ABD Başkanı Trump İran Savaşı nı 5 hedefle başlattı: Ne kadarı gerçekleşti? Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump bu hafta yaptığı açıklamada, son altı hafta boyunca İran'a yönelik ABD ve İsrail saldırılarının "tam ve kesin bir zafer" olduğunu söyledi. Trump'ın bu açıklaması, savaşın 40. gününde sağlanan iki haftalık bir ateşkesten yalnızca birkaç saat sonra geldi.

Savaş süresince Trump ve yönetimindeki isimler tarafından ortaya konan hedefler zaman içinde değişiyor gibi göründü. Trump, saldırıların başlangıcında yayımladığı bir video mesajında "Operation Epic Fury"nin İran'ın asla nükleer silah elde etmemesini sağlamak, ülkenin donanmasını yok etmek ve İranlıların hükümetlerini devirmesinin önünü açmak amacı taşıdığını söyledi.

Washington Post, Trump'ın ortaya koyduğu bazı hedefleri ve gerçekte ne kadarını başardığını analiz etti.

1. İRAN'IN FÜZE ENDÜSTRİSİNİ YOK ETMEK

Savaşın başında Trump bir videoda ABD'nin İran'ın füzelerini yok edeceğini ve ülkenin füze altyapısını "yerle bir edeceğini" söyledi.

Pentagon'da bu hafta içi düzenlenen bir basın toplantısında ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD'nin İran'ın füze programını, üretim tesislerini ve mevcut stoklarını "fiilen yok ettiğini" iddia etti.

Hegseth, "Fabrikaları yerle bir edildi, tarihi ölçekte geriye götürüldüler" dedi.

Uzmanlar ise İran'ın füze endüstrisinin yok edildiği konusunda o kadar da ikna olmuş değil.

Ortadoğu Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı Alex Vatanka, The Washington Post'a verdiği demeçte, "Kesin olan şu ki İran'dan çıkan füze sayısı savaş boyunca düştü, ancak hala ateş ediyorlar ve benim varsayımım hala üretip fırlatabildikleri yönünde" dedi.

2. İRAN DONANMASINI "YOK ETMEK"

Trump, 28 Şubat günü savaşı ilk başlattığında ABD'nin İran donanmasını "yok edeceğini" söylemişti.

Pentagon'da çarşamba günü hem Hegseth hem de Genelkurmay Başkanı Dan Caine, İran donanmasının yok edildiğini söyledi.

"İran donanması artık büyük ölçüde Basra Körfezi'nin dibinde yatıyor ve düzenli filolarının yüzde 90'ından fazlasını batırdığımızı değerlendiriyoruz; buna tüm büyük yüzey savaş gemileri de dahil" diyen Caine, 150 İran gemisinin ve Devrim Muhafızları donanmasına ait küçük saldırı botlarının yarısının batırıldığını tahmin etti.

"Karadan, denizden ve havadan yürütülen ortak ateş gücü operasyonlarıyla deniz mayını hedeflerine karşı 700'den fazla saldırı gerçekleştirildi ve deniz mayınlarının yüzde 95'inden fazlasını yok ettiğimizi değerlendiriyoruz. Ve belki de en önemlisi, İran'ın savunma sanayi altyapısını, bu kapasiteyi yıllarca yeniden kurma yeteneğini yok ettik." diye ekledi.

Amerikan Girişim Enstitüsü'ndeki Kritik Tehditler Projesi'nden Ortadoğu uzmanı Nick Carl, ABD'nin İran'ın sahaya sürdüğü "neredeyse tüm büyük yüzey ve sualtı savaş unsurlarını" batırdığını ve hızlı saldırı botlarının yaklaşık yarısını yok ettiğini söyledi.

ABD'nin İran donanmasına "şüphesiz olağanüstü düzeyde zarar verdiğini" belirten Carl, asıl sorunun bunun "yok etmek" tanımına girip girmediği olduğunu ifade etti.

"İran donanması uzun süredir Hürmüz Boğazı'ndan geçen uluslararası deniz taşımacılığı için kritik bir tehdit unsuru" diyen Carl, "Ancak deniz trafiğini aksatmak için İran'ın başvurduğu tek araç bu değil" dedi.

Carl, İran'ın ticari petrol tankerlerine yönelik saldırılarının aslında ağırlıklı olarak mayınlar veya gemilerle değil, füze ve drone'larla gerçekleştirildiğini de belirtti.

3. İRAN'IN ABD GÜÇLERİNE SALDIRAMAMASINI SAĞLAMAK

Altı hafta önce Trump, İran'a yönelik saldırıların bir parçası olarak ABD'nin "bölgedeki terörist vekillerin artık bölgeyi ya da dünyayı istikrarsızlaştıramayacağını ve güçlerimize saldıramayacağını garanti altına alacağını" vaat etti. Belirli grupların adını vermese de, Savunma Demokrasileri Vakfı'nın İran Programı kıdemli direktörü Behnam Ben Taleblu'ya göre büyük olasılıkla Lübnan'daki Hizbullah, Yemen'deki Husiler, Irak'taki Şii milisler ve daha az ölçüde Gazze'deki Hamas'ı kastediyordu.

Taleblu, "Operation Epic Fury"nin İran'ın askeri kabiliyetlerini ve kapasitesini hedef almaya odaklandığını ve bölgede İran'ın vekil güçlerini doğrudan hedef almaya yönelik kayda değer bir girişim olmadığını söyledi.

4. İRAN'IN NÜKLEER SİLAH ELDE ETMESİNİ ENGELLEMEK

Trump, geçen haziran ayında ABD'nin İran'ın üç büyük nükleer tesisine düzenlediği saldırılarda İran'ın nükleer tesislerinin "tamamen yok edildiğini" iddia etmişti. Son altı haftadaki operasyonlar, daha çok İran'ın askeri kapasitesine odaklandı ve ülkenin nükleer tesislerini daha az hedef aldı. Bununla birlikte Trump, Şubat ayında başlattığı operasyonlarda İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemenin temel hedeflerinden biri olduğunu söyledi.

Taleblu, "Bu iki askeri operasyonu birleştirdiğinizde ortaya çıkan tablo, başkanın geçen haziranda rejime karşı elde ettiği zaferin ömrünün uzatılmasıdır" dedi.

Bununla birlikte, zenginleştirilmiş uranyum hala İran'da bulunuyor. Trump çarşamba günü sosyal medya paylaşımında ABD'nin İran ile birlikte"derinlere gömülmüş tüm zenginleştirilmiş uranyumu kazıp çıkarmak ve ortadan kaldırmak" için çalışacağını iddia etti, ancak bunun nasıl ya da ne zaman gerçekleşeceğine dair ayrıntı vermedi. İran da bu konuda ABD ile birlikte çalıştığını doğrulamadı.

5. REJİM DEĞİŞİKLİĞİ

Trump, İran'da rejim değişikliği istediğini gizlemedi ve Şubat ayında yayımladığı videonun sonunda, ABD ve İsrail'in ilk hava saldırıları sona erdikten sonra İran halkını rejimi ele geçirmeye teşvik etti.

Savaşın ilk gününde gerçekleştirilen sürpriz hava saldırıları, İran'ın eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ile birlikte çok sayıda İranlı üst düzey ismin ölümüne yol açtı. Trump şimdi İran'ın "çok verimli olacak bir rejim değişimi yaşadığını" iddia ediyor.

Ancak Hamaney'in yerine, Trump'a karşı meydan okuma mesajı verdiği geniş ölçüde düşünülen, sert çizgide teokratik bir yönetici olan oğlu Mücteba Hamaney geçti.

AEI'den Carl, "Trump'ın iddiasına rağmen, Hamaney'in oğlunun dini liderliğe yükselmesinin İran İslam Cumhuriyeti'nin genel politikaları ve stratejik yönelimi üzerinde dramatik bir değişikliğe yol açacağına inanmak için çok az neden var" dedi.

Taleblu ise, "En iyi ihtimalle söyleyebileceğiniz şey, bir liderlik değişimi olduğudur, rejim değişikliği değil" dedi.