ABD, İran ın füze kapasitesini yok ettiğini öne sürdü: İran saldırıları nasıl sürdürüyor?

Beyaz Saray cumartesi günü yaptığı açıklamada, "İran'ın balistik füze kapasitesi fiilen yok edildi. Donanmalarının muharebe gücünün etkisiz olduğu değerlendirildi. İran üzerinde tam ve mutlak hava üstünlüğü sağlandı" ifadelerini kullandı. Açıklamada, İsrail ve ABD'nin 28 şubatta başlattığı "Destansı Öfke Operasyonu"nun büyük sonuçlar verdiği kaydedildi.

ABD Başkanı Donald Trump pazar günü yaptığı değerlendirmede, ABD güçlerinin İran'ın insansız hava aracı (İHA) üretim kapasitesini büyük ölçüde azalttığını söyledi. Ancak pazartesi öğleden sonra Katar, İran'dan ülkeye doğru fırlatılan bir dizi füzenin sonuncusunu engellediğini duyurdu. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn'de de alarm durumu yaşanırken, Abu Dabi'de bir füze aracı isabet ettirdi ve olayda bir kişi hayatını kaybetti.

FIRLATILAN FÜZELERİN SAYISI AZALDI

İran'ın Körfez ülkelerine, İsrail'e ve bölgedeki diğer ülkelere yönelik misilleme amaçlı füze ve İHA saldırılarının sayısı, savaşın başlangıcından bu yana ciddi bir azalma gösterdi. Al Jazeera'nin Birleşik Arap Emirlikleri Savunma Bakanlığı açıklamalarına dayanarak derlediği verilere göre, çatışmanın ilk 24 saatinde İran, Birleşik Arap Emirlikleri'ne 167 füze ve 541 İHA fırlattı. Çatışmanın 15. gününde bu sayı sadece 4 füze ve 6 İHA'ya geriledi.

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nün verilerine göre, İsrail'e yönelik saldırılar da benzer bir düşüş eğilimi gösterdi. İlk iki günde yaklaşık 100 füze fırlatılırken, son birkaç günde bu sayı tek haneli rakamlara kadar indi. Pentagon geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, füze fırlatmalarının çatışmaların ilk gününe kıyasla yüzde 90, insansız hava aracı saldırılarının ise yüzde 86 azaldığını duyurdu.

İRAN'IN FÜZE ENVANTERİ

ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi'nin 2022 yılı değerlendirmesine göre, İran bölgedeki en büyük balistik füze envanterine sahip konumda bulunuyor. İsrail istihbarat raporları, yaklaşık 3 bin füze olduğunu, bu rakamın geçen haziran ayındaki 12 Günlük Savaş'ın ardından 2 bin 500'e düştüğünü gösteriyor.

ABD-İsrail stratejisinin kilit noktasını, İran'ın füze fırlatma rampalarının avlanması oluşturuyor. Savaş Araştırmaları Enstitüsü'nün aktardığı bilgiye göre, üst düzey bir İsrailli askeri yetkili, tahmini 410 ila 440 fırlatma rampasından 290'ını hizmet dışı bıraktıklarını belirtti.

FÜZE SALDIRILARININ AMACI ASKERİ DEĞİL

Al Jazeera'ye konuşan Washington DC'deki Ulusal Savunma Üniversitesi'nde doçent olan David Des Roches, fırlatma rampalarını tespit etmenin kolay olmadığını vurgulayarak, "Gördüklerimiz, savaş öncesinde, gözlem imkanlarının daha az olduğu dönemde, gizli yerlere veya askeriyle ilişkilendirilmeyen yerlere yerleştirilmiş füzeler" dedi.

İran güçlerinin toplu füze fırlatma kapasitesini kaybetmesi nedeniyle, artık askeri hedeflere toplu saldırılar düzenlemek yerine, özellikle Körfez ülkelerindeki sivil ve ticari altyapıya bir veya iki füze fırlattıklarını ifade eden Des Roches, bu eylemleri "Askeri açıdan önemli değil; bu, yakındaki ülkelerdeki alarm sistemlerini devre dışı bırakmak ve insanları korkutmak için yapılan taciz ateşi" diye açıkladı.

TAHRAN'IN ASİMETRİK SAVAŞ STRATEJİSİ

İran uzmanı ve Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olan Hamidreza Azizi, Tahran yönetiminin temel hesabının Körfez ülkeleri ve İsrail'in savunma kapasitelerinin, İran'ın füze stoklarının tükenmesinden önce tükenebileceği yönünde olduğunu söyledi. İran'dan her gün fırlatılan silah sayısının düşük ama istikrarlı bir şekilde devam etmesine işaret eden Azizi, "Amaç bunu bir yıpratma savaşına dönüştürmek olabilir" dedi.

ABD ve İsrail'in bazı fırlatma rampalarını ve büyük füze üslerini etkisiz hale getirmede başarılı olduğunu kabul eden Azizi, İran'ın füze komutasını merkezsizleştirdiğini ve tespit edilmesi daha zor olan mobil fırlatma rampalarına daha fazla güvendiğini kaydetti. "Bu bir zaman yarışı" diyen uzman, İran'ın bu yarışta şansı olduğuna inandığını kaydetti.

Doha Yüksek Lisans Çalışmaları Enstitüsü'nde eleştirel güvenlik çalışmaları alanında yardımcı doçent olan Muhanad Seloom, "İnandırıcı bir tehdit oluşturduğunuz sürece kaç tane insansız hava aracı fırlattığınızın önemi yok. Güvenlik duygusunu yerle bir etmek için tek bir başarılı insansız hava aracı yeterlidir" değerlendirmesinde bulundu.

İHA'LARIN STRATEJİK ROLÜ

İran, ucuz ama etkili insansız hava araçları üretme konusunda uzun bir deneyime sahip. Şahed 136 tipi insansız hava araçları, nispeten basit fabrikalarda hızlı ve büyük sayılarda üretilebiliyor. Bu araçlar, karmaşık fırlatma rampalarına ihtiyaç duymuyor ve birkaç tanesinin aynı anda ateşlenmesiyle savunma sistemlerini aşabiliyor.

Pazartesi günü yaşanan olaylar, İran'ın tehdit oluşturma kapasitesini gözler önüne serdi. Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai Uluslararası Havalimanı yakınlarında insansız hava aracıyla ilgili bir olay sonucu yangın çıktı ve uçuşlar geçici olarak aksadı. Fuceyra sanayi bölgesinde bir başka İHA saldırısı yangına neden oldu.

İran'dan fırlatılan bir füze nedeniyle İsrail'in merkezinde hava sirenleri çaldı. Küresel enerji arzının yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nda, gemilere yönelik az sayıda saldırıya rağmen, vurulma korkusuyla yüzlerce gemi hareketsiz kaldı. Bir denizcilik takip sistemi, savaşın başlangıcından bu yana gemilerle ilgili 20 olay bildirdi.

KÜRESEL ENERJİ PİYASALARI SARSILDI

Uzmanlara göre yaşananlar, İran'ın ABD ve İsrail gibi askeri açıdan üstün güçlere karşı asimetrik savaş savunma doktrininin bir parçasını oluşturuyor. Daha zayıf taraf konumundaki İran, düşmanı ekonomik olarak zayıflatmak için kilit altyapıyı hedef alan alışılmadık savaş yöntemlerine başvuruyor.

aTahran yönetimi, petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkararak küresel piyasalarda paniğe yol açtı. Dünyanın en büyük ikinci doğalgaz ihracatçısı Katar, üretimini durdurmaya devam ediyor. Bahreyn devlet petrol şirketi sevkiyatlarında mücbir sebep ilan ederken, Irak'ın güneyindeki ana petrol sahalarındaki üretim yüzde 70 oranında düştü.

Johns Hopkins Üniversitesi'nde uluslararası ilişkiler ve Ortadoğu çalışmaları profesörü olan Vali Nasr, İran'ın küresel petrol fiyatlarını yükseltmeye devam etmesi halinde, "ABD'ye İran'daki Amerikan bombalarından daha fazla veya eşit derecede zarar vereceğini" ifade etti.