ABD ekonomi tarihinde bir ilk: Kamu borcu 40 trilyon dolar sınırını aştı! Sözcü Gazetesi

ABD'nin toplam kamu borcu, artan savunma harcamaları, 2008 finansal krizi ve Kovid-19 salgını sırasında uygulanan destek paketleri ile vergi indirimlerinin bütçe açıklarını artırması sonucu çeyrek asırda yaklaşık 7 katına çıktı.

AA muhabirinin ABD Hazine Bakanlığı verilerinden derlediği bilgilere göre, ABD'nin son 25 yılda yaptığı savaşlar, ülkenin savunma harcamaları ve Kovid-19 salgını bütçe açığını büyüttü.

ABD'nin Ağustos 2001'de 5,8 trilyon dolar seviyesinde olan kamu borcu, bu sebeplerle yükselişe geçti. Afganistan ve Irak savaşlarının getirdiği ilave savunma harcamalarının ve vergi indirimlerinin etkisiyle kamu borcu 2008'de ilk kez 10 trilyon doları aştı. Küresel finans krizinin ardından sağlanan kurtarma paketleri de borcun tırmanmasında etkili oldu.

Devam eden yıllarda artan kamu borcu 2017'de 20 trilyon dolara ulaştı. Tüm dünyada etkili olan ve küresel çapta enflasyonun artmasına yol açan Kovid-19 döneminde de ülkenin kamu borcu arttı. Salgının yaralarını sarmak için devreye alınan trilyonlarca dolarlık destek paketleri sonucunda ülkenin kamu borcu 2022 başlarında 30 trilyon dolar barajını geçti. Salgından sonraki dönemde de savunma harcamaları ve kamu harcamalarındaki artışın etkisiyle ülkenin borç yükü büyüdü.

Yılın başında 38,4 trilyon dolar seviyesinde olan kamu borcu, 18 Ağustos itibarıyla 40 trilyon 47 milyar dolara çıktı. ABD'nin kamu borcunda 30 trilyon dolardan 40 trilyon dolara uzanan sürecin yaklaşık 4,5 yıl sürmesi borçlanma hızındaki tarihi ivmeyi ortaya koydu.

Böylece ülkenin kamu borcu son 25 yılda yaklaşık 7 katına çıktı.

BORCUN FAİZİ DE GİDEREK ARTIYOR

Ekonomistler, borç yükündeki hızlı artışı, yükselen faiz maliyetleri, nüfusun yaşlanması ve sosyal güvenlik harcamalarının artması, gelir-gider dengesizlikleri, vergi indirimleri ve kriz dönemlerinde uygulanan teşvikler gibi unsurlara bağlıyor.

ABD Merkez Bankasının (Fed) enflasyonla mücadele kapsamında faiz oranlarını yüksek tutması, Hazinenin ihraç ettiği tahvillere ödediği faiz faturasını katladı.

Yapılan geniş çaplı vergi indirimleri kamu gelirlerini baskılarken, savunma ve sosyal program harcamalarındaki süreklilik yapısal bütçe açıklarını kalıcı hale getirdi.

Küresel finansal kriz ve salgın sonrasında sağlanan trilyonlarca dolarlık doğrudan destekler, borç seviyesini yukarı taşıdı.

Hazine Bakanlığının son bütçe verilerine göre, Ekim 2025'te başlayan 2026 mali yılında federal hükümetin gelirleri yüzde 3 artarken, giderleri yüzde 5 yükseldi. Böylelikle, temmuz sonu itibarıyla mali yılın 10 ayında ABD'nin bütçe açığı yüzde 10 arttı.

Mali yılın 10 ayında ülkenin kamu borcunun net faiz gideri de 1 trilyon dolara yaklaştı.

BORÇ ÜLKENİN EKONOMİSİNDEN DAHA FAZLA

Fed verilerine göre, 2020'nin ikinci çeyreğinde yüzde 132,7'ye kadar çıkan ABD'nin toplam kamu borcunun Gayri Safi Yurt İçi Hasılaya (GSYH) oranı, 2023'ün ilk çeyreğinde yüzde 115,6'ya kadar geriledi.

Ülkenin kamu borcunun GSYH'ye oranı bu yıl ilk çeyreğinin sonu itibarıyla da yüzde 122,6 olarak hesaplandı.

ABD'nin kamu borcu ilk kez 2012 yılında ülke ekonomisinin büyüklüğünü aşmıştı.

TAHVİL FAİZLERİNDEKİ ARTIŞ DEVAM EDİYOR

ABD'de Hazine tahvili faizlerinin yükselmesinde de artan kamu borcu, yapay zeka altyapısına yönelik yoğun kurumsal borçlanma, İran ile yaşanan gerilim ve yükselen petrol fiyatlarının körüklediği enflasyon endişeleri gibi unsurlar rol oynuyor.

Küresel mali belirsizlik ortamında yatırımcılar, daha yüksek risk primi talep ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci kez göreve gelmesinden sonra bir miktar gerileyen ülkenin uzun vadeli Hazine tahvili faizleri, Washington-Tahran gerilimi sonrasındaki süreçte artarak yaklaşık 20 yılın en yüksek seviyelerini test etti.

Baskı altında kalan tahvil piyasasını rahatlatmak üzere harekete geçen ABD Hazine Bakanlığı, çarşamba günü uzun vadeli tahvil geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını bildirdi.

Ekonomistler, bu hamlenin sağlayacağı rahatlamanın geçici olacağını belirterek, tahvil piyasasına baskı yapan ABD'nin devasa bütçe açıklarının yakın zamanda düzeleceğine dair pek işaret görünmediğini kaydetti.

TOPLAM BORCUN 200 TRİLYONA ULAŞMASI 200 YIL SÜRDÜ

Sorumlu Federal Bütçe Komitesinden (CRFB) yapılan açıklamada, ülkenin kamu borcunun 5 aydan kısa süre içinde 1 trilyon dolar arttığına dikkat çekildi.

CRFB Başkanı Maya MacGuineas konuya ilişkin değerlendirmesinde, toplam borcun son 10 yılda 2 katına çıktığını, 20 yıldan kısa bir sürede de 4 katına yükseldiğini belirtti.

ABD'nin toplam borcunun 1981 yılında ilk kez 1 trilyon dolara ulaşmasının neredeyse 200 yıl sürdüğüne işaret eden MacGuineas, "O dönemde Başkan Reagan, televizyondan halka seslenirken, 'Eğer bir ulus olarak bir uyarıya ihtiyacımız varsa, işte bu o uyarı olsun.' demişti. Amerika'nın kuruluşunun 250. yılında ise sadece borç faiz ödemeleri için bundan daha fazlasını harcıyoruz." ifadesini kullandı.

MacGuineas, kamu borcunun ülke ekonomisinin büyüklüğünü aştığını belirterek, bütçe açığının GSYH'ye oranının da olması gereken seviyenin iki katına çıktığına işaret etti.

Toplam borcun sadece "devletin kayıtlarında var olan bir rakam" olmadığına dikkati çeken MacGuineas, "Bu borç ekonominin genelinde hissedilir ve öyle ya da böyle insanların cebine yansır. Ne kadar çok borçlanırsak enflasyonu o kadar körükler, bütçedeki diğer öncelikleri o kadar dışlar ve kendimizi yurt içindeki acil durumlara ve yurt dışındaki çalkantılara karşı o kadar savunmasız bırakırız." dedi.

MacGuineas, ülkenin mali gidişatının bir gecede düzelmeyeceğini, ancak yeni borçlanma yapmama taahhüdünde bulunmanın ilk adım olarak hayata geçirilebileceğini kaydetti.

Seçilmiş yetkililerin bir an önce harekete geçmesi gerektiğini belirten MacGuineas, "Amerika'nın daha kaç tane böyle kritik dönüm noktasını kaldırabileceğini kimse bilmiyor." ifadesini kullandı.