951 yerleşim aynı tehlikeyle karşı karşıya: Nehirlere karıştı, balıklara kadar ulaştı Sözcü Gazetesi

Tehlikenin önemli kaynaklarından biri Amazon'daki altın madenciliği. Altını diğer maddelerden ayırmak için kullanılan cıva çevreye karıştığında nehir sistemlerine ulaşabiliyor. Buradan besin zincirine giren ağır metal, zamanla balıkların vücudunda birikiyor ve onları tüketen insanlara kadar taşınabiliyor.

Araştırmacılar, Amazon bölgesindeki cıva kirliliğini daha ayrıntılı görebilmek için madencilik faaliyetlerinin bulunduğu alanlarla nehirleri ve yerleşim noktalarını birlikte değerlendirdi. Çalışmanın sonucunda üç ülkede toplam 951 yerleşimin potansiyel cıva maruziyeti açısından riskli bölgelerde bulunduğu belirlendi.

Sorunun yalnızca madenlerin hemen çevresiyle sınırlı kalmaması dikkat çekiyor. Nehirler, madencilik bölgelerinden çevreye yayılan cıvanın kilometrelerce uzağa taşınmasına neden olabiliyor. Bu nedenle doğrudan madencilik yapılmayan bazı bölgelerde yaşayan topluluklar da kirlenmiş balıkları tüketmeleri halinde cıvaya maruz kalabiliyor.

Cıva suya ulaştıktan sonra mikroorganizmaların etkisiyle metilcıva adı verilen daha tehlikeli bir forma dönüşebiliyor. Metilcıva küçük su canlılarından balıklara, ardından daha büyük yırtıcı balıklara geçerken besin zinciri boyunca birikebiliyor. Bu durum özellikle sık ve fazla miktarda balık tüketen nehir kıyısındaki topluluklar açısından riski artırıyor.

Amazon'da birçok yerli ve nehir kıyısı topluluğu için balık, günlük beslenmenin temel protein kaynaklarından biri. Bu nedenle cıva kirliliğinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığı, doğrudan insan sağlığını da ilgilendirdiği belirtiliyor.

Metilcıvaya uzun süre yüksek düzeyde maruz kalmak özellikle sinir sistemi ve beyin gelişimi üzerinde olumsuz etkilere yol açabiliyor. Hamileler ve çocuklar bu etkiler açısından daha hassas gruplar arasında bulunuyor.

Araştırmacılar, hazırlanan risk haritasının hangi bölgelerde daha ayrıntılı su, balık ve insan sağlığı incelemeleri yapılması gerektiğini belirlemeye yardımcı olabileceğini ifade ediyor. 951 yerleşimin risk altında gösterilmesi, bu bölgelerin tamamında insanların zehirlendiği anlamına gelmiyor; çalışma, cıvaya maruz kalma ihtimalinin yüksek olduğu noktaları belirleyerek öncelikli izleme alanlarını ortaya koyuyor.