AB süper bilgisayarlar ve dev fabrikalarla yapay zeka rekabetine odaklandı

AA'nın "Zeka Yapay Yarış Gerçek" başlıklı dosyasının beşinci haberinde AB ülkelerinin yapay zeka alanındaki adımları ve bu alandaki regülasyon çalışmaları ele alındı.

Yapay zeka yarışında ABD teknoloji şirketleri ve yatırım gücüyle, Çin ise devlet destekli ölçek ekonomisiyle öne çıkarken AB, yapay zekayı sadece ekonomik fırsat olarak değil vatandaş hakları, veri güvenliği, şeffaflık ve kamu güveni meselesi olarak görüyor.

GÖZLER, YASAL DÜZENLEMELERDE

AB'nin Yapay Zeka Yasası (AI Act), 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi. Yapay zeka kullanımına aşamalı olarak katı kurallar getiren yasanın çeşitli hükümleri farklı zamanlarda uygulamaya alınıyor.

Yasa, sadece şirketlerin faaliyetlerini düzenlemekle kalmıyor, bireyleri yapay zekanın kötüye kullanımına karşı korumayı da hedefliyor.

Bu kapsamda son olarak AB ülkeleri, rızasız cinsel içerik üretmek için kullanılan yapay zeka uygulamalarını yasaklama konusunda anlaştı. Yapay zeka tarafından oluşturulan içerikler için şeffaflık çözümlerinin uygulanmasına yönelik geçiş süresi 6 aydan 3 aya indirildi, son tarih ise 2 Aralık 2026 olarak belirlendi.

Öte yandan, yasa kapsamında AB, bazı kuralları sadeleştirmeyi ve "yüksek riskli sistemlere" yönelik uygulama takvimini ertelemeyi içeren değişikliklerde de uzlaştı.

Ağustos ayında başlaması beklenen bazı yükümlülüklerin, bağımsız yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde 2 Aralık 2027'ye, ürünlere entegre edilmiş yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde 2 Ağustos 2028'e ertelenmesi öngörüldü. Söz konusu anlaşma, üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosunun resmi onayının ardından geçerli olacak.

5 DEV YAPAY ZEKA FABRİKASI YOLDA

Yapay zeka teknolojisinde ABD ve Çin yarışına ortak olmaya çalışan AB, bu alanda altyapısını güçlendirmeye yönelik adımlara ağırlık verdi.

Avrupa Komisyonunun "AI Continent Action Plan" girişimi, veri ve bilgi işlem altyapısı, yetenek, algoritma geliştirme, sektörlerde kullanım ve kuralların sadeleştirilmesi başlıklarına odaklanıyor.

Plan kapsamında 2027'ye kadar süper bilgisayar altyapılarına 10 milyar avroluk bütçe öngörüldü. "Yapay zeka giga fabrikaları"na özel sektör yatırımları da teşvik edilecek.

AB genelinde 5 dev yapay zeka fabrikası için 20 milyar avroluk yatırım da harekete geçirilecek. Böylece mevcut yapay zeka fabrikalarının 4 katından fazla seviyede çipe sahip büyük ölçekli tesisler devreye alınmış olacak. Bu tesisler, karmaşık yapay zeka modellerini eğitmek ve geliştirmek için devasa bilgi işlem gücü ve veri merkezlerini entegre edecek. Bu yolla özel sektör yatırımlarının da artırılması amaçlanıyor.

SÜPER BİLGİSAYARLAR DEVREDE OLACAK

Bu fabrikalar, Avrupa'nın yapay zeka alanındaki işlem gücü açığını kapatmayı amaçlıyor.

Avrupa Komisyonuna göre AI Factories, süper bilgisayar merkezleri, üniversiteler, KOBİ'ler, sanayi kuruluşları ve finans aktörlerini bir araya getirerek güvenilir yapay zeka modelleri ve uygulamaların geliştirilmesini sağlayacak. AB'de 19 AI Factory ve 13 bağlantılı merkez faaliyette bulunuyor. Komisyon, en az 9 yeni yapay zeka odaklı süper bilgisayarın da devreye alınmasını hedefliyor.

AB'nin yapay zeka yaklaşımı yalnızca büyük dil modelleriyle sınırlı kalmıyor. Sağlıkta erken teşhis ve tıbbi görüntüleme, üretimde kalite kontrol ve verimlilik, enerjide şebeke yönetimi, ulaştırmada trafik optimizasyonu ve kamu hizmetlerinde dijitalleşme, Avrupa'nın yapay zekayı kullanmak istediği başlıca alanlar arasında yer alıyor.

AB, REKABETTE GERİ KALDI

AB, aldığı kararlara karşın yapay zeka yarışında dünyanın önde gelen ülkelerinin gerisinde kaldı.

AB içinde üç "dikkate değer" yapay zeka modeli öne çıkıyor. Bu üç modelin tamamı Fransa merkezli Mistral AI tarafından geliştirilen Mistral Large, Mistral Large 2 ve Pixtral Large oldu.

Şirket, OpenAI, Anthropic ve Google gibi ABD merkezli aktörlere karşı en güçlü rakip olarak görülüyor.

Mistral Large 3, Mistral Medium 3.5, Magistral ve Le Chat, Avrupa'nın hem açık ağırlıklı model geliştirme hem de kurumsal yapay zeka çözümleri alanındaki en önemli örnekleri arasında yer alıyor.

Almanya'nın Aleph Alpha firmasının ürettiği yapay zeka modelleri kamuya yönelik uygulamalarıyla ön plana çıkmaya çalışırken Black Forest Labs'ın ürünleri, görsel üretim ve düzenleme alanında söz sahibi olmayı hedefliyor.

İngiltere, İtalya, İsveç, Hollanda, Belçika'nın da aralarında olduğu Avrupa ülkeleri de yapay zeka alanındaki şirketleri ve yeni stratejilerle sürece dahil olmayı planlıyor.

Stanford Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre ABD merkezli şirketler 59, Çin merkezli şirketler 35 dikkate değer yapay zeka modeli geliştirirken son verilere göre Avrupa 3 modelle sınırlı kaldı. Bu tablo, yapay zeka yarışında model geliştirme kapasitesinin halen ABD ve Çin merkezinde yoğunlaştığını, Avrupa'nın ise regülasyon gücüne rağmen üretim tarafında daha sınırlı konumda bulunduğunu gösteriyor.