80 yıldır kayıp olan aile hazinesini babasının çizdiği harita sayesinde buldu Sözcü Gazetesi

İkinci Dünya Savaşı’nın doğu Polonya’yı kasıp kavurduğu günlerde toprağa gömülen aile hazinesi, 80 yılı aşkın süre sonra bir babanın hafızasından çizdiği harita sayesinde gün yüzüne çıkarıldı.

69 yaşındaki Jan Glazewski, 1939’da Sovyet işgali öncesinde saklanan aile gümüşlerini bulmak için babası Gustaw’ın 1989’da belleğinden yeniden çizdiği haritanın izini sürdü ve sadece mücevherler ile yadigar eşyaları değil, ailesinin kayıp tarihini de ortaya çıkardı.

BABASI ÇİZDİ, O BULDU

Ekim 2019’da, Cape Town Üniversitesi’nde çevre hukuku profesörü olarak görev yapmış emekli akademisyen Jan Glazewski, Batı Ukrayna’da bir ormanın kıyısında elinde yıllarca saklanmış bir kağıtla duruyordu.

Harita, babası Gustaw tarafından Polonya’dan Sovyet işgali nedeniyle kaçışlarından 50 yıl sonra, tamamen hafızaya dayanarak çizilmişti. Üzerindeki talimat ise netti: “Ormanın başladığı yerde gümüşlerimiz için kazmalısın.”

80 YIL ÖNCE GÖMDÜLER

Hikaye 17 Eylül 1939’da başladı. Naziler batıdan saldırırken Sovyet Kızıl Ordusu doğudan Polonya’ya girdi.

Lviv yakınlarındaki aile malikanesinde öğle yemeğinde olan Glazewski ailesi, sınırın sadece kilometreler ötesinde olması nedeniyle kaçmak zorunda kaldı.

Gustaw ve kardeşleri, Romanya’ya doğru yola çıkmadan önce aile gümüşlerini ve av tüfeklerini ormana gömdü. Ailenin babası Adam Glazewski ise Sovyet kontrolündeki Lviv’de bir bodrumda yaşamını sürdürdü ve oğullarını bir daha hiç göremedi.

BABASINA HAYATI BOYUNCA ISRAR ETTİ

Jan Glazewski Güney Afrika’da büyüdü. Hemofili ile doğdu, 1980’lerde kirli bir kan nakli sonucu HIV teşhisi aldı. Hayatı boyunca babasından gömülen hazinenin yerini yazmasını istedi.

Sonunda 1989’da Gustaw, eski bir Olivetti daktilonun başına geçerek talimatların yazılı olduğu bir sayfa ve kurşun kalemle çizilmiş bir harita hazırladı. Jan’ın ifadesiyle babası, yarım yüzyıl sonra her ayrıntıyı hafızasından aktarmıştı.

KAZI İÇİN DOĞRU ZAMANI BEKLEDİ

Ancak kazı için doğru zaman Jan’ın emekliliğiyle geldi. 2019’da bir metal dedektörü ve yerel Ukraynalıların yardımıyla haritadaki noktayı buldu.

Ormanın kenarına gömülmüş bir mücevher kutusu, üzerinde kazıma bulunan bir vaftiz kaşığı ve ağır aile gümüş setleri gün yüzüne çıkarıldı.

MADDİ DEĞERİ BİNLERCE DOLAR

Maddi değeri binlerce dolar olan bu eşyalar Jan için çok daha derin bir anlam taşıyordu; yedi yaşındayken kaybettiği annesine uzanan son somut bağdı.

Annesinin seksen yıl önce yerleştirdiği eşyalara dokunmak, babasının vasiyetini yerine getirmekle birleşince, kendi sözleriyle “daha dik yürüyen” biri olmasını sağladı.

YILLAR SONRA HAYAT KAZANDI

Yıllar önce gerçekleşen bu keşif, zamanla ikinci bir hayat kazandı. Jan’ın anı kitabı Blood and Silver’dan uyarlanan sahne oyunu, Temmuz 2025’te Cape Town’daki Baxter Theatre’da prömiyer yaptı.

Oyun yalnızca hazine avını değil, Jan Glazewski’nin Güney Afrika Anayasası’nın çevre maddelerinin hazırlanmasına katkı sunan bir hukukçu olarak yaşamını da sahneye taşıyor. Jan için gümüşler hiçbir zaman servet anlamına gelmedi; 20. yüzyılın silmeye çalıştığı bir ailenin varlığının kanıtı oldu.