ABD ile Çin arasındaki görüşmelerde karar günü: Trump, Şi yi öve öve bitiremedi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile ABD Başkanı Donald Trump, iki günlük Pekin zirvesinin son gününde Çin liderlik yerleşkesi Zhongnanhai’de bir araya geldi. Liderler, resmi temaslar öncesinde Zhongnanhai Bahçesi’nde yürüyüş yaptı ve ardından baş başa görüşmeye geçti.

Trump, görüşme öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada Şi ile ilişkilerinin çok güçlü olduğunu ifade etti. ABD Başkanı, İran konusunda ortak bir tutum benimsediklerini belirterek, "Boğazların açık olmasını istiyoruz. Bunun sona ermesini istiyoruz çünkü orada durum biraz çılgın, biraz delice. Bu iyi bir şey değil, böyle olmamalı" ifadelerini kullandı.

TRUMP’TAN Şİ’YE DİKKAT ÇEKEN ÖVGÜLER

Trump, Pekin temasları boyunca Şi Cinping’e yönelik dikkat çekici ifadeler kullandı. Daha önce Fox News’e verdiği röportajda Çin lideriyle çok iyi bir ilişkisi olduğunu söyleyen Trump, "Gerçekten dostuz. O muazzam bir lider. Uzun süredir burada, çok güçlü, çok sağlam" demişti.

Zirvenin son gününde yapılacak görüşmeler öncesi kameralar karşısına geçen Trump, Şi hakkında, "O tamamen işine odaklanmış biri ve bu iyi bir şey. Oyalanması yok. Onun gibi birini bulamazsınız, fiziksel özellikleri bile öyle; bilirsiniz, uzun boylu, çok uzun boylu, özellikle de bu ülke için; çünkü buradaki insanlar genellikle biraz daha kısa boyludur" ifadelerini kullandı.

Şi Cinping ise görüşmede Zhongnanhai Sarayı’nın Çin tarihindeki önemine değindi. Çin lideri, Trump’ın 2017’de Florida’daki Mar-a-Lago tesisinde kendisine gösterdiği misafirperverliği hatırlatarak, "2017'de bana gösterilen misafirperverliğe karşılık vermek için özellikle burayı seçtim" açıklamasını yaptı.

ZİRVENİN SON GÜNÜ KRİTİK

Pekin’de bugün gerçekleştirilecek temaslar, Trump’ın ABD’ye dönüşü öncesindeki son görüşmeler olacak. Diplomatik kaynaklar ve analistler, zirvenin ikinci gününün görüşmelerin somut sonuç üretip üretmeyeceğini ortaya koyacağını değerlendiriyor.

Beyaz Saray görüşmeleri daha çok ticaret, yatırım ve ekonomik ilişkilerin yeniden dengelenmesi ekseninde tanımlarken, Pekin yönetimi ise temasları uzun vadeli “stratejik istikrar” çerçevesinin başlangıcı olarak değerlendirdi. Çin tarafı, ilişkilerde rekabetin sınırlarının belirlenmesine ve kriz yönetimine vurgu yaparak, ilişkilerin istikrarlı şekilde sürdürülmesi gerektiğini savundu.

Trump, devlet yemeğinde yaptığı konuşmada görüşmeleri son derece olumlu olarak nitelendirdi ve Şi’yi 24 Eylül’de Washington’a resmi ziyarette bulunmaya davet etti. Şi, Trump'ın Washington davetine olumlu yanıt verdi.

TRUMP-Şİ ZİRVESİNDE TAYVAN GERİLİMİ

Şi Cinping görüşmeler sırasında en net mesajı Tayvan konusunda verdi. Çin lideri, zirvenin ilk gününde Tayvan’ın kendileri için en önemli mesele olduğunu belirterek, "Eğer doğru şekilde ele alınmazsa, iki ülke çatışacak, hatta karşı karşıya gelecek ve tüm ABD-Çin ilişkisini son derece tehlikeli bir duruma sokacak" uyarısında bulundu.

Çin’in resmi haber ajansı Xinhua’ya göre Şi, “ABD, Tayvan meselesini son derece dikkatli ele almalıdır” dedi. Trump ise gazetecilerin Tayvan sorularına "Çin çok güzel bir ülke" yanıtını verdi.

Trump ile birlikte Pekin’e giden ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise NBC’ye yaptığı açıklamada, Çin’in Tayvan’a yönelik olası askeri hamlesine karşı çıktı. Rubio, "Bizim bakış açımızdan, mevcut statükoda ve mevcut durumda zorla yapılacak herhangi bir değişiklik her iki ülke için de kötü olur" değerlendirmesinde bulundu.

ORTA DOĞU'DAKİ DURUM VE HÜRMÜZ BOĞAZI

Trump’ın Çin ziyareti, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan bölgesel gerilimin gölgesinde gerçekleşti. Bölgede kırılgan ateşkes sürerken Beyaz Saray, görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması ve İran’ın nükleer silah sahibi olmaması konusunda ortak yaklaşım sergilendiğini açıkladı.

Trump, Şi’nin kendisine Çin’in Tahran’a “askeri teçhizat vermeyeceğini” söylediğini belirterek, Çin liderinin bir anlaşma yapılmasını görmek istediğini ve yardım teklifinde bulunduğunu ifade etti.

Buna karşın Çin’in İran petrolü ithalatını azaltacağına ilişkin net bir işaret vermediği kaydedildi. Washington yönetimi uzun süredir Pekin’i İran’ın ekonomik kapasitesini desteklemekle suçluyor.

YAPAY ZEKA VE TİCARET REKABETİ MASADAYDI

CNBC'nin bildirdiğine göre zirvede yapay zeka alanındaki rekabet de gündeme geldi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, iki ülkenin yapay zeka konusunda yeni bir diyalog mekanizması başlatacağını duyurdu.

Bessent, "İki yapay zeka süper gücü görüşmeye başlayacak. Çinlilerle yapay zeka konusunda sağlıklı görüşmeler yapabilmemizin nedeni, önde olmamızdır. Eğer onlar bizden bu kadar ileride olsalardı, aynı görüşmeleri yapabileceğimizi sanmıyorum" ifadelerini kullandı.

Perşembe günü Halkın Büyük Salonu’nda düzenlenen görüşmelere ABD tarafından iş insanı Elon Musk, Goldman Sachs CEO’su David Solomon ve Mastercard CEO’su Michael Miebach gibi iş dünyasının önde gelen isimleri de katıldı. Çin tarafında ise Şi ile birlikte üst düzey devlet yöneticileri görüşmelere katıldı. BYD ve DeepSeek gibi şirketlerden üst düzey yöneticiler, ABD ile temaslarda yer almadı.