ABD Körfez petrolüne alternatifi Libya da arıyor: Ülkeyi yeniden birleştirme planı Sözcü Gazetesi

ABD, zengin petrol yataklarına sahip olan Libya'yı ülkenin en güçlü iki ailesi etrafında birleştirmek için kapsamlı bir anlaşma hazırlıyor.

The Middle East Eye'ın haberine göre Orta Doğu'da İran'daki savaş küresel enerji akışını tehdit ederken, Washington bu krizi bir fırsata çevirmek istiyor.

Bu plan, Libya'nın geleceğini yeniden şekillendirmeyi hedeflerken aynı zamanda küresel enerji güvenliğini de sağlama amacı taşıyor.

Söz konusu anlaşma, Libya'yı batıdaki Dibeybe ailesi ile doğudaki Haftar ailesi üzerinden bir araya getirmeyi amaçlıyor. 

Bu şekilde birleşmiş Libya'nın petrolü, Hürmüz Boğazı'ndan çıkan petrole alternatif olabilir. Sürece Türkiye de destek verecek.

15 YILDIR BÖLÜNMÜŞ BİR ÜLKE

Libya, 2011 yılında Kaddafi’nin devrilmesinden bu yana iç savaş ve bölünmüşlükle mücadele ediyor. 

Ülke, Kaddafi'nin devrilmesinden beri ülkeyi yöneten iki büyük aile bitmek bilmeyen iç savaşıyla çalkalanıyor.

ABD ve diğer dış güçler, ülkede demokratik seçimlerin yapılması umudunu büyük ölçüde kaybetti.

Batılı bir eski yetkili süreci şöyle değerlendiriyor: “ABD dahil tüm dış güçler artık Libya'da demokratik seçimlerden vazgeçti. Tercihleri, köklü ailelerle çalışmak ve pastayı en güçlü iki taraf arasında paylaştırmaktır. Ancak Haftar ailesi batı bölgelerinde istenmiyor ve Dibeybe de batının tamamını kontrol edemiyor. Bu durum halkı tamamen baypas ediyor ve işler ters tepebilir.”

Bu sebeple yeni plan, ülkeye demokrasi getirmek üzerine değir büyük ailelerle çalışarak savaşı sonlardırmayı hedefliyor.

Batılı yetkililer ve analistler, bu stratejinin temelinde ülkenin doğusu ile batısını kontrol eden aileler arasında bir güç paylaşımı olduğunu belirtti.

Ancak bu süreçte mevcut liderlerin yerine yeni nesil isimlerin geçirilmesi planlanıyor. ABD yönetiminin bu hamlesi, uzun süredir devam eden bölünmüşlüğü sona erdirmeyi hedefleyen bir güç paylaşımı modeline dayanıyor.

DÜŞMAN AİLELER BİRLEŞECEK

Petrol gelirlerindeki artış, bölgedeki siyasi dengeleri de doğrudan etkiliyor. ABD Başkanı Trump’ın Afrika özel temsilcisi Massad Boulos, bu diplomatik girişimin başında yer adlıyor.

Boulos, özellikle batıdaki nüfuzlu isimlerden İbrahim Dibeybe ile yakın bir ilişki kurarak süreci yönetmeye başladı.

Planlanan değişikliğe göre İbrahim Dibeybe, sağlık sorunları yaşayan kuzeni Abdulhamid Dibeybe'nin yerine başbakanlık koltuğuna oturacak.

Bu değişim için Türkiye ile de temaslar sürdürülürken, dondurulmuş Libya varlıklarının serbest bırakılması gibi kritik konular kapalı kapılar ardında görüşülüyor.

Anlaşmanın doğu ayağında ise General Halife Haftar’ın 35 yaşındaki oğlu Saddam Haftar aday olarak seçildi.

Saddam'ın ülkenin yeni devlet başkanı olarak atanması planlanıyor. Genç Haftar, babasının ordusunda üst düzey bir komutan olmasının yanı sıra Türkiye ile ilişkileri geliştirerek Washington'un tercih ettiği aday haline geldi.

Geçtiğimiz yıl Washington’a giderek CIA direktör yardımcısıyla da görüşen Saddam Haftar, hem askeri hem de diplomatik sahada gücünü artırmaya devam ediyor.

RİSK DE BÜYÜK, ÖDÜL DE

Bu tepeden inme plan, Libya içinde ciddi bir dirençle karşılaşma riski taşıyor. Özellikle Misrata gibi ticaret merkezleri ve ülkenin dini otoriteleri bu tür bir güç paylaşımına sıcak bakmıyor.

Libya Müftüsü Sadık el-Geryani, iki taraf arasındaki herhangi bir anlaşmaya karşı olduğunu açıkça ifade etti.

Ayrıca her iki aile içinde de liderlik kavgaları yaşanıyor. Haftar ailesinde Saddam ile kardeşleri arasında rekabet sürerken, Dibeybe tarafı da batıdaki tüm milis grupları üzerinde tam bir kontrole sahip değil.

ABD yönetimi için bu diplomatik atağın en büyük motivasyonu Libya petrolünü Amerikan şirketlerine açmak olarak görülüyor.

Chevron ve Exxon Mobil gibi dev şirketler, şimdiden arama lisansları ve iş birliği protokolleri imzalayarak ülkeye dönmeye başladı.

Libya Ulusal Petrol Kurumu, Nisan ayında ihracatın son on yılın en yüksek seviyesine ulaştığını duyurdu. Washington, bölgedeki enerji potansiyelini kullanarak İran savaşı nedeniyle yaşanan arz sıkıntısını hafifletmeyi ve Libya'yı küresel pazarda yeniden önemli bir aktör haline getirmeyi hedefliyor.

UZMANLAR UYARDI

Bazı uzmanlar, Libya’nın enerji sektöründeki altyapı sorunlarına dikkat çekerek beklentilerin çok yüksek olduğu konusunda uyarıdı.

Analist Jason Pack,“Libyalıların daha fazla petrol üretememesi dış destek eksikliğinden değil, kendi içsel beceriksizliklerinden kaynaklanıyor. Libya'nın İran savaşı sürerken küresel düzeyde anlamlı miktarda petrol sağlayabileceği düşüncesi gülünçtür. Ukrayna savaşı başında da benzer şeyler söylenmişti ancak Libyalılar bunu başaramadı" yorumunu yaptı.

Sonuç olarak bu plan sadece petrolle ilgili değil, aynı zamanda bölgesel ittifakların yeniden düzenlenmesi anlamına geliyor. Türkiye ve Mısır gibi eski rakipler, artık Libya'daki tarafların iş birliği yapmasına daha sıcak baktı.

ABD ayrıca bu hamleyle Haftar ailesi ile Rusya arasındaki bağları koparmayı da amaçlıyor.

Rusya’nın bölgedeki etkisinin azaldığı bir dönemde, Washington bu boşluğu doldurarak Libya’yı kendi yörüngesine çekmek istiyor. Bu stratejik değişim, Libya’da yeni bir sürecin başlangıcı olabilir.