93 milyar dolarlık lüks fatura ABD yi karıştırdı

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in, İran'la yaşanan çatışmaların öncesinde Pentagon bütçesinden lüks gıda ve eşyalar için on milyonlarca dolar harcadığı ortaya çıktı. Denetim raporlarına göre harcamalar arasında 100 bin dolarlık kuyruklu piyano, milyonlarca dolarlık deniz ürünü ve lüks ofis mobilyaları bulunuyor.

Savunma Bakanı Pete Hegseth yönetimindeki Pentagon'un, Amerikalıların yaşadığı geçim sıkıntısına tamamen zıt bir tablo çizerek, 2025 mali yılının sona erdiği Eylül ayında 93 milyar dolardan fazla harcamaya onay verdiği belirlendi.

Hükümet harcamalarını denetleyen "Open the Books" adlı kuruluşun yayımladığı yeni analize göre, bu devasa bütçenin dikkat çekici bir kısmı lüks gıda ürünleri ile teknolojik cihazlara gitti. Raporda, Bakan Hegseth'in bütçeyi hızla tükettiği ve yalnızca yengeç ile ıstakoz menülerine 9 milyon dolar harcadığı ifade edildi.

Askeri haber sitesi Military.com'un değerlendirmesine göre, üst düzey askeri yetkililerin lüks yemek tüketimindeki artış, ABD'de geleneksel olarak ufukta bir krizin veya Başkan Donald Trump’ın başlattığı İran savaşı gibi askeri bir hareketliliğin habercisi kabul ediliyor. Ancak kayıtlar, Hegseth'in Pentagon'da en azından geçen ilkbahardan bu yana oldukça şatafatlı menüler tercih ettiğini gösteriyor.

İncelemelere göre Savunma Bakanlığı yalnızca Eylül ayında ıstakoz kuyruğuna 6,9 milyon dolar, Alaska kral yengecine ise 2 milyon dolar ödedi. 2025'in Mart, Mayıs, Haziran ve Ekim aylarında alınan ıstakoz kuyruklarının faturası ise 7,4 milyon doları aştı. Gıda harcamaları bununla da sınırlı kalmadı; Eylül ayında antrikot için 15,1 milyon dolar, yeni dondurma makineleri için 124 bin dolar ve çörek (donut) siparişleri için yaklaşık 139 bin dolar harcandığı kayıtlara geçti.

Bu harcama hızının temelinde Amerikan federal bütçe sisteminin işleyişi yatıyor. Kurum yöneticileri, mali yılı ellerinde fon fazlasıyla kapatmamak için yoğun bir baskı hissediyor. Zira bütçenin artması, Kongre'nin bir sonraki yıl kurum bütçesinde kesintiye gitme ihtimalini gündeme getiriyor.

Yine de harcamaların lüks boyutu tartışma yaratmış durumda. Rapora göre Hegseth, Eylül ayında Hava Kuvvetleri Komutanı'nın konutu için yaklaşık 100 bin dolara Steinway & Sons marka bir kuyruklu piyano satın aldı. Ayrıca yeni nesil iPad'ler de dahil olmak üzere Apple cihazlarına 5,3 milyon dolar ödendi.

Bakanlığın aynı dönemdeki mobilya faturası ise 225,6 milyon doları buldu. Bu tutarın yaklaşık 12 bin doları meyve sepeti stantlarına, 60 bin dolardan fazlası ise üst düzey mobilya markası Herman Miller imzalı yatar koltuklara gitti. Kurum böylece 2014'ten bu yana en yüksek mobilya harcamasını yapmış oldu.

Analiz, ordunun mobilyaya devasa bütçeler ayırmasının sadece mevcut yönetime özgü olmadığını da gösteriyor. Savunma Bakanlığı, 2008'den bu yana her Eylül ayında mobilyaya ortalama 257,6 milyon dolar harcıyor; bu da yıl içindeki standart harcamaların yüzde 564 oranında artması anlamına geliyor.

Eski Başkan Barack Obama'nın da görev süresi boyunca her Eylül ayında mobilyaya 300 ile 400 milyon dolar arasında harcama yaptığı raporda yer aldı. Başkan Joe Biden döneminde ise bu harcamalar düşüş gösterdi; ancak bunun ilk iki yılda pandeminin etkisiyle federal çalışanların büyük bir kısmının evden çalışmasından kaynaklandığı vurgulanıyor.

ABD/İsrail-İran savaşında 13. gün... Mücteba Hamaney hastanede! Trump: İşimizi bitirene kadar İran'dan ayrılmayacağız!

Pentagon'un Eylül ayındaki en büyük harcama kalemi ise 90 milyar doları aşan tutarla hibeler ve sözleşmeler oldu. Sadece Eylül ayının son beş iş gününde bu kalemlere 50,1 milyar dolar harcandı. Bu rakam, İsrail ve İtalya gibi ülkelerin yıllık savunma bütçelerinin dahi üzerinde.

Open the Books CEO'su John Hart, konuya ilişkin analizinde Pentagon'un misyonunun "savaşa ve ölümcüllüğe odaklanmak" olduğunu sürekli vurguladığını hatırlatarak, "Geçen yıl 'kullan ya da kaybet' mantığıyla yapılan israflı yıl sonu harcamaları sorununa dikkat çekmiştik. Bu reform tamamen bakanın kontrolündedir ve bu, verilen sözleri tutmak için tarihi bir fırsattır" değerlendirmesinde bulundu.

Harcama raporu siyaset sahnesinde de geniş yankı buldu:

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, sosyal medya hesabından Hegseth'i eleştirerek, "Vergi mükelleflerinin 93 milyar dolarını 1 ayda havaya savurdu" ifadelerini kullandı. Newsom paylaşımına, Hegseth'i bir piyano, ıstakozlar ve lüks eşyalar arasında yatar koltukta gösteren yapay zeka üretimi bir görsel de ekledi.

Demokrat Kongre Üyesi Melanie Stansbury, İran'daki savaşta heba edilen milyarlarca dolara dikkat çekerek, 93 milyar dolarlık harcamayla ilgili resmi soruşturma başlatacaklarını duyurdu.

Demokratik Kongre Üyesi Chuck Schumer ise Hegseth'i "fırsatçı" olarak nitelendirdi. Schumer, "Hegseth bir ayda 93 milyar dolar harcadı. Bu para, Uygun Fiyatlı Sağlık Hizmetleri Yasası vergi indirimlerini üç yıl uzatmaya yeterdi. Amerikalıların sağlık masraflarını düşürmek yerine bu parayı meyve sepetlerine, lüks koltuklara, yengeçlere ve piyanoya harcadı. Kelimenin tam anlamıyla bir fırsatçı" dedi.

The Independent gazetesi iddialarla ilgili Savunma Bakanlığı'ndan yanıt istedi ancak henüz resmi bir dönüş yapılmadı.

Savunma Bakanı Hegseth, Şubat 2025'te israfı önlemek amacıyla savunma bütçesinin Hükümet Verimliliği Bakanlığı (DOGE) tarafından incelenmesini desteklediğini açıklamıştı. O dönem Fox News'a konuşan Hegseth, "Paranın nereye gittiğini bilmeliyiz, bu basit muhasebe Savunma Bakanlığı'nda bugüne kadar yoktu, bunu düzelteceğiz" ifadelerini kullanmıştı.

Ancak Pentagon'un bu harcama çılgınlığının, milyonlarca Amerikalının federal gıda desteği (SNAP) yardımlarını kaybetmesinden ve bu yükün eyaletlere kalmasından sadece haftalar önce yaşanması eleştirilerin dozunu artırdı.

Aradan geçen altı ayın ardından ABD kamuoyu, Trump ve Hegseth yönetimindeki İran savaşının devasa maliyetiyle de yüzleşiyor. The Washington Post'a konuşan hükümet yetkililerine göre, ABD ordusu savaşın sadece ilk iki gününde 5,6 milyar dolarlık mühimmat kullandı.

Bugüne kadar 7 ABD askerinin yaşamını yitirdiği ve 140 civarında askerin yaralandığı çatışmaların kısa sürede biteceğini savunan Trump yönetimi, savaşın gidişatına veya ABD'nin çatışmadan ne zaman çekileceğine dair henüz somut bir eylem planı ya da takvim açıklamış değil.