarıyla hedef aldığı İran'ın yer altı füze altyapısının, beklenenden çok daha hızlı şekilde yeniden işler hale geldiği öne sürüldü. CNN International'ın incelediği uydu görüntüleri, Tahran'ın ağır bombardımana rağmen kritik tesislerini yeniden kullanıma açtığını ortaya koydu.

UYDU GÖRÜNTÜLERİ DİKKAT ÇEKTİ

CNN'in analizine göre İran, ABD ve İsrail'in hedef aldığı 18 yer altı füze tesisindeki 69 tünel girişinden 50'sini yeniden erişilebilir hale getirdi.

Uydu görüntülerinde, buldozerler ve damperli kamyonlarla enkazın temizlendiği, kapatılan tünel girişlerinin açıldığı ve bombardımanda zarar gören yolların hızla onarıldığı görüldü. Özellikle İsfahan ve Humeyn çevresindeki üslerde yoğun yeniden inşa faaliyetleri tespit edildi.

Savaş sırasında ağır mühimmatla kapatılan bazı girişlerin, ateşkes sonrasında kısa sürede yeniden kullanıma açıldığı belirtildi.

"İRAN HÂLÂ FÜZE FIRLATABİLİR"

James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi'nde görev yapan araştırmacı Sam Lair, İran'ın füze kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmadığını söyledi.

Lair, "Eğer çatışmalar yeniden başlarsa, İran, üretim durmuş olsa bile, fırlatma rampaları ve mürettebatı olduğu sürece füze fırlatmaya devam edebilecek konumdadır" dedi.

Uzmanlara göre İran'ın yer altı tesislerinde hâlâ yaklaşık bin füze bulunuyor. Yüzlerce metre derinlikte inşa edilen tünel ağlarının, hava saldırılarının etkisini önemli ölçüde azalttığı belirtiliyor.

İran'ın Dezful kentindeki füze üssünde, yeraltı tesisine giden beş girişten dördünün 12 Mayıs'ta yeniden açıldığı görüldü. Kaynak: Airbus

ABD VE İSRAİL'İN STRATEJİSİ TARTIŞMA KONUSU OLDU

Çatışmaların ilk aşamalarında ABD ve İsrail, yer altı üslerine doğrudan ulaşmak yerine tünel girişlerini ve ulaşım yollarını hedef aldı. Bu sayede İran'ın füze ateşleme kapasitesinin ciddi ölçüde sınırlandığı ifade edildi.

Ancak uzmanlar, girişlerin yeniden açılması ve yolların onarılmasıyla birlikte bu etkinin zamanla azaldığını değerlendiriyor.

Lair, "ABD ordusu taktiksel başarılar elde etmede iyidir ve İran füze gücünü etkisiz hale getirmek bunun harika bir örneğidir. Ancak bu durum makul stratejik savaş hedefleri ve ulaşılabilir bir zafer teorisiyle desteklenmezse, stratejik bir başarısızlıkla sonuçlanabilir" ifadelerini kullandı.

DÜŞÜK MALİYETLİ ONARIM, YÜKSEK MALİYETLİ SALDIRI

Hamburg Üniversitesi Barış Araştırmaları ve Güvenlik Politikası Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Timur Kadyshev, İran'ın uzun yıllardır bu senaryoya hazırlandığını belirtti.

Kadyshev, "Bu tür bir savaşa 20 yıldır hazırlanıyorlardı. Çok iyi hazırlanmış durumdalar" dedi.

İran'ın Humeyn kenti yakınlarındaki yer altı füze üssünde, 15 Nisan 2026 tarihinde tünel girişini temizlemek için en az 10 inşaat aracının çalıştığı görüldü. Kaynak: Airbus

Uzmanlar, milyonlarca dolarlık mühimmatlarla kapatılan tünellerin buldozer ve kamyon gibi düşük maliyetli ekipmanlarla yeniden açılmasının, modern savaşların dikkat çeken yönlerinden biri olduğunu vurguluyor.

ATEŞKES SONRASI ÇALIŞMALAR HIZLANDI

Nisan ayında sağlanan ateşkesin ardından İran'ın yer altı üslerindeki faaliyetlerin hız kazandığı kaydedildi. Uydu görüntüleri, birçok bölgede kraterlerin doldurulduğunu, yolların yeniden asfaltlandığını ve ağır iş makinelerinin aktif şekilde çalıştığını ortaya koydu.

ABD istihbarat değerlendirmelerinde de İran'ın insansız hava aracı üretimini yeniden başlatmak, füze fırlatma rampalarını yenilemek ve askeri kapasitesini toparlamak için çalışmalar yürüttüğü ifade edildi.

BÖLGEDE YENİ DENKLEM

Uzmanlara göre İran'ın 20 yılı aşkın süredir geliştirdiği yer altı füze ağı, ülkenin askeri kapasitesinin tamamen etkisiz hale getirilmesini zorlaştırıyor.

Son uydu analizleri, İran'ın yalnızca hasar onarmadığını, aynı zamanda operasyonel kapasitesini yeniden organize ettiğini ortaya koyarken, füze altyapısının tamamen ortadan kaldırılmasının kısa vadede mümkün görünmediği değerlendiriliyor.