‘ABD sıkıştırdı ama geri adıma yetmez’

“Ekonomik basınç Tahran üzerinde geri çevrilemez bir maliyet biriktiriyor ancak rejimin hayatta kalma hesabı saf ekonomik mantığa indirgenemez” diyen Toğa, mevcut haliyle ablukanın İran’a geri adım attırmayacağı görüşünde: “Tahran’ın masaya inmesi için ablukanın iç istikrarsızlığı tetiklemesi ve DMO’nun maliyet-fayda denkleminde negatife geçmesi gerekir. Trump’ın ‘pes et’ çağrısı bu yüzden psikolojik operasyon mahiyetinde.”

AYAKLANMA OLASI DEĞİL

Ancak İran uzmanı, Tahran’ın petrol fazlasını mevcut yöntemlerle elden çıkarmasının mümkün olmadığını belirterek bir noktada üretimin durdurulması gerekeceği ve bunun da İran için gelir kaybı yaratacağını söyledi. Toğa’ya göre ABD’nin beklediği halk ayaklanması ise kısa vadede olası değil. ”Ayda 22 güne varan internet kesintileri mobilizasyonu zayıflatıyor, ocaktaki sert müdahale caydırıcılık yaratıyor ve abluka protestoları ‘dış destekli’ çerçeveye oturtmayı kolaylaştırıyor” diyerek bu üç unsurun ocak protestolarından farklı bir denklem kurduğunu söyleyen Toğa, “Kısa vadede parçalı ve sınırlı protestolar, orta-uzun vadede ise daha ciddi sarsıntılar olası” dedi. Toğa ayrıca Tahran yönetimi arasındaki mücadele için, “Ekonomik daralma bu fayı kapatmak yerine derinleştirir ama İran siyasal kültürünün konsolidasyon refleksi güçlü. Açık bir ayrılık değil, yavaşlayan karar süreçleri ve DMO lehine pekişen güç dengesi muhtemel sonuç” yorumunu yaptı.

DENKLEM TERSE DÖNDÜ

İran’ın Hürmüz’den yalnızca petrol değil gıda ve tarım ticareti de yaptığını belirten Toğa, buna rağmen ablukanın insani kriz yaratma ihtimalinin düşük olduğu ancak tarımsal üretimi etkileyerek gıda enflasyonunu  tırmandırabileceği görüşünde.

Savaşın başında ABD’nin “önce Hürmüz açılsın” söyleminin karşı abluka sonrası İran tarafından dile getirilmesinin süreçteki değişimi çarpıcı şekilde yansıttığını kaydeden Toğa, “Şubat sonu-nisan başı döneminde Hürmüz İran’ın elinde bir caydırıcılık enstrümanıydı, 13 Nisan ablukasıyla denklem tersine döndü” dedi. ABD’nin İran’ı aynı silahla vurduğuna dikkati çeken Toğa, “Tahran’ın yeni söylemi olan ‘ablukayı kaldırın, sonra nükleeri konuşuruz’ formülü, kaldıracı kaybetmiş bir tarafın çıkış yolu arayışı” değerlendirmesini yaptı.