ABD İran diplomasi trafiği sürerken Türkiye den sürpriz hamle

ABD ile İran arasında sonuçsuz kalan maraton görüşmeler, müzakerelerin sona erdiği anlamına gelmedi. ABD’li ve bölgedeki yetkililer, tarafların yeniden masaya oturabileceğini belirtirken, Başkan Donald Trump’ın Tahran’ın taleplerini kabul etmesi halinde yüz yüze görüşmelere açık olduğu ifade edildi.

Trump yönetimi, 21 Nisan’da sona ermesi beklenen ateşkes öncesinde İranlı yetkililerle ikinci bir yüz yüze görüşme ihtimalini değerlendiriyor. CNN’e konuşan kaynaklara göre, olası bir toplantı için tarih ve yer seçenekleri üzerinde hazırlıklar sürüyor ancak görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz net değil.

ATEŞKES ÖNCESİ YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Yetkililer, İran ve bölgesel arabulucularla yürütülen temasların seyrine göre hızlı şekilde yeni bir görüşme organize edilebileceğini belirtiyor. Ancak İran’ın ABD’nin bazı taleplerine direnç göstermesi nedeniyle kısa vadede anlaşmaya varılması belirsizliğini koruyor.

Taraflar, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması konusunda prensipte uzlaşsa da, bu sürenin ne kadar olacağı konusunda anlaşmazlık sürüyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapalı olması ise Tahran’ın elini güçlendiren önemli bir unsur olarak öne çıkıyor.

ABD: İRAN ZAYIF, ANLAŞMAYA YAKIN

Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, haftalar süren çatışmaların ardından İran’ın zayıfladığını ve ABD’nin şartlarını kabul etmesinin kendi çıkarına olacağını savunuyor. Washington yönetimi, İran limanlarına yönelik başlatılan ablukanın da Tahran üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflediğini belirtiyor.

Trump, İran’ın anlaşma yapmak istediğini öne sürerek, “Bu sabah bizi aradılar, anlaşmayı çok istiyorlar” dedi. Ancak bu görüşmenin kimler arasında gerçekleştiğine dair detay paylaşılmadı.

ABD’NİN KIRMIZI ÇİZGİLERİ MASADA

Beyaz Saray’a göre ABD’nin vazgeçilmez şartları arasında İran’ın uranyum zenginleştirmeyi tamamen durdurması, nükleer tesislerini sökmesi ve yer altında bulunduğu düşünülen 400 kilogram yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesi yer alıyor.

İslamabad’daki son görüşmelerde ABD tarafı İran’a 20 yıl boyunca uranyum zenginleştirmeyi durdurma önerisi sundu. İran ise bu süreyi 5 yıl olarak önerdi ancak Washington bu teklifi kabul etmedi. Bu anlaşmazlık, savaş öncesinde de müzakereleri kilitleyen başlıca başlıklar arasında yer alıyordu.

TÜRKİYE DEVREDE: YENİ TUR GÖRÜŞME MASADA

Bölgesel kaynaklara göre Türkiye, taraflar arasındaki farkları azaltmak için aktif rol oynuyor. Pakistan, Türkiye, Mısır ve Umman’ın da dahil olduğu arabuluculuk sürecinde yeni bir görüşme turunun yapılabileceği ifade ediliyor.

Yeni görüşmeler için Cenevre ve İslamabad’ın yanı sıra İstanbul’un da seçenekler arasında olduğu belirtiliyor.

ABLUKA GERİLİMİ TIRMANDIRIYOR

ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası ise sürece yeni bir belirsizlik ekledi. Washington’un bu ablukayı askeri olarak ne kadar ileri götüreceği ve İran’ın buna nasıl karşılık vereceği henüz bilinmiyor.

ABD yönetimi, ablukanın İran’ın en önemli gelir kaynağını kesmeyi amaçladığını savunurken, enerji uzmanları bu adımın küresel petrol arzını daraltarak fiyatları artırabileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlara göre İran, daha önce yaptırımların gevşetilmesiyle elde ettiği petrol gelirleri sayesinde birkaç hafta boyunca ekonomik baskıya dayanabilecek durumda.

DİPLOMASİ UMUDU SÜRÜYOR

Tüm gerilime rağmen ABD yönetimi diplomatik çözüm ihtimalinin devam ettiğini düşünüyor. Yetkililer, müzakerelerin hızına bağlı olarak ateşkes süresinin uzatılabileceğini de değerlendiriyor. ABD’li bir yetkili, “İlerleme var, temaslar sürüyor ve anlaşma için çaba devam ediyor” dedi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ise görüşmelerin son ana kadar yapıcı ilerlediğini ancak ABD’nin “maksimalist talepler” ve abluka adımı nedeniyle sürecin tıkandığını savundu.