8.700 km hızla Ay a çarpacak

Project Pluto tarafından takip edilen verilere göre, SpaceX'e ait ve 2025-010D olarak kataloglanan roket üst bölümü, 5 Ağustos'ta Türkiye saati ile 09.44 civarında Ay’ın yüzeyine çarpacak.

Çarpmanın, Ay’ın kuzey enlemi yaklaşık 15 derece, doğu boylamı 272 derece (batı olarak 88 derece) civarındaki bir noktada, Einstein krateri yakınlarında gerçekleşmesi bekleniyor. Çarpma hızının yaklaşık 2,43 kilometre/saniye (saatte 8700 kilometre) olacağı tahmin ediliyor.

Söz konusu roket üst bölümü, 15 Ocak 2025’te fırlatılan bir görevde Firefly Aerospace’in Blue Ghost ve ispace’in Hakuto-R Ay iniş araçlarını taşımıştı. Yükü Ay yörüngesine bıraktıktan sonra üst kademe, Dünya yörüngesinde bırakılmış ve zamanla Ay yörüngesine geçiş yapmıştı.

Uzay takip yazılımlarıyla yapılan gözlemler, Eylül 2025’ten itibaren çarpma ihtimalini ortaya çıkarmıştı. Şu ana kadar 1000’den fazla gözlem verisi toplanırken, Güneş radyasyon basıncı gibi faktörler nedeniyle tam zaman ve konumda küçük sapmalar olabileceği belirtiliyor. Çarpışmaya yaklaşıldıkça tahminlerin doğruluğunun artacağı ifade ediliyor.

Çarpma, Ay’ın Dünya’dan görünen tarafına yakın bir bölgede meydana gelecek olsa da, olayın yerden çıplak gözle veya amatör teleskoplarla izlenmesinin zor olacağı değerlendiriliyor. Önceki benzer çarpışmalarda belirgin bir parlaklık artışı gözlenmemişti.

Olayın ardından Ay yüzeyinde yeni bir krater oluşması bekleniyor. Benzer geçmiş çarpışmalarda çift krater yapısı gözlemlenmişti. Bilim insanları, çarpışmanın yarattığı toz bulutu, malzeme dağılımı ve krater morfolojisini, yörüngedeki uzay araçları aracılığıyla inceleme fırsatı bulabilecek.

Bu olay, uzay enkazı (space debris) sorununun bir başka örneği olarak dikkat çekiyor. Roket üst kademelerinin kontrollü şekilde bertaraf edilmemesi, uzun vadede hem Dünya yörüngesi hem de Ay çevresindeki uzay trafiği açısından risk oluşturuyor.

Uzmanlar, gelecekteki misyonlarda üst bölümlerin Güneş yörüngesine gönderilmesi veya atmosfere kontrollü yeniden giriş gibi yöntemlerin daha yaygın kullanılmasını öneriyor.

Olayla ilgili takip çalışmaları, asteroid gözlemcileri ve uzay takip yazılımları tarafından sürdürülüyor. Çarpışmaya birkaç hafta kala daha kesin verilerin kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor.