950 tanesini kilometrelerce uzağa bıraktılar: 2 yıl sonra herkes şaşkına döndü Sözcü Gazetesi

ABD’nin Oregon eyaletinde yürütülen doğaya yeniden kazandırma projesi kapsamında, hidroelektrik santralleri ve barajlarla kesintiye uğrayan tarihi göç rotasını kullanan somon balıkları, yumurtlamak için doğdukları Deschutes Nehri’ne geri döndü.

Ecoportal’da yer alan bilgilere göre, 2 yıl önce Deschutes Nehri’ne bırakılan 950 somon balığından en az 600’ü yumurtlama döneminde nehre ulaştı. Balıklar, gençlik dönemlerinde okyanusa ulaşabilmek için baraj bünyesindeki özel oluklar ve Billy Chinook Gölü yakınında mühendisler tarafından inşa edilen su yönlendirme sistemini kullandı.

Uzmanlar, ilkleri 50 yıl önce inşa edilmeye başlanan barajların somon popülasyonundaki düşüşün temel nedeni olduğunu belirtti. Doğal yönelim mekanizmaları üzerine yapılan araştırmalar ise balıkların göç sırasında doğuştan gelen koku hafızaları ile jeomanyetik yönelim sistemlerini kullandığını gösteriyor.

Balıklar, okyanusa ulaşabilmek için üç büyük barajı aşarak toplamda yaklaşık 350 kilometrelik bir mesafe katediyor. Bu yolculuğun 150 kilometresi Deschutes Nehri’nde, 250 kilometresi Bonneville Barajı’na kadar olan bölümde ve son 15 kilometresi ise Büyük Okyanus’a ulaşan hatta gerçekleşiyor.

Biyologlar, takiplere dayanarak balıkların nehrin farklı alt havzalarına başarıyla ulaştığını doğrular iken, dönüş hatlarının haritalandırılması çalışmalarına devam ediyor. Proje kapsamında kullanılan yönlendirme ağları, stresi azaltan göletler ve alıştırma yöntemleri sayesinde özellikle çelikbaş somon yavrularının hayatta kalma oranlarında artış kaydedildi.

Elde edilen veriler doğrultusunda, benzer restorasyon projeleriyle diğer göçücü balık türlerinin de tıkalı kalan tarihi rotalarını yeniden kullanıp kullanamayacağı inceleniyor.

Nehir akışlarının barajlarla düzenlenmesinin ekosistem üzerindeki etkileri diğer coğrafyalarda da gözlemleniyor. Kuzey Afrika’daki Nil Nehri üzerinde bulunan Aswan Barajı, balıkların geçiş yollarını engellemenin yanı sıra nehrin aşağı kesimlerinde besleyici mil miktarının azalmasına ve delta bölgesinde toprak çökmelerine yol açıyor.