ABD, Çin ile yarışta umudunu Türkiye ye bağladı: Savaş gemileri için adres İstanbul Tersanesi iddiası

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, müttefik ülkelerle yapılacak işbirlikleriyle donanma açığını kapatmayı hedefliyor. ABD’nin, Çin ile artan askeri ve stratejik rekabet kapsamında deniz kuvvetlerini güçlendirme arayışları hız kazandı. Temaslarda hem mevcut üretim sorunları hem de uzun vadeli işbirliği ihtimalleri masaya yatırıldı.

ABD Donanması’nın filosunu genişletme çabaları doğrultusunda Türkiye ile gemi inşa alanında geçen yıldan bu yana görüşmeler yürüttüğü ifade edildi. Görüşmelerin, ABD Donanması’nın yaşadığı üretim darboğazlarına çözüm bulmayı amaçladığı kaydedildi. Kaynaklar, Türkiye’nin bu süreçte önemli bir seçenek olarak değerlendirildiğini kaydetti.

Middle East Eye’a (MEE) konuşan yetkililer, temaslarda gemi bileşenlerinin tedariki, olası fırkateyn inşası ve ABD Donanması’na destek sağlanabilecek üretim modellerinin ele alındığını açıkladı. Görüşmelerin içeriğinin, ABD’nin mevcut yasal düzenlemeleri ve savunma sanayi politikaları çerçevesinde şekillendiği bilgisi paylaşıldı.

TÜRKİYE’NİN DENİZCİLİK KAPASİTESİ

Ankara, son yıllarda denizcilik alanında önemli bir üretim kapasitesine ulaştı. Türkiye’deki tersaneler, aynı anda Türk ve Pakistan donanmaları için 30’dan fazla gemi üretebilecek kapasiteye sahip. Bu durum, Türkiye’yi bölgesel ve küresel ölçekte dikkat çeken bir denizcilik gücü haline getirdi.

Türk savunma sanayi şirketleri, Türkiye’nin milli savaş gemisi programı olan MİLGEM projesi kapsamında çok sayıda yerli gemi tasarımı geliştirdi. ABD'li yetkililer, bu tasarımların farklı donanmaların ihtiyaçlarına uyarlanabilecek esnekliğe sahip olduğunu söyledi. Programın, Türkiye’nin deniz platformları konusundaki mühendislik birikimini artırdığı kaydedildi.

ABD’li temsilcilerin, Türkiye’nin gemi bileşenleri tedarik edip edemeyeceğini araştırdığı belirtildi. Görüşmelerde ayrıca, Ankara’nın ABD Donanması’na ek fırkateynler inşa etmesine yardımcı olma olasılığı da değerlendirildi.

TRUMP YÖNETİMİ OLASILIKLARI ARAŞTIRIYOR

Trump yönetimi, ABD gemi inşa sektörünü canlandırmak ve Donanma filosunu genişletmek istiyor. ABD'li kaynaklar, bu hedef doğrultusunda Washington’un, "on yıllarca süren yetersiz yatırımların" ardından Asya’daki müttefikleri Japonya ve Güney Kore’nin bilgi birikiminden yararlandığını açıkladı. ABD yönetimi, farklı ülkelerle bu çerçevede temaslarını sürdürüyor.

Bu yaklaşımın en somut örneklerinden biri, Güney Koreli Hanwha Grubu’nun aralık 2024’te ABD merkezli Philly Shipyard’ı 100 milyon dolara satın alması oldu. Şirket, yılda yaklaşık 20 gemi üretmeyi hedefliyor.

Öte yandan, ABD’nin denizcilik alanındaki çabaları, farklı noktalarda engellerle karşılaştı. Bazı projelerin iptal edilmesinin ve ertelenmesinin ardından son olarak aralık 2025’te ABD Deniz Kuvvetleri Bakanı John Phelan, Pentagon’un İtalyan gemi inşa şirketi Fincantieri ile imzaladığı Constellation sınıfı fırkateyn programının da iptal edildiğini duyurdu.

GEMİ İNŞASI BAĞLARI GÜÇLENDİRECEK

Uzmanlar, ABD yasalarının Donanma’nın yurtdışında savaş gemisi inşa etmesini yasaklaması nedeniyle Türkiye’nin ABD tersanelerine yatırım yapmasını düşük bir ihtimal olarak görüyor. Buna karşın ABD Başkanı Trump, gemi açığını kapatmak için müttefik ülkelerde gemi inşa edilmesi seçeneğini değerlendirdiklerini dile getirmişti.

Trump, ocak ayında yaptığı açıklamada, Donanma'yı güçlendirmeyi hedeflediğini vurgulayarak, şu ifadeleri kullanmıştı:

"Eskiden günde bir gemi inşa ederdik. Artık gemi inşa etmiyoruz. Bunu yeniden başlatmak istiyoruz. Ve belki de gemi inşa etme konusunda müttefiklerden de yararlanacağız. Belki de mecbur kalacağız."

ABD’li bir yetkili, Washington ile Türkiye arasındaki görüşmelerin bu soruna çözüm üretmek için başlatıldığına dikkat çekerek, "ABD gemi inşa sanayisi gerçek bir kriz içinde ve Trump yönetimi, bu sektörün ihtiyaçlarını karşılamak için Türkiye ile görüşmeler yaptı" dedi.

'TÜRKİYE, CİDDİ BİR ÜRETİM ALTYAPISI SUNUYOR'

Türkiye’deki tersaneleri yakından tanıyan bir Türk kaynak, İstanbul Donanma Tersanesi’nin ABD’nin ek gemiler inşa etmesine yardımcı olabilecek yedek kapasiteye sahip olduğunu ifade etti. Kaynak, Türkiye’nin bu alanda ciddi bir üretim altyapısı sunduğunu belirterek, bu kapasitenin, farklı işbirliği modellerine olanak tanıdığını kaydetti.

İSTANBUL TERSANESİ’NİN DENEYİMİ

Haberde, İstanbul Donanma Tersanesi Komutanlığı Tasarım Proje Ofisi’nin deneyiminin özellikle dikkat çekici olduğu vurgulandı. Bu yapının, gemi inşa sürecinin tüm aşamalarını tek merkezden koordine edebildiği belirtildi. Bu modelin, esnek ve verimli bir üretim süreci sunduğu belirtildi.

Türk tersanelerinin yüksek derecede yenilikçi olduğuna dikkat çekilirken, üretim sürecinin bazı bölümlerinin rutin olarak otomatikleştirildiğinin altı çizildi.