AB Yüksek Temsilcisi Kallas tan uluslararası düzen yorumu: Adeta orman kuralları hâkim ama ormanda bile hayvanlar arasında iş birliği vardır

Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Birleşmiş Milletler'in (BM) "gerektiği gibi sonuç üretmediğini" belirterek, ciddi hesap verebilirlik mekanizmasının bulunmamasının sorun olduğuna işaret etti. Kallas ayrıca "Açıkçası, her zaman güçlünün hukuku geçerli oldu. Gücü elinde bulunduran, istediğini aldı. Adeta orman kuralları hakim ama ormanda bile hayvanlar arasında bir işbirliği vardır." dedi. 

Kallas, "Yeni Normal'le Karşı Karşıya Kalan Transatlantik Ortaklık" temasıyla Norveç'te düzenlenen Oslo Güvenlik Konferansı'nda konuştu.

Uluslararası kurallara dayalı düzenin büyük ölçüde yanılsama olduğunun yeni tartışma konusu olduğuna dikkati çeken Kallas, "Açıkçası, her zaman güçlünün hukuku geçerli oldu. Gücü elinde bulunduran, istediğini aldı. Adeta orman kuralları hakim ama ormanda bile hayvanlar arasında bir işbirliği vardır." dedi.

Kallas, BM'nin "gerektiği gibi sonuç üretmediğini" belirterek, "BM Şartı çok iyi, içindeki ilkeler son derece güçlü ancak sorun şu ki ciddi bir hesap verebilirlik mekanizması yok. Kurallar ihlal edildiğinde ne olacağı net değil. Güvenlik Konseyi var ama eğer bir Güvenlik Konseyi Daimi Üyesi, BM Şartı’nı açıkça ihlal ederek başka bir ülkeye saldırırsa fiilen yapılabilecek çok fazla şey kalmıyor." diye konuştu.

"Kırılgansanız zayıfsınızdır"

Transatlantik ilişkilere ilgili Kallas, görüş ayrılıklarının ABD Başkanı Donald Trump'la başlamadığını, esasen ABD'deki farklı yönetimlerin politikaları arasında ciddi süreklilik ve örtüşmenin bulunduğuna işaret etti.

Kallas, "Dolayısıyla meseleyi tek bir kişilik ya da seçim döngüsü üzerinden okumak kolay ama yanıltıcı olur. Aslında burada uzun vadeli bir politikadan söz ediyoruz ve buna bu şekilde bakmamız gerekiyor." görüşünü paylaştı.

Bugünkü dünya şartlarında Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini güçlendirmesinin şart olduğunu kaydeden Kallas, Avrupa'nın istikrarlı ve öngörülebilir bir ortak olduğunu dile getirdi.

AB Yüksek Temsilcisi, "Enerjide, güvenlikte ya da başka alanlarda aşırı bağımlılıkların bizi ne kadar kırılgan hale getirdiğini acı tecrübelerle öğrendik. Kırılgansanız zayıfsınızdır. Bu yüzden ortaklıklar kurmak kilit önemde. Her şeyi tek bir sepete koymamak gerekiyor. İşbirliği yapabileceğimiz çok alan var." dedi.

"Mevcut Arktik stratejimiz, güncelliğini yitirmiş durumda"

AB'nin mevcut Arktik stratejisinin artık güncelliğini yitirdiğini belirten Kallas, bu nedenle yeni Arktik stratejisi hazırlama konusunda mutabık kaldıklarını anlattı.

Kallas, Arktik bölgesinde meselenin artık yalnızca çevreyle sınırlı olmadığını, güvenlik boyutu ve bunun getirdiği risklerin de bulunduğunu belirterek, "Arktik’in güvenliği ve ekonomik güvenlik perspektifinden korunması konusunda Kuzeyli ortaklarımızla birlikte hareket etmek istiyoruz. Stratejinin nihai içeriğini şu aşamada söylemem mümkün değil süreç devam ediyor ancak ortaklarımızla yakın temas halindeyiz." dedi.

"NATO üyesiyseniz bunun yanında ayrı bir Avrupa ordusu kuramazsınız"

NATO-AB ilişkilerini de değerlendiren Kallas, "Şunu unutmamak gerekir: Tek bir ordunuz, tek bir savunma bütçeniz var. Eğer zaten NATO üyesiyseniz bunun yanında ayrı bir Avrupa ordusu kuramazsınız." diye konuştu.

Kallas, kriz anlarında en kritik meselenin komuta zinciri olduğunu ifade ederek, "Avrupa ordusu ile NATO’nun paralel yapılar olarak var olması, yetki boşluğu yaratır ve bu son derece tehlikelidir." değerlendirmesinde bulundu.

Bu nedenle Avrupa savunmasının güçlendirilmesinin, alternatifi olarak değil NATO’yu tamamlayıcı unsur olarak yapılması gerektiğini belirten Kallas, "NATO’yu bir kenara atamayız." dedi.

Kallas, AB'nin NATO'dan standartlar ve bilgileri paylaşmasını talep ettiğini ancak bu konuda bazı hassasiyetlerin bulunduğuna ve engellerin aşılması gerektiğine dikkati çekti.

"Nükleer silahların yayılımı son derece tehlikeli bir gidişata yol açar"

Rusya’nın, nükleer silah tehdidinin işe yaradığını gösterdiğini savunan Kallas, "Nükleer silaha sahip olduğunuzda istediğinizi alıp bedel ödemeden çekip gidebildiğiniz algısı oluştu." diye konuştu.

Kallas, bu durumun "komşularının topraklarında gözü bulunan ülkelerin" nükleer silah sahibi olma iştahını kabarttığını kaydederek, komşularından korkan ülkelerin de "İşe yarayan tek şey bu, biz de nükleer silaha sahip olmalıyız.” sonucuna varmasına yol açtığını ifade etti.

AB Yüksek Temsilcisi, nükleer silahların yayılımının dünya düzeni açısından son derece tehlikeli gidişata yol açacağı uyarısında bulundu. (AA)