ABD den İran a karşı robot destekli operasyon: Hürmüz denklemi değişebilir

ABD ordusu, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini azaltmak ve boğazda gizlenmiş mayınları temizlemek için deniz dronları kullanmaya başladı.

İran yönetimi cumartesi günü limanlarına uygulanan Amerikan ablukasını protesto etmek amacıyla su yolunu yeniden kapattı ve en az iki sivil geminin üzerine ateş açtı. Tahran yönetimi daha önce, geçiş izni verilen tüm gemilerin İran kıyısındaki yeni trafik şeritlerini kullanması gerektiğini ve ana kanallarda mayın bulunduğunu duyurmuştu.

Saldırıya uğrama riski, gemi trafiği için en büyük caydırıcı unsur olmaya devam ediyor. ABD’li yetkililer mayın sayısı ve oluşturduğu tehlike konusunda zaman zaman birbiriyle çelişen açıklamalar yapmış olsa da, askeri analistler mayınların temizlenmesini zorunlu bir koşul olarak görüyor. Uzmanlar, gemilerin yavaş ve yoğun İran rotaları yerine stratejik su yolunun ortasından tekrar geçebilmesi için bu adımın atılması gerektiğini vurguladı.

ROBOTLAR MAYIN TARAMASINDA NASIL ÇALIŞIYOR?

Mayın temizleme robotları ve denizaltı dronları, geleneksel mayın tarama gemilerinin emekliye ayrılmasıyla birlikte ABD Donanması’nın mayın karşıtı kapasitesinin bel kemiği haline geldi. Mayın temizleme robotları, denizcileri riske atmadan okyanus tabanını sonar yardımıyla tarayarak potansiyel tehditleri tespit ediyor.

The Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, Rand kuruluşunda kıdemli mühendis olarak çalışan ve daha önce donanmanın mayın savaşı komutanlığına analitik destek sağlayan Scott Savitz, “Robotlar, kayıplar konusunda daha az endişeye yol açar. Bu nedenle onları mayın tarlasından geçirmek çok daha kabul edilebilir ve bazılarını kaybederseniz yerlerine yenileri konulabilir” değerlendirmesinde bulundu.

RTX üretimi AQS-20 adlı yüzer sonar sistemini kullanan insansız deniz araçları, deniz dibini mayınlara karşı tarıyor. Robot, her seferinde 30 metre genişliğinde kolonlar halinde devriye geziyor. General Dynamics tarafından üretilen MK18 Mod 2 Kingfish ve Knifefish adlı bataryalı denizaltı dronları ise küçük bir tekneden suya bırakılabiliyor. Bu araçlar suya indirildikten sonra belirli bir düzende mayın taraması yapabiliyor.

İKİ AŞAMALI GÖREV

Askeri analistlere göre ordu, boğaz sınırları içinde mayınlar için ilk taramayı nispeten hızlı bir şekilde tamamlayabilir. Mayınlar tespit edildikten sonra, ikinci bir deniz robotu dalgası devreye giriyor. Bu robotlar, patlayıcılar kullanarak veya uzaktan kumanda ile tetikleme yaparak mayınları imha ediyor.

Eski ABD Donanması Koramiralı ve Körfez’de konuşlanmış Beşinci Filo’nun eski komutanı Kevin Donegan, bir şeridi temizledikten sonra trafiğin bu küçük kanaldan akmaya başlayabileceğini ve zamanla kanalın genişletilebileceğini belirterek, “İnsansız sualtı araçları kullanarak o bölgedeki küçük bir kanalın haritasını haftalar değil günler içinde çıkarabilirsiniz” dedi.

MAYIN OPERASYONU ABD'Yİ GÜÇLENDİREBİLİR

Mayın temizleme görevi, ABD’nin İran hükümetine karşı bir misilleme olarak limanlara abluka uyguladığı bir dönemde yürütülüyor. İran yönetimi savaş sırasında boğazın kontrolünü ele geçirmiş, bu durum küresel petrol arzında şoka yol açarak Trump yönetimini savaşı sona erdirmeye zorlamıştı. İran Dışişleri Bakanı cuma günü boğazın “tamamen açık” olduğunu söylese de cumartesi günü İslam Devrim Muhafızları su yolunun tekrar kapatıldığını duyurdu.

Hudson Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı ve eski ABD Donanması üst düzey yetkilisi Bryan Clark, operasyonun diplomatik yansımalarına dikkat çekerek, “Eğer ABD iseniz ve mayın kontrolü yapmaya ve kendi gemilerinizi boğazda ileri geri hareket ettirmeye başlarsanız ve İranlılar da boğaz üzerindeki kontrollerinin gevşemeye başladığını görürlerse, müzakere masasına oturmaya daha meyilli olabilirler” ifadesini kullandı.

Lloyd’s List Intelligence verilerine göre 13 Nisan’dan bu yana boğazdan geçen 27 büyük ticaret gemisinden yaklaşık 15’i, İran kıyı şeridini takip eden zorunlu rotayı kullandı.

OPERASYONUN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGELLER

Mart ayında Amerikan istihbaratına atıfta bulunan yetkililer, İran’ın boğaza mayın döşediğini iddia etmişti. Eski deniz kuvvetleri yetkilisi Clark, İran’ın büyük mayın döşeme gemilerini kullanmasını engelleyen askeri baskı nedeniyle, Tahran yönetiminin muhtemelen beklenenden daha az mayın döşediğini söyledi.

Körfez’deki birikmiş mayınların tamamen temizlenmesi haftalar hatta aylar alabilir. Konvoyların bir seferde yalnızca 5 veya 10 gemi taşıması bekleniyor; bu rakam, savaştan önce günde yaklaşık 130 geminin geçtiği göz önüne alındığında oldukça düşük bir seviye. Boğazı açmaya yönelik bu operasyon, uzun süreli görevlendirmelerden zaten yıpranmış olan donanma için yeni bir yük oluşturacak.