ABD anlaşmayı İsrail’den gizledi Dünya Haberleri

ABD, İran ile ulaştıkları mutabakat zaptı için “Güçlü bir anlaşma” yorumunu yaptı. Zaptın yarın İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında imzalanacağı belirtiliyor. Son ana kadar İsrail’den gizlenen 14 maddelik anlaşmaya göre; Lübnan dahil tüm cephelerde savaş sona eriyor, deniz ablukası ve yaptırımlar kalkıyor. ABD, İran’ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık plan hazırlayacak.

Dünyanın en zengin ülkelerinin oluşturduğu G7 Zirvesi için İsviçre’nin Evian kentine gelen ABD Başkanı Donald Trump, burada çeşitli diplomatik görüşmeler gerçekleştirirken İran ile ulaşılan mutabatı yorumladı. Zirve öncesi Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile görüşen Trump, ortak basın açıklamasında, İran ile ulaşılan mutabakatı “Güçlü bir anlaşma” şeklinde niteledi. Nihai anlaşmaya müzakerelerin ardından ulaşılacağını hatırlatan Trump, İran’ın nükleer silah elde etmesine kesinlikle izin vermeyeceklerini vurgulayarak, “Eğer anlaşma hoşuma gitmezse bombardımanlara geri döneriz” tehdidini savurdu.

HÜRMÜZ, EKONOMİ VE NÜKLEER

Açıklamasında, mutabakatın ilanıyla birlikte Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin başladığını söyleyen Trump, “Hürmüz, mutabakatın imzalanmasıyla birlikte tamamen açık olacak. Kuvvetlerimiz, İran’ın boğazı kapattığı süreçte gece operasyonlarıyla 25’ten fazla gemiyi Hürmüz’den çıkardı. Bunu kimse bilmiyor” cümlelerini sarf etti. Trump; Clinton, Bush ve Obama’nın yapamadıklarını yaptıklarını ifade ettiği açıklamasında, “Göreceksiniz ki bu metne göre İran yüzde 99.9 ihtimalle nükleer silah elde edemeyecek” iddiasını dillendirdi. ABD Başkanı, mutabakatla birlikte Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının sebep olduğu ekonomik zorlukların iyileşmeye başladığını ifade ettiği açıklamasında, “Hürmüz Boğazı’nı açtığımız için petrol fiyatları iyice geriledi” bilgisini verdi. Trump, mutabakatın ilanının ardından Batı medyasında yer alan “ABD, İran’da savaşın sebep olduğu tahribatın toplanması için 300 milyar dolarlık bir fon ayırdı” haberlerini yalanlarken, “Bu haberler gerçeği yansıtmıyor. Biz kimseye İran’a yatırım yapmayın demiyoruz ancak biz 10 cent bile vermeyeceğiz” şeklinde konuştu.

NETANYAHU'YU ELEŞTİRDİ

Trump, G7 Zirvesi'nden ayrılmadan önce de basın toplantısında değerlendirmelerde bulundu. "Anlaşma kısa süre içinde, yarın (bugün) ya da belki ertesi gün (yarın) imzalanacak" diyen Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetini Lübnan'a yönelik saldırılar nedeniyle eleştirerek, bu konudaki tutumunu doğru bulmadığını ifade etti. Trump, Netanyahu için "Bazen biraz heyecanlanıyor. Lübnan konusunda ufak anlaşmazlıklarımız var. Bibi, biraz daha yumuşak davranabilirsin diyorum. Hizbullah’tan biri bir binaya girdi diye her seferinde o binayı yıkmana gerek yok. İki insansız hava aracı çöle doğru vurulup zararsız bir şekilde yere düştüğünde, Beyrut’taki binaları yıkmaya gerek yok" şeklinde konuştu.

İSRAİL’DEN GİZLENDİ İDDİASI

Öte yandan, ABD’nin İran ile ulaştığı mutabakat Washington-Tel Aviv hattında gerilime sebep oldu. İsrail’de yayın yapan Kanal 12’nin iddiasına göre, ABD tarafı müzakereler esnasında İran’a karşı savaşa birlikte başladığı İsrail’e mutabakat maddelerini göstermedi. İsrail’in, anlaşma yakın haberlerinin ardından Washington’a metni görme talebinde bulunduğu iddia edilen haberde, Washington yönetiminin buna rağmen talebi reddederek metni İsrail hükümeti ile paylaşmadığı öne sürüldü.

Savaş bitiyor yaptırımlar kalkıyor

Trump’ın “İran ile ulaşılan mutabakat metninin kimseyle paylaşmadık” demesine rağmen medyada 14 maddelik bir metin yayınlandı. Akşam saatlerinde ise "üst düzey bir ABD'li yetkili" mutabakatı ilk kez paylaştı. Maddeler özetle şöyle:

1

ABD ile İran, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan ediyor.

2

İki ülke birbirlerinin egemenliğine saygı gösterir.

3

Ülkeler, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edecek.

4

İmza sonrası ABD, en geç 30 gün içinde deniz ablukasını kaldıracak.

5

Tahran, İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri için gerekli düzenlemeleri yapacak.

6

ABD, ortaklarıyla birlikte İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir.

7

ABD, yaptırımları kaldırmayı taahhüt eder.

8

İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez

daha teyit etmektedir.

9

ABD ve İran (nükleerde) mevcut durumu korumayı kabul ederler.

10

ABD, imza sonrası İran ham petrolü vb. için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.

11

ABD, İran'ın dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder.

12

İki ülke, zaptın uygulanması için yürütme mekanizması kuracak.

13

Zaptın 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanması koşuluyla iki ülke, nihai anlaşma müzakerelerine başlayacak.

14

Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır.